3.5.3 Παράγοντες προστασίας και κινδύνου για τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους 🥗

Παράγοντες κινδύνου και προστασίας

Το σωματικό βάρος επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: τη διατροφή και την κίνηση, αλλά και τα γονίδια, την υγεία και το περιβάλλον. Η μακροχρόνια πρόσληψη περισσότερης ενέργειας από όση δαπανάται ευνοεί την αύξηση βάρους. Μεγάλες μερίδες, φθηνά τρόφιμα υψηλής ενεργειακής αξίας, λιγότερες ευκαιρίες κίνησης και πολύς χρόνος μπροστά σε οθόνες μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την ανισορροπία. Ο περιορισμένος χρόνος μπορεί επίσης να αυξήσει την κατανάλωση πρόχειρου φαγητού και να μειώσει την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και οσπρίων.

Παράγοντες προστασίας είναι η ποικίλη ισορροπημένη διατροφή, η καθημερινή φυσική δραστηριότητα και η τακτική κατανομή γευμάτων. Όταν υπάρχει ανάγκη, η παρακολούθηση από παιδίατρο ή διαιτολόγο προσφέρει εξατομικευμένη καθοδήγηση. Η οικογένεια, το σχολείο και η κοινότητα μπορούν να διευκολύνουν τις υγιείς επιλογές.

Η συμβολή της κοινότητας

Σε επίπεδο κοινότητας μπορούν να γίνουν ενέργειες όπως:

• Ενημέρωση των καταναλωτών για θέματα που σχετίζονται με τη διατροφή και τη μη τήρηση υγιούς βάρους από την παιδική ηλικία.
• Διοργάνωση αθλητικών δραστηριοτήτων (από σχολεία, δήμους, κοινότητες) και διασφάλιση των κατάλληλων υποδομών.
• Ισορροπημένη διατροφή στα σχολεία.
• Χρήση των μέσων ενημέρωσης για την ευαισθητοποίηση του κοινού σε ζητήματα διατροφής.
• Κατάργηση διαφημίσεων με τρόφιμα πλούσια σε λίπος, ζάχαρη και αλάτι.
• Χρήση απλών συμβόλων στις ετικέτες των τροφίμων, έτσι ώστε ο καταναλωτής να κάνει πιο υγιεινές επιλογές.

Ο τρόπος που τρώμε

Οι διατροφικές συνήθειες αφορούν και το περιβάλλον του γεύματος. Ένα ήρεμο κοινό γεύμα στο τραπέζι, χωρίς οθόνες και άλλες παράλληλες ασχολίες, βοηθά να προσέχουμε την τροφή και το αίσθημα κορεσμού.

Η κατανάλωση των γευμάτων θα πρέπει να γίνεται:

• στο τραπέζι της κουζίνας με τα κατάλληλα σερβίτσια (πιάτα και μαχαιροπίρουνα)
• σε ήρεμο και ευχάριστο περιβάλλον
• ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ με κλειστές τις οθόνες των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών
• χωρίς να γίνονται ταυτόχρονα/παράλληλα και άλλες εργασίες/δραστηριότητες

Μεσογειακή διατροφή και βιωσιμότητα

Η Μεσογειακή Διατροφή αναδεικνύεται ως βιώσιμο μοντέλο διατροφής καθώς οι διατροφικές συνήθειες που εισηγείται προωθούν όλες τις διαστάσεις της υγείας και ευεξίας του ατόμου, έχουν χαμηλό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, είναι οικονομικά προσιτές και πολιτισμικά αποδεκτές. Συγκεκριμένα, αυτό το μοντέλο προωθεί τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας τα οποία συμβάλλουν και βελτιώνουν την υγεία του ανθρώπου. Η Μεσογειακή Δίαιτα είναι βασισμένη κυρίως σε φυτικά προϊόντα και ταυτόχρονα προωθεί την κατανάλωση φρέσκων, τοπικών, εποχικών προϊόντων, διαμορφώνοντας ένα πρότυπο διατροφής φιλικότερο στο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, δίνει έμφαση στην επαρκή ξεκούραση (υγιεινές συνήθειες ύπνου), τη φυσική δραστηριότητα και την απόλαυση κοινού γεύματος με αγαπημένους ανθρώπους.

Βιώσιμη κατανάλωση τροφίμων σημαίνει διατροφή που στηρίζει την υγεία των σημερινών και των επόμενων γενεών με μικρότερο περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Περιλαμβάνει σεβασμό στο οικοσύστημα, διατροφική επάρκεια, ασφαλή τρόφιμα και λιγότερη σπατάλη. Αφορά καταναλωτές, επιχειρήσεις και κράτη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, προωθεί τη βιώσιμη κατανάλωση τροφίμων, μέσα από τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Με απλά λόγια, υποστηρίζεται η μετάβαση σε μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει λιγότερη επεξεργασμένη ζάχαρη, ζωικό λίπος και αλάτι και περισσότερα τρόφιμα φυτικής προέλευσης, ειδικά φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Η βιώσιμη κατανάλωση τροφίμων εκτιμάται ότι θα μειώσει όχι μόνο τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών που απειλούν τη ζωή αλλά και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκαλεί η παραγωγή και η κατανάλωση των τροφίμων.

Η βιώσιμη κατανάλωση αποτελεί το κλειδί και για την αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων, η οποία με τη σειρά της επιδρά αρνητικά όχι μόνο στο περιβάλλον αλλά και στα οικονομικά της οικογένειας. Τα τρόφιμα που επιλέγει να καταναλώσει ένα άτομο και ο τρόπος που τα καταναλώνει, μέσα στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, συμβάλλουν στην ολόπλευρη ανάπτυξη του ατόμου.

Η ισορροπημένη διατροφή και οι διαστάσεις του εαυτού

Η ισορροπημένη διατροφή μπορεί να στηρίξει τη σωματική ανάπτυξη, τη νοητική συγκέντρωση και τη συναισθηματική ευεξία. Τα κοινά γεύματα συνδέονται και με την κοινωνική διάσταση της ζωής, ενώ η επιλογή τροφίμων με σεβασμό στους ανθρώπους και στο περιβάλλον συνδέεται με την ηθική διάσταση.

Η αειφόρος ανάπτυξη επιδιώκει να καλύπτονται οι ανάγκες του σήμερα χωρίς να περιορίζεται η δυνατότητα των επόμενων γενεών να καλύψουν τις δικές τους. Η μείωση της σπατάλης τροφίμων και η επιλογή τοπικών, εποχικών προϊόντων είναι παραδείγματα που συνδέουν τη διατροφή με αυτή την αρχή.