Το σώμα σου δεν έχει κουμπί «ρυθμίσεις»… αλλά έχεις εσύ! Ανακάλυψε πώς ο ύπνος σε επαναφορτίζει, η άσκηση σε δυναμώνει και η διατροφή σου δίνει καύσιμα. Μάθε να χτίζεις υγιείς σχέσεις και να αναγνωρίζεις συνήθειες που μπορούν να σου κλέψουν τον έλεγχο. Έλα στο μάθημά και κάνε το καλύτερο upgrade στον εαυτό σου 🔋⚡


Αγωγή Υγείας B' Γυμνασίου

# Τι επηρεάζει τον κίνδυνο εξάρτησης 🧩

Εξαρτητικές συμπεριφορές μπορούν να εμφανιστούν σε ανθρώπους κάθε ηλικίας, φύλου, μορφωτικού επιπέδου ή οικονομικής κατάστασης. Συνήθως δεν εξηγούνται από μία μόνο αιτία: πολλοί παράγοντες αλληλεπιδρούν.

| Παράγοντες | Πώς λειτουργούν |
| --- | --- |
| Προστασίας | Δυναμώνουν την απόφαση να αποφύγει κάποιος εξαρτησιογόνες ουσίες ή επιβλαβείς συμπεριφορές και μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπισή τους. |
| Κινδύνου | Αυξάνουν την ευαλωτότητα και την πιθανότητα εμφάνισης προβληματικής συμπεριφοράς· μπορεί να σχετίζονται με το άτομο, την οικογένεια ή την κοινωνία. |

<alert title="Κανένας παράγοντας μόνος του δεν εξηγεί τα πάντα">

Οι παράγοντες κινδύνου συχνά υπάρχουν πριν εμφανιστεί η συμπεριφορά. Η παρουσία τους αυξάνει την πιθανότητα, αλλά δεν καθορίζει με βεβαιότητα τι θα κάνει ένα άτομο.

</alert>

# Πού βρίσκονται οι παράγοντες προστασίας και κινδύνου 🌍

Το περιβάλλον ενός εφήβου έχει πολλές πλευρές. Οι παράγοντες προστασίας και κινδύνου εμφανίζονται σε πέντε επίπεδα: ατομικό, οικογενειακό, σχολικό, ομάδα συνομηλίκων και κοινωνικό ή περιβαλλοντικό.

### Γιατί κοιτάμε όλα τα επίπεδα

Οι προσωπικές επιλογές συνδέονται με σχέσεις και συνθήκες γύρω από το άτομο. Έτσι, η πρόληψη και η αντιμετώπιση χρειάζονται συνολική ματιά: ενισχύουμε όσα προστατεύουν και προσέχουμε όσα αυξάνουν τον κίνδυνο.

<fact title="Η προστασία μπορεί να βοηθήσει και αργότερα">

Ο συνδυασμός προστατευτικών παραγόντων μπορεί να βοηθήσει κάποιον όχι μόνο να αποφύγει μια εξαρτητική συμπεριφορά, αλλά και να την ξεπεράσει.

</fact>

# Δεξιότητες που βοηθούν στην προστασία 🛡️

Τρεις προσωπικοί πόροι που μπορεί να καλλιεργήσει ένας έφηβος: αυτοσεβασμό, <tooltip content="Τρόπος επικοινωνίας με τον οποίο ένα άτομο εκφράζει καθαρά τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα όριά του με σεβασμό προς τους άλλους.">διεκδικητική συμπεριφορά</tooltip> και γνώση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του.

| Πόρος | Πώς βοηθά |
| --- | --- |
| Αυτοσεβασμός | Η αυτογνωσία και ο σεβασμός στον εαυτό βοηθούν να αναγνωρίζουμε την αξία της υγείας μας. |
| Διεκδικητική συμπεριφορά | Μας βοηθά να λέμε «όχι» σε πιέσεις από παρέες ή περιβάλλοντα που προωθούν εξαρτητικές συμπεριφορές. |
| Δικαιώματα και υποχρεώσεις | Η γνώση τους βοηθά να κατανοούμε τις επιλογές μας και τις επιπτώσεις τους στην υγεία. |

### Στην πράξη

Αν μια παρέα πιέζει κάποιον να δοκιμάσει μια ουσία, μπορεί να εκφράσει καθαρά την άρνησή του με σεβασμό και να αναζητήσει υποστήριξη.

01. Βασική Θεωρία

Ποιοι παράγοντες στην προσωπική ζωή και στο περιβάλλον μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο ή να ενισχύσουν την προστασία;

Τι αυξάνει ή μειώνει τον κίνδυνο

# Παράγοντες προστασίας και κινδύνου 🛡️

Η εξάρτηση δεν έχει μία μόνο αιτία. Παράγοντες κινδύνου, όπως η πίεση της παρέας, η ελκυστική προβολή της χρήσης και η έλλειψη στήριξης, αυξάνουν την πιθανότητα επιβλαβούς συμπεριφοράς χωρίς να την καθορίζουν. Εμφανίζονται στο άτομο, στην οικογένεια, στο σχολείο, στην παρέα και στο ευρύτερο περιβάλλον.

Παράγοντες προστασίας είναι η αξιόπιστη ενημέρωση, ο αυτοσεβασμός, οι σχέσεις εμπιστοσύνης, τα ενδιαφέροντα εκτός ουσιών ή οθονών, η ικανότητα άρνησης, η γνώση των δικαιωμάτων και η αναζήτηση βοήθειας. Η στήριξη από οικογένεια, φίλους, σχολείο και ειδικούς μπορεί να βοηθήσει μαζί με τις προσωπικές δεξιότητες.

<alert title="Ο κίνδυνος δεν είναι βεβαιότητα">

Κανένας παράγοντας μόνος του δεν «καταδικάζει» ένα άτομο σε εξάρτηση.

</alert>


5.2 Παράγοντες Προστασίας και Παράγοντες Κινδύνου για την εκδήλωση εξαρτητικών συμπεριφορών 🛡️

Τι αυξάνει ή μειώνει τον κίνδυνο