4.3.3 Δημιουργία και Διατήρηση Υγιών Διαπροσωπικών Σχέσεων 🤝
Δεξιότητες για υγιείς σχέσεις
Οι σχέσεις ωφελούν όταν τα άτομα γνωρίζουν τις ανάγκες και τις αξίες τους, επικοινωνούν με σεβασμό και διαχειρίζονται τις διαφωνίες τους. Η διεκδικητική συμπεριφορά σημαίνει ότι εκφράζω καθαρά τι χρειάζομαι χωρίς να αγνοώ τα δικαιώματα του άλλου. Διαφέρει από την παθητική στάση, όπου συμφωνώ παρότι δεν θέλω, και από την επιθετική στάση, όπου προσπαθώ να επιβληθώ. Ένα χρήσιμο σχήμα είναι: περιγράφω τι συνέβη, λέω πώς αισθάνομαι σε πρώτο πρόσωπο και εξηγώ τι ζητώ.
Η οριοθέτηση βοηθά να προστατεύουμε τις ανάγκες μας και να καταλαβαίνουμε τις ανάγκες των άλλων. Τα όρια διαφέρουν ανάμεσα στους ανθρώπους και μπορούν να αλλάζουν. Αν κάποιος δεν τα σέβεται, μπορούμε να απομακρυνθούμε και να ζητήσουμε στήριξη. Δεν μπορούμε να εξαναγκάσουμε κάποιον να σεβαστεί ένα όριο με απειλές.
Το δικαίωμα να πεις «ως εδώ» ισχύει ακόμη κι αν κάποτε είχες συμφωνήσει ή αν το άλλο άτομο απογοητεύεται.
Επικοινωνία και συναισθήματα
Η ενεργητική ακρόαση περιλαμβάνει προσοχή, διευκρινιστικές ερωτήσεις και σύντομη αναδιατύπωση αυτού που ακούσαμε. Έτσι μειώνονται οι παρεξηγήσεις. Παράλληλα, αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας πριν τα εκφράσουμε, ώστε να μιλήσουμε χωρίς να πληγώνουμε ή να καταπιέζουμε τον εαυτό μας.
Η συναίνεση είναι συνεχής
Η συναίνεση είναι θεμέλιο κάθε υγιούς σχέσης. Για κάθε σωματική ή σεξουαλική δραστηριότητα χρειάζεται σαφής συμφωνία κάθε φορά, πριν και κατά τη διάρκειά της. Η σιωπή, η ενδυμασία ή μια προηγούμενη συμφωνία δεν αποτελούν συναίνεση. Το άτομο μπορεί να αλλάξει γνώμη και η απόφασή του πρέπει να γίνει σεβαστή.
Σεξουαλική δραστηριότητα χωρίς συναίνεση είναι σεξουαλική επίθεση. Μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο, ανεξάρτητα από φύλο ή άλλα χαρακτηριστικά. Το άτομο που τη δέχεται δεν ευθύνεται και μπορεί να ζητήσει βοήθεια.
Αποφάσεις και συγκρούσεις
Όταν προκύπτει διαφωνία, βοηθά να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματα και το πρόβλημα, να σκεφτούμε επιλογές και συνέπειες, να επιλέξουμε μια λύση, να την εφαρμόσουμε και να δούμε αν λειτούργησε. Η αποδοχή διαφορετικών απόψεων μπορεί να οδηγήσει σε κοινή λύση. Αν όμως εμφανιστεί βία ή συσσωρεύονται συμπεριφορές που προκαλούν φόβο, προτεραιότητα έχει η ασφάλεια: απομακρυνόμαστε όταν μπορούμε και ζητούμε βοήθεια από έμπιστο ενήλικο ή αρμόδιο φορέα.