4.1 Εαυτός – Ταυτότητα 🪞
Πώς γνωρίζουμε τον εαυτό μας
Η ταυτότητα αρχίζει να σχηματίζεται στην παιδική ηλικία και αναπτύσσεται ιδιαίτερα στην εφηβεία. Ένας έφηβος μπορεί να αναρωτιέται ποιες είναι οι αξίες, οι ικανότητες, τα ενδιαφέροντα και οι στόχοι του. Οι απαντήσεις δεν χρειάζεται να είναι οριστικές.
Η αυτοαντίληψη αφορά το πώς περιγράφουμε τον εαυτό μας, ενώ η αυτοεκτίμηση αφορά το πώς νιώθουμε γι’ αυτόν. Η προσωπική ταυτότητα περιλαμβάνει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα συναισθήματα και τις προτιμήσεις μας. Η κοινωνική ταυτότητα περιλαμβάνει τις ομάδες στις οποίες ανήκουμε, όπως οικογένεια, σχολείο, παρέα ή κοινότητα. Ένα άτομο μπορεί να έχει πολλές κοινωνικές ταυτότητες ταυτόχρονα.
Οι άνθρωποι διαφέρουν στα χαρακτηριστικά και στις εμπειρίες τους, αλλά έχουν ίση αξία και ίσα δικαιώματα.
Η ταυτότητα στην εφηβεία και αργότερα
Κατά την εφηβεία το άτομο δοκιμάζει ιδέες, αμφισβητεί κάποιες παλιές αντιλήψεις και χτίζει το δικό του σύστημα αξιών. Οι φίλοι αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, ενώ οι απόψεις της παρέας μπορεί να διαφέρουν από εκείνες της οικογένειας. Το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του, να καλλιεργεί ενσυναίσθηση, δηλαδή να κατανοεί πώς νιώθουν οι άλλοι και να παίρνει πιο αυτόνομες αποφάσεις για σπουδές, ενδιαφέροντα και σχέσεις.
Η αναζήτηση του εαυτού συνεχίζεται και μετά την εφηβεία. Νέες εμπειρίες μπορούν να αλλάξουν στόχους και απόψεις χωρίς να μειώνουν την αξία ενός ανθρώπου.
Ο αυτοσεβασμός στηρίζεται στη γνώση και την αποδοχή του εαυτού. Η σταδιακή ανεξαρτησία δεν σημαίνει ότι ο έφηβος πρέπει να αποφασίζει χωρίς στήριξη· μπορεί να συζητά με ανθρώπους που εμπιστεύεται.