4.3 Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ) 🌍

Όπως ήδη έχει υποστηριχθεί, η επιχείρηση ζει από την κοινωνία και το περιβάλλον και οφείλει να προσφέρει προϊόντα ή υπηρεσίες, δημιουργώντας αξία, για την ικανοποίηση όλων των ομάδων ενδιαφερομένων και της κοινωνίας ευρύτερα και όχι μόνο των μετόχων, μέσω της μεγιστοποίησης του κέρδους.

Τις τελευταίες δεκαετίες, παράλληλα με την κοινωνική πίεση για την επιχειρησιακή ηθική, υπάρχει μια σταθερή κοινωνική απαίτηση για την υπεύθυνη λειτουργία και συμπεριφορά της επιχείρησης και των στελεχών, απέναντι σε όλες τις ομάδες ενδιαφερομένων, της τοπικής και ευρύτερης κοινωνίας και του φυσικού περιβάλλοντος.

Από πού προέκυψε η απαίτηση για ΕΚΕ 🌱

Αυτή η απαίτηση προέκυψε από δύο βασικές αιτίες:

Πρώτον, από την ανάγκη διατηρησιμότητας του περιβάλλοντος, ώστε να ζουν σε αυτό οι επόμενες γενιές, καθώς και από την ανάγκη για σεβασμό της φυσικής και ψυχικής υγείας των ανθρώπων. Πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν και παράγουν, καταστρέφοντας άμεσα ή έμμεσα το περιβάλλον (π.χ. μόλυνση, κατασπατάληση των υδάτων, των δασών και άλλων φυσικών πόρων). Άλλες παράγουν προϊόντα που βλάπτουν τον άνθρωπο και τη φύση χωρίς οι επιπτώσεις να είναι φανερές για τους καταναλωτές, ώστε να μην τα επιλέγουν. Άλλες χρησιμοποιούν παραπλανητικές διαφημιστικές καμπάνιες, μέσω των οποίων παραπληροφορούν και χειραγωγούν τη σκέψη και τα συναισθήματα των ανθρώπων.

Δεύτερον, από την ύπαρξη σημαντικών κοινωνικών και ανθρωπιστικών προβλημάτων (π.χ. φτώχεια, καταστροφές, άτομα με ειδικές ανάγκες) και αναγκών (π.χ. πολιτισμός), ενώ ταυτόχρονα υπάρχει προκλητική υπερκατανάλωση για ένα μέρος της κοινωνίας.

Τι είναι η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη 🤝

Αυτές οι πιέσεις και απαιτήσεις οδήγησαν στην Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ), που συνίσταται στην ευθύνη της επιχείρησης να συνεισφέρει, πέραν των νομικών και οικονομικών υποχρεώσεών της, στην κοινωνία και τη π.χ. διατηρησιμότητα του περιβάλλοντος, ως ανταπόδοση της ύπαρξης, της κερδοφορίας και της ανάπτυξής της.

Αυτό σημαίνει ότι τα διοικητικά στελέχη έχουν την ευθύνη (ή και την υποχρέωση) να παίρνουν και να υλοποιούν αποφάσεις που συμβάλλουν, προστατεύουν και προάγουν την ευημερία όλων των ομάδων ενδιαφερομένων και του κοινωνικού συνόλου, την προστασία του περιβάλλοντος, τη διατηρησιμότητα (sustainability) και την αειφορία.

Οι κύριες δράσεις της ΕΚΕ 📋

Οι κύριες δράσεις της ΕΚΕ θα μπορούσαν να ταξινομηθούν στις παρακάτω κατηγορίες, ανάλογα με την ομάδα ενδιαφερομένων στην οποία απευθύνονται.

Δράσεις ΕΚΕ για τους εργαζόμενους της επιχείρησης

• Υγιεινή και ασφάλεια, ανθρώπινες εργασιακές συνθήκες, δημιουργία θέσεων εργασίας
• Δίκαιες αμοιβές και αξιοκρατία
• Ενίσχυση της διαφορετικότητας (π.χ. φύλο, εθνικότητα)
• Υποστήριξη (και οικονομική) ειδικών προβλημάτων των εργαζομένων και των οικογενειών τους
• Υποστήριξη (και οικονομική) στους εργαζόμενους που απολύονται, μέχρι να βρουν νέα εργασία
• Συνεχής ανάπτυξη γνώσεων και ικανοτήτων των ανθρώπων
• Ενημέρωση, διαφάνεια, ηθική και αξιοπρεπής συμπεριφορά των στελεχών προς τους εργαζόμενους
• Σεβασμός των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των εργαζομένων

Δράσεις για τους πελάτες

• Διαφανείς και έντιμες σχέσεις
• Ειλικρίνεια ως προς το περιεχόμενο και τα οφέλη των προϊόντων και των υπηρεσιών
• Έντιμη, ειλικρινής και υπεύθυνη διαφήμιση
• Παροχή προϊόντων και υπηρεσιών που δεν βλάπτουν άμεσα ή έμμεσα τη φυσική και ψυχική υγεία, και ενημέρωση για τυχόν παρενέργειες προϊόντων που επιλέγουν οι πελάτες

Δράσεις για την κοινωνία

• Υποστήριξη ευπαθών ομάδων
• Συνεισφορά στην αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων (π.χ. φτώχεια, ατυχήματα, φυσικές καταστροφές)
• Συνεισφορά στον πολιτισμό και στην εκπαίδευση
• Υποστήριξη του εθελοντισμού και των οργανώσεών του
• Συνεισφορά στην ποιότητα ζωής και την κοινωνική συνοχή των πολιτών
• Συνεισφορά στην ανάπτυξη και την αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών προβλημάτων στις φτωχές περιοχές και χώρες

Δράσεις για το περιβάλλον

• Τήρηση των νόμων για την προστασία του περιβάλλοντος
• Πρόληψη της μόλυνσης και εν γένει της καταστροφής του περιβάλλοντος
• Συνεισφορά στην αειφορία και τη διατηρησιμότητα των φυσικών πόρων (νερό, ενέργεια κ.λπ.)
• Χρήση ανακυκλώσιμων υλικών και ανακύκλωση
• Συνεισφορά στη διατηρησιμότητα του «ζωικού βασιλείου»

Η σωστή αντίληψη της ΕΚΕ 🎯

Πολλές επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται λανθασμένα την ΕΚΕ ως φιλανθρωπία και δαπάνη δημοσίων σχέσεων. Η ΕΚΕ αποτελεί μια ηθική και κοινωνική υποχρέωση της επιχείρησης, όπως άλλωστε ο κάθε πολίτης έχει δικαιώματα και υποχρεώσεις ώστε να εξασφαλίζεται η κοινωνική συνοχή και ευημερία, που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και την επιτυχία της κάθε επιχείρησης.

Τα οφέλη της ΕΚΕ για την επιχείρηση 📈

Έρευνες δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις που πιστεύουν στην ΕΚΕ, την εντάσσουν οργανικά στην επιχειρησιακή στρατηγική τους και διακρίνονται για τις δράσεις που προαναφέρθηκαν, ενισχύουν την αξία, την ανταγωνιστικότητα και την κερδοφορία τους.

Πιο συγκεκριμένα, τα οφέλη που μπορεί να έχει μια επιχείρηση από την ΕΚΕ είναι:

• Να ενισχύει την εμπιστοσύνη και τις θετικές στάσεις όλων των ομάδων ενδιαφερομένων, που αποτελούν προϋποθέσεις για αμοιβαία κατανόηση και συνεργασία προς αμοιβαίο όφελος
• Να ενισχύει την εικόνα της επιχείρησης στο κοινωνικό περιβάλλον και στην «κοινή γνώμη»
• Να αυξάνει την αξία των μετοχών της επιχείρησης
• Τα στελέχη να επικοινωνούν, να ενημερώνονται και να κατανοούν καλύτερα τις διεργασίες και τις τάσεις του περιβάλλοντος και να προσαρμόζονται έγκαιρα στις αλλαγές
• Να ενισχύεται η ικανοποίηση, η δέσμευση και η αφοσίωση των εργαζομένων και των πελατών

Έλεγχος και αξιολόγηση των δράσεων ΕΚΕ 🔍

Οι επιχειρήσεις που αντιλαμβάνονται σωστά και πιστεύουν στην ΕΚΕ αξιολογούν με ελέγχους την αποτελεσματικότητα των δράσεων μέσω συστημάτων εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου (social audit), που στηρίζονται σε συγκεκριμένα κριτήρια και δείκτες μέτρησης. Εκδίδουν ετήσιες εκθέσεις για τις δράσεις και τα αποτελέσματά τους και συμμετέχουν σε αξιολογήσεις εξειδικευμένων οργανισμών (όπως για παράδειγμα το ISO 14000) που αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος, την υγιεινή και την ασφάλεια.

Στις μεγάλες επιχειρήσεις υπάρχουν οργανωτικές μονάδες και εξειδικευμένα στελέχη που έχουν την ευθύνη του σχεδιασμού, της υλοποίησης και της αξιολόγησης των δράσεων της ΕΚΕ.