3.6 Κοινωνική Επιχειρηματικότητα 🤝
Η κοινωνική επιχειρηματικότητα είναι μια μοναδική μορφή ηθικής επιχειρηματικότητας, η οποία αναζητεί καινοτόμους τρόπους για την αντιμετώπιση πιεστικών κοινωνικών προβλημάτων με οικονομικά βιώσιμο τρόπο.
Αποτελεί μια δύναμη για μια καλύτερη κοινωνία, διότι συνδέει το κοινωνικό όφελος με το επιχειρηματικό πνεύμα. Τα οφέλη από το επιχειρηματικό πνεύμα με τα καινοτόμα προϊόντα και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας διοχετεύονται πρώτα προς την ανάπτυξη της κοινωνίας και ακολούθως προς την αύξηση των κερδών που διανέμονται στους ιδιοκτήτες της επιχείρησης ή του επιχειρηματία.
Η κοινωνική επιχειρηματικότητα είναι μια μοναδική μορφή ηθικής επιχειρηματικότητας η οποία αναζητεί καινοτόμους τρόπους για την αντιμετώπιση πιεστικών κοινωνικών προβλημάτων με οικονομικά βιώσιμο τρόπο.
Στην Ευρώπη και σε ανεπτυγμένες χώρες υπάρχουν πολλά παραδείγματα κοινωνικών επιχειρήσεων, που ως βιώσιμες επιχειρήσεις έχουν μέγιστη προσφορά στην ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών όπου δραστηριοποιούνται. Απαραίτητη προϋπόθεση για να ευδοκιμήσουν οι κοινωνικές επιχειρήσεις αποτελεί η δημιουργία κανονιστικού πλαισίου από το Κράτος για τη σύσταση και λειτουργία τους.
Κοινωνικά ζητήματα που αφορούν την κοινωνική επιχειρηματικότητα 🎯
Τα κοινωνικά ζητήματα για τα οποία ενδιαφέρεται η κοινωνική επιχειρηματικότητα είναι:
- η στέγαση και η επαγγελματική εκπαίδευση των αστέγων
- η προώθηση τεχνολογιών σε φτωχές οικογένειες
- η βελτίωση της γραφής και της ανάγνωσης μη προνομιούχων νέων ανθρώπων
- η παροχή μικρών δανείων σε νέες επιχειρήσεις που ανήκουν σε άτομα από μειονότητες
Οι κοινωνικοί επιχειρηματίες 👤
Οι κοινωνικοί επιχειρηματίες είναι διαφορετικοί από τους υπόλοιπους επιχειρηματίες, διότι νιώθουν ότι έχουν κοινωνική αποστολή. Επιζητούν καινοτομίες οι οποίες βοηθούν στην επίλυση κοινωνικών προβλημάτων ή στη βελτίωση της ζωής των μη προνομιούχων ανθρώπων.
Για παράδειγμα, ο John Wood είναι ένας κοινωνικός επιχειρηματίας. Κάποτε ήταν απορροφημένος στην καριέρα του ως στέλεχος στη Microsoft. Όμως η ζωή του άλλαξε κατά τη διάρκεια μιας εκδρομής στα Ιμαλάια του Νεπάλ. Σοκαρίστηκε από την έλλειψη σχολείων. Παραιτήθηκε, λοιπόν, από την εργασία του στη Microsoft και ίδρυσε έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό, με την επωνυμία Room to Read. Μέχρι τώρα ο οργανισμός έκτισε πάνω από 400 σχολεία, 5000 βιβλιοθήκες στην Καμπότζη, στην Ινδία, στο Νεπάλ, στο Βιετνάμ και στο Λάος. Το μοντέλο Room to Read είναι τόσο αποδοτικό, που μπορεί να κτίσει σχολεία με πολύ χαμηλό κόστος. Το περιοδικό Time τίμησε τον John Wood και την ομάδα του ως «Ασιάτες Ήρωες» και ο οργανισμός του ήταν υποψήφιος για ένα βραβείο Κοινωνικού Καπιταλισμού.
Ο John Wood παράτησε μια επιτυχημένη καριέρα στελέχους στη Microsoft ύστερα από ένα ταξίδι στα Ιμαλάια, όπου αντίκρισε την έλλειψη σχολείων. Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ίδρυσε, ο Room to Read, έχτισε πάνω από 400 σχολεία και 5000 βιβλιοθήκες σε πέντε χώρες της Ασίας.
Η κοινωνική επιχειρηματικότητα μπορεί να έχει κερδοσκοπικό ή μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα, χωρίς να αλλάζει ο τελικός στόχος της, δηλαδή η επίτευξη ενός κοινωνικού σκοπού. Η διαφορά μεταξύ κοινωνικών και παραδοσιακών επιχειρήσεων είναι ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις στοχεύουν κατά πρώτο στην επίλυση συγκεκριμένων κοινωνικών προβλημάτων και κατά δεύτερο, αποσκοπούν στην επίτευξη οικονομικού αποτελέσματος.
Μην συγχέεις τις κοινωνικές επιχειρήσεις με τις παραδοσιακές. Και οι δύο επιδιώκουν οικονομικό αποτέλεσμα, όμως η κοινωνική επιχείρηση βάζει πρώτα την επίλυση ενός συγκεκριμένου κοινωνικού προβλήματος και μόνο δεύτερο το οικονομικό αποτέλεσμα — στην παραδοσιακή επιχείρηση η σειρά είναι αντίστροφη.
Στην Ευρώπη υπάρχουν 2 εκατ. κοινωνικές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν το 10% όλων των επιχειρήσεων που δρουν στην ΕΕ και σε αυτές εργάζονται 11 εκατ. άτομα, αριθμός που αποτελεί το 6% των εργαζομένων στην Ευρώπη. Πάνω από 160 εκατ. άνθρωποι στην Ευρώπη είναι μέλη σε κοινωνικές επιχειρήσεις, οι οποίες ως επί το πλείστον είναι μικρομεσαίες, υποστηρίζοντας το έργο τους μέσα από την κοινωνική τους δραστηριότητα.
Κοινωνικές επιχειρήσεις στην Κύπρο 🇨🇾
Κοινωνικές επιχειρήσεις που λειτουργούν στην Κύπρο είναι η «Ανάκυκλος Περιβαλλοντική» και η μονάδα συσκευασίας «Βιολογικών προϊόντων της Αγίας Σκέπης».
Ανάκυκλος Περιβαλλοντική
Η Ανάκυκλος έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης ρούχων. Από τη διάθεση ρούχων σε άπορες οικογένειες, την προώθηση συνεργασιών με ευπαθείς ομάδες και την ηθική που χαρακτηρίζει την εταιρεία στις εργασιακές σχέσεις, προκύπτει ένα πρότυπο κοινωνικής επιχείρησης στην Κύπρο. Δεν είναι φιλανθρωπική οργάνωση, αλλά λειτουργεί με βάση την επιχειρηματικότητα, δηλαδή έχει προϋπολογισμούς, έμμισθο προσωπικό, έλεγχο ποιότητας και παραγωγικότητας, βιωσιμότητα και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας. Από το 2010 που ιδρύθηκε μέχρι και το 2014 απασχολεί 35 άτομα, τα οποία στην πλειοψηφία τους ήταν άνεργοι. Μέρος του ρουχισμού, το οποίο συλλέγεται από το προσωπικό της Ανάκυκλου δίνεται δωρεάν σε άτομα που έχουν ανάγκη, στα καταστήματα κοινωνικής αλληλεγγύης της Ανάκυκλου ή με παράδοση κατ' οίκον.
Η Ανάκυκλος δεν λειτουργεί ως φιλανθρωπική οργάνωση, παρόλο που προσφέρει ρούχα δωρεάν σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Λειτουργεί ως πλήρης επιχείρηση, με προϋπολογισμούς, έμμισθο προσωπικό, έλεγχο ποιότητας και παραγωγικότητας — αυτό ακριβώς είναι το χαρακτηριστικό μιας κοινωνικής επιχείρησης.
Το έργο της Ανάκυκλου πραγματοποιείται σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, τις κοινοτικές αρχές, τα σχολεία, τα ιδρύματα ατόμων με ειδικές ανάγκες, τους πολιτιστικούς και αθλητικούς συλλόγους, τις εταιρείες, τους ραδιοφωνικούς σταθμούς και άλλα ΜΜΕ. Το περιβαλλοντικό έργο της Ανάκυκλου συμπληρώνεται με παρουσιάσεις και βιωματικά εργαστήρια σε δεκάδες σχολεία και με συμμετοχή σε περιβαλλοντικά φεστιβάλ και σε άλλες εκδηλώσεις, που έχουν ως στόχο την ευαισθητοποίηση σε περιβαλλοντικά θέματα. Κάθε χρόνο μαζί με άλλους οργανισμούς διοργανώνει εκδηλώσεις, που έχουν σκοπό να διαφυλάξουν και να διαδώσουν τους παραδοσιακούς σπόρους της Κύπρου και να προωθήσουν τη βιοποικιλότητα.
Μονάδα συσκευασίας βιολογικών προϊόντων της Αγίας Σκέπης
Η δεύτερη μονάδα είναι αυτή της συσκευασίας βιολογικών της Αγίας Σκέπης. Εργάζεται στο πλαίσιο της εργασιοθεραπείας των ατόμων που κάνουν απεξάρτηση, αν και υπάρχει μεγάλη αντίδραση από τους βιοκαλλιεργητές οι οποίοι επικαλούνται αθέμιτο ανταγωνισμό, λόγω του μεγάλου μεριδίου που έχει εξασφαλίσει στην αγορά.
Στην Κύπρο έχει ετοιμαστεί και ήδη έχει τεθεί σε ανοικτή διαβούλευση νομοσχέδιο που αφορά στη λειτουργία του θεσμού των κοινωνικών επιχειρήσεων.
Κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις 🌍
Οι κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις ασχολούνται με την παραγωγή προϊόντων και παροχή υπηρεσιών σε τομείς όπως: πολιτισμός, περιβάλλον, οικολογία, εκπαίδευση, παροχές κοινής ωφέλειας, τοπικά προϊόντα, διατήρηση παραδοσιακών δραστηριοτήτων και επαγγελμάτων.
Στην Ελλάδα, η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα κοινωνικής επιχείρησης, αφού μέσω των καταστημάτων mastihashop αξιοποιούν τις γνώσεις τους, προσφέρουν ποιοτικά προϊόντα και διατηρούν τον κοινωνικό τους χαρακτήρα, προστατεύουν τη Μαστίχα Χίου στηριζόμενοι στη συλλογική δράση, τη συνεταιριστική οργάνωση και τη συμμετοχική εργασία.
Χρηματοδότηση και λειτουργία 💶
Οι κοινωνικές επιχειρήσεις μπορούν να χρηματοδοτηθούν από ιδιώτες, από δωρεές, από επιχορήγηση από το κράτος και πρέπει να προσπαθούν να λειτουργούν αυτόνομα και καινοτόμα. Εργοδοτούν και μισθωτούς και εθελοντές.