2.11 Διακρίσεις Επιχειρήσεων 🏭

Οι επιχειρήσεις δεν είναι όλες ίδιες. Μπορούμε να τις κατατάξουμε σε κατηγορίες ανάλογα με το κριτήριο που χρησιμοποιούμε κάθε φορά: ποιος τις ιδρύει και τις κατέχει, ποια είναι η νομική τους μορφή, με τι ασχολούνται και πόσο μεγάλες είναι. Οι διακρίσεις αυτές μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα τον κόσμο των επιχειρήσεων και τις ιδιαιτερότητες της κάθε μιας.

Διάκριση επιχειρήσεων ανάλογα με τη μορφή ιδιοκτησίας 👤

Ανάλογα με τον ιδρυτή και τον ιδιοκτήτη τους, οι επιχειρήσεις διακρίνονται σε ιδιωτικές, δημόσιες και μικτές επιχειρήσεις.

Α. Ιδιωτικές επιχειρήσεις

Είναι εκείνες που ανήκουν εξολοκλήρου σε ιδιώτες. Αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό των επιχειρηματικών μονάδων σε όλες τις χώρες του κόσμου. Αντικειμενικός σκοπός όλων των ιδιωτικών επιχειρήσεων είναι η πραγματοποίηση του μέγιστου κέρδους. Για τον λόγο αυτό, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θεωρούνται κερδοσκοπικές οικονομικές μονάδες.

Β. Δημόσιες επιχειρήσεις

Είναι εκείνες που ανήκουν εξ ολοκλήρου στο κράτος ή σε άλλους δημόσιους οργανισμούς, όπως τα Κυπριακά Ταχυδρομεία, η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, η Αρχή Λιμένων Κύπρου, η Αρχή Υδατοπρομήθειας Κύπρου, ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος Α.Ε., κ.λπ.

Γ. Μικτές επιχειρήσεις

Είναι εκείνες στις οποίες συμμετέχει τόσο το κράτος, όσο και ιδιώτες, π.χ. Δασικές Βιομηχανίες Κύπρου Λτδ.

Εθνικές και πολυεθνικές επιχειρήσεις

Μια άλλη διάκριση που θα μπορούσε να γίνει σχετικά με τη μορφή ιδιοκτησίας είναι σε εθνικές και σε ξένες ή πολυεθνικές επιχειρήσεις.

Εθνικές είναι οι επιχειρήσεις που αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους μόνο σε μία χώρα.

Πολυεθνικές είναι οι επιχειρήσεις που επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε πολλές χώρες του κόσμου. Τέτοιες επιχειρήσεις είναι τα τραπεζικά ιδρύματα, οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, οι αλυσίδες ταχυφαγίας (fast food), τα μεγάλα λογιστικά γραφεία, η Coca-Cola, η Sony, η Philips, τα ξενοδοχεία Hilton κ.λπ.

Οι επιχειρήσεις αυτές αξιοποιούν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο τους συντελεστές της παραγωγής, μεταφέρουν τεχνολογία και τεχνογνωσία και προσφέρουν απασχόληση στις χώρες εγκατάστασης. Διαθέτουν μεγάλα κεφάλαια και υψηλή τεχνολογία, με αποτέλεσμα να πετυχαίνουν μεγάλο όγκο παραγωγής με πολύ χαμηλό κόστος (οικονομίες κλίμακας).

Διάκριση επιχειρήσεων ανάλογα με τη νομική τους μορφή ⚖️

Ανάλογα με τη νομική τους μορφή, οι επιχειρήσεις διακρίνονται σε ατομικές επιχειρήσεις, συνεταιρισμούς και μετοχικές επιχειρήσεις.

Α. Ατομικές επιχειρήσεις

Η ατομική επιχείρηση είναι εκείνη που ανήκει σε ένα άτομο, τον επιχειρηματία. Ο επιχειρηματίας συνεισφέρει όλο το κεφάλαιο και είναι υπεύθυνος με όλη του την περιουσία για τα χρέη και τις υποχρεώσεις που δημιουργούνται από την άσκηση της επιχειρηματικής του δραστηριότητας, δηλαδή έχει προσωπική ευθύνη για τυχόν ζημιές της επιχείρησης. Η ατομική επιχείρηση έχει ξεχωριστή λογιστική υπόσταση, π.χ. ξεχωριστό τραπεζικό λογαριασμό.

Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει σήμερα η ατομική επιχείρηση, εξαιτίας του ανταγωνισμού από τις μεγάλες επιχειρήσεις, εν τούτοις εξακολουθεί να επιβιώνει. Η επιτυχία της στηρίζεται κυρίως στο προσωπικό ενδιαφέρον του επιχειρηματία, στην άμεση επαφή του με τους πελάτες και στην εύκολη διοίκησή της, λόγω του μικρού της μεγέθους.

Β. Συνεταιρισμοί

Οι συνεταιρισμοί ανήκουν σε δύο ή περισσότερα άτομα. Οι συνεταίροι συνεισφέρουν όλο το κεφάλαιο και έχουν προσωπική ευθύνη για τυχόν ζημιές της επιχείρησης. Οι συνεταιρισμοί έχουν ξεχωριστή λογιστική υπόσταση, π.χ. ξεχωριστό τραπεζικό λογαριασμό.

Γ. Μετοχικές επιχειρήσεις

Οι μετοχικές επιχειρήσεις είναι οικονομικές μονάδες με ιδιοκτήτες δύο τουλάχιστον φυσικά πρόσωπα ή νομικά πρόσωπα, π.χ. τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, λογιστικά γραφεία κ.λπ. Οι μέτοχοι συνεισφέρουν το κεφάλαιο και έχουν περιορισμένη ευθύνη για τυχόν ζημιές ή υποχρεώσεις της επιχείρησης.

Η επιχείρηση είναι ξεχωριστό νομικό πρόσωπο (στα μάτια του νόμου) και μπορεί να κινηθεί, αλλά και να δεχθεί νομικά αγωγή στο όνομα της επιχείρησης και όχι προσωπικά στο όνομα των μετόχων. Επιπλέον, στις εταιρικές επιχειρήσεις υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ ιδιοκτησίας και διεύθυνσης. Οι εταιρικές επιχειρήσεις επιδιώκουν με τη συνεργασία τους την επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσμάτων.

Διάκριση επιχειρήσεων ανάλογα με το αντικείμενο απασχόλησης 🏗️

Ανάλογα με το αντικείμενο απασχόλησής τους, οι επιχειρήσεις διακρίνονται σε επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα παραγωγής, του δευτερογενούς τομέα παραγωγής και του τριτογενούς τομέα παραγωγής.

Α. Πρωτογενής τομέας παραγωγής

Στον τομέα αυτό ανήκουν οι επιχειρήσεις των οποίων το αντικείμενο παραγωγής των προϊόντων σχετίζεται με τη φύση (έδαφος, υπέδαφος). Οι πιο σημαντικές είναι οι γεωργικές, οι κτηνοτροφικές, οι αλιευτικές, οι δασοκομικές, οι μεταλλευτικές, οι μελισσοκομικές και διάφορες άλλες.

Β. Δευτερογενής τομέας παραγωγής

Στον τομέα αυτό ανήκουν επιχειρήσεις που ασχολούνται με τη μεταποίηση, τις κατασκευές και την παραγωγή ενέργειας. Όσον αφορά στον τομέα της μεταποίησης, σε αυτόν συναντούμε όλες τις βιοτεχνικές και βιομηχανικές μονάδες παραγωγής. Περιλαμβάνει επιχειρήσεις που κατασκευάζουν βιομηχανικά προϊόντα, τα οποία χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες για άλλες βιομηχανίες (ενδιάμεσα προϊόντα) και προϊόντα που φτάνουν απευθείας στον καταναλωτή (τελικά προϊόντα).

Γ. Τριτογενής τομέας παραγωγής

Στον τομέα αυτό ανήκουν όλες οι επιχειρήσεις και οργανισμοί του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που επιδιώκουν την εξυπηρέτηση του καταναλωτικού κοινού με την παροχή υπηρεσιών. Έτσι στον τομέα αυτό αναφέρονται δραστηριότητες, όπως:

• εμπόριο (λιανικό ή χονδρικό εμπόριο, εισαγωγικό ή εξαγωγικό εμπόριο)
• μεταφορές, συγκοινωνίες, επικοινωνίες
• τραπεζικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες
• υπηρεσίες υγείας (νοσοκομεία, ιδιωτικές κλινικές)
• υπηρεσίες εκπαίδευσης (δημόσια και ιδιωτικά σχολεία)
• υπηρεσίες θεάματος (θέατρα, κινηματογράφος, κέντρα διασκέδασης)
• τουρισμός (ξενοδοχεία, γραφεία τουρισμού)
• συμβουλευτικές υπηρεσίες παροχής νομικών και οικονομοτεχνικών συμβουλών

Διάκριση επιχειρήσεων ανάλογα με το μέγεθος 📏

Ανάλογα με το μέγεθος, οι επιχειρήσεις διακρίνονται σε μικρές, μεσαίες και μεγάλες. Για τη διάκριση των επιχειρήσεων ως προς το μέγεθος χρησιμοποιήθηκαν πολλά κριτήρια, όπως ο αριθμός των εργαζομένων, το ύψος των απασχολούμενων κεφαλαίων, το ύψος των συνολικών πωλήσεων κ.λπ. Το επικρατέστερο κριτήριο από αυτά είναι ο αριθμός των εργαζομένων.

Οι επιχειρήσεις χαρακτηρίζονται ως:

Η κατάταξη αυτή είναι μεταβαλλόμενη. Στην Ελλάδα και στην Κύπρο συνηθίζεται να ονομάζουμε και μικρομεσαίες τις επιχειρήσεις που δεν ξεπερνούν τα 50 άτομα. Ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος για άλλες χώρες της Ε.Ε., όπου συνήθως επιχειρήσεις με 200 εργαζόμενους χαρακτηρίζονται ως μικρομεσαίες.

Πλεονεκτήματα μικρομεσαίων επιχειρήσεων

• ανήκουν σε μικρή ομάδα ατόμων
• τα διευθυντικά στελέχη είναι και ιδιοκτήτες
• ευκολία εισόδου στην αγορά και ίδρυση
• καλύτερη σχέση και επικοινωνία μεταξύ του προσωπικού
• γρήγορη ανταπόκριση στις απαιτούμενες αλλαγές του περιβάλλοντος
• ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων
• μεγάλη ευελιξία στη δυνατότητα μεταβολής των παραγόμενων προϊόντων
• ανεξαρτησία δράσης – υποκίνησης και αίσθημα ικανοποίησης του ιδιοκτήτη
• παρέχουν νέες θέσεις εργασίας
• αξιοποιούν τους παραγωγικούς πόρους της περιφέρειας
• δημιουργούν νέους επιχειρηματίες και νέα επαγγέλματα

Μειονεκτήματα μικρομεσαίων επιχειρήσεων

• προβλήματα και δυσκολίες χρηματοδότησης
• δυσκολίες στην πρόσβαση μεγάλων αγορών
• δυσκολίες στελέχωσης με εξειδικευμένο προσωπικό
• δυσκολίες πληροφόρησης

Σε χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να απλοποιήσει τους ισχύοντες κανόνες, οι οποίοι σήμερα δημιουργούν προβλήματα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όσον αφορά σε θέματα χρηματοδότησης, εργασιακών δικαιωμάτων (πολιτικής μείωσης των μισθών), καλύτερης πληροφόρησης και ανταγωνιστικότητας σε σχέση με τις δεσπόζουσες θέσεις που κατέχουν στην αγορά οι πολυεθνικές επιχειρήσεις.