2.9 Η Επιχείρηση και το Περιβάλλον της 🌍
Η επιχείρηση δημιουργείται, επιβιώνει και αναπτύσσεται μέσα σε ένα περιβάλλον με το οποίο βρίσκεται σε συνεχή αλληλεπίδραση. Οι παράγοντες που αποτελούν το περιβάλλον της επιχείρησης διακρίνονται στους παράγοντες τόσο του ειδικού (εσωτερικού) περιβάλλοντος, όσο και του γενικού (εξωτερικού) περιβάλλοντος.
Ακόμα κι αν μια επιχείρηση παράγει το καλύτερο δυνατό προϊόν, η επιτυχία της δεν εξαρτάται μόνο από τις δικές της αποφάσεις. Εξαρτάται εξίσου από το τι συμβαίνει γύρω της: πελάτες, προμηθευτές, νόμοι, τεχνολογία, ακόμα και το κλίμα. Γι' αυτό λέμε ότι η επιχείρηση είναι ένα «ανοικτό σύστημα» που αλληλεπιδρά συνεχώς με το περιβάλλον της.
Το εσωτερικό (ειδικό) περιβάλλον 🏢
Το εσωτερικό περιβάλλον περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία του περιβάλλοντος με τα οποία η επιχείρηση αναπτύσσει συναλλαγές ή ασκεί και δέχεται αλληλεπιδράσεις. Πρόκειται δηλαδή για παράγοντες που βρίσκονται πιο κοντά στην επιχείρηση και με τους οποίους έρχεται σε άμεση, καθημερινή επαφή.
Τα στοιχεία του εσωτερικού (ειδικού) περιβάλλοντος μιας επιχείρησης είναι:
- οι πελάτες και οι καταναλωτές
- οι προμηθευτές υλικών ή υπηρεσιών
- οι εργαζόμενοι και η συνδικαλιστική τους ένωση
- η κουλτούρα της επιχείρησης
- οι πιστωτές, οι χρηματοδότες, οι μέτοχοι
- οι επιχειρήσεις που συνεργάζονται ή ανταγωνίζονται την επιχείρηση, καθώς και οι τράπεζες και οι οικονομικοί οργανισμοί με τους οποίους συναλλάσσεται και την επηρεάζουν
Το εσωτερικό (ειδικό) περιβάλλον περιλαμβάνει παράγοντες με τους οποίους η επιχείρηση έχει άμεση συναλλαγή, όπως οι πελάτες ή οι προμηθευτές της. Το εξωτερικό (γενικό) περιβάλλον, αντίθετα, περιλαμβάνει ευρύτερους παράγοντες (πολιτικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς) που την επηρεάζουν χωρίς η ίδια να έχει άμεση συναλλαγή μαζί τους.
Το εξωτερικό (γενικό) περιβάλλον 🌐
Το εξωτερικό περιβάλλον περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που βρίσκονται εκτός της επιχείρησης και την επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα.
Τα στοιχεία του εξωτερικού (γενικού) περιβάλλοντος μιας επιχείρησης αναλύονται με το γνωστό στρατηγικό εργαλείο PESTEL και είναι τα εξής:
Πολιτικό περιβάλλον (Political) 🏛️
Περιλαμβάνει το πολιτικό κλίμα της χώρας, όπως η εισοδηματική και νομισματική πολιτική του κράτους, καθώς και οι κυβερνητικές αποφάσεις που επηρεάζουν την επιχείρηση.
Οικονομικό περιβάλλον (Economic) 💶
Περιλαμβάνει τους ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας της χώρας, το φορολογικό σύστημα της χώρας, τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις, το δημόσιο χρέος της χώρας κ.λπ.
Κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον (Social) 👥
Το κοινωνικό περιβάλλον περιλαμβάνει την κοινωνική οργάνωση της χώρας, τα δημογραφικά της χαρακτηριστικά, το συνδικαλιστικό της κίνημα και γενικά όλες τις κοινωνικές ομάδες οι οποίες επιδρούν στη λειτουργία και την εξέλιξη της επιχείρησης. Οι επιλογές των κοινωνικών ομάδων επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και τη διανομή του προϊόντος.
Το πολιτισμικό περιβάλλον περιλαμβάνει τα ήθη και τα έθιμα, τις παραδόσεις, την κουλτούρα, τη θρησκεία του λαού μιας χώρας και ό,τι έχει σχέση με το σύστημα αξιών που εκφράζει και επηρεάζει την επιχείρηση.
Τεχνολογικό περιβάλλον (Technological) 💻
Περιλαμβάνει την αναπτυγμένη τεχνολογία και την αυτοματοποίηση της παραγωγής, που επηρεάζουν την απόδοση της επιχείρησης. Όταν μια επιχείρηση χρησιμοποιεί παλαιού τύπου τεχνολογία και ξεπερασμένες μεθόδους παραγωγής, τότε δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τις άλλες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις.
Οικολογικό περιβάλλον (Environmental) 🌱
Περιλαμβάνει το φυσικό περιβάλλον και τις θετικές και αρνητικές επιδράσεις της επιχείρησης σε αυτό. Η επιχείρηση πρέπει να κάνει ανακύκλωση, να εγκαταστήσει αντιρρυπαντική τεχνολογία για τον έλεγχο του είδους και της ποσότητας των αέριων εκπομπών στην ατμόσφαιρα και να μη δημιουργεί προβλήματα στο περιβάλλον με την αλόγιστη εκμετάλλευση και τη ρύπανσή του. Το περιβάλλον με τη σειρά του (ξηρασία, μολυσμένες θάλασσες κ.λπ.) μπορεί να επηρεάσει τις εργασίες και την απόδοση της επιχείρησης.
Νομικό περιβάλλον (Legal) ⚖️
Περιλαμβάνει τους νόμους σύμφωνα με τους οποίους λειτουργεί η επιχείρηση. Οι νόμοι καθορίζουν τις σχέσεις της με τους δανειστές της, τις εργασιακές σχέσεις, τον εκτελωνισμό των προϊόντων της κ.λπ.
Το PESTEL είναι ακρωνύμιο των έξι παραγόντων του εξωτερικού περιβάλλοντος: Political (πολιτικό), Economic (οικονομικό), Social (κοινωνικό-πολιτισμικό), Technological (τεχνολογικό), Environmental (οικολογικό) και Legal (νομικό). Είναι ένα από τα πιο γνωστά εργαλεία ανάλυσης του εξωτερικού περιβάλλοντος μιας επιχείρησης.
Το περιβάλλον της επιχείρησης συνοπτικά 📋
| Είδος περιβάλλοντος | Χαρακτηριστικό | Στοιχεία |
|---|---|---|
| Εσωτερικό (ειδικό) | Άμεση συναλλαγή/αλληλεπίδραση | Πελάτες, καταναλωτές, προμηθευτές, εργαζόμενοι και συνδικαλιστική ένωση, κουλτούρα επιχείρησης, πιστωτές, χρηματοδότες, μέτοχοι, συνεργαζόμενες/ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, τράπεζες, οικονομικοί οργανισμοί |
| Εξωτερικό (γενικό) — PESTEL | Έμμεση ή άμεση επίδραση, ευρύτερο πλαίσιο | Πολιτικό, Οικονομικό, Κοινωνικό-πολιτισμικό, Τεχνολογικό, Οικολογικό, Νομικό |
Σε αντίθεση με το εσωτερικό περιβάλλον, όπου η επιχείρηση μπορεί να επηρεάσει σε κάποιο βαθμό τις σχέσεις της (π.χ. με προμηθευτές ή εργαζόμενους), τους παράγοντες του εξωτερικού (γενικού) περιβάλλοντος —όπως οι νόμοι του κράτους ή οι οικονομικές συνθήκες— η επιχείρηση δεν μπορεί να τους ελέγξει. Μπορεί μόνο να προσαρμοστεί σε αυτούς.