Η κατοικία και η σημασία της για τον άνθρωπο 🏡
Με τη λέξη κατοικία εννοούμε το χώρο, είτε φυσικό καταφύγιο είτε οικοδόμημα, όπου μένει ο άνθρωπος, μόνιμα ή προσωρινά. Ο πρωταρχικός λόγος που δημιουργήθηκε η κατοικία ήταν η προστασία του ανθρώπου από τις άσχημες καιρικές συνθήκες και από τους κινδύνους που προκαλούσαν τα άγρια ζώα ή άλλοι άνθρωποι. Με την πάροδο του χρόνου όμως, η κατοικία απέκτησε πολύ μεγαλύτερη σημασία στη ζωή του ανθρώπου, γιατί συνδέθηκε στενά με τον ψυχικό του κόσμο, με την οικογενειακή και την κοινωνική του ζωή, και έγινε έκφραση του πολιτισμού του.
Ο βασικός σκοπός της κατοικίας
Κύριος σκοπός της κατοικίας είναι να προφυλάσσει τη ζωή και την υγεία του ανθρώπου. Γι' αυτό το σπίτι πρέπει να κτίζεται με γερά υλικά που δεν βλάπτουν την υγεία (οικολογικά υλικά) και να είναι ευάερο και ευήλιο.
Στο χώρο της κατοικίας εξυπηρετούνται πέντε βασικές λειτουργίες, που ανταποκρίνονται σε αντίστοιχες ανθρώπινες ανάγκες:
| Λειτουργία | Ανάγκη που καλύπτει |
|---|---|
| Θέρμανση | Προστασία από το κρύο |
| Τροφή | Μαγείρεμα και διατροφή |
| Εργασία | Χώρος για δραστηριότητες και δουλειά |
| Ύπνος | Ανάπαυση |
| Ατομική υγιεινή | Καθαριότητα του σώματος |
Η τεχνολογική εξέλιξη και ο σύγχρονος τρόπος ζωής έχουν φέρει πολλές αλλαγές στο πώς καλύπτονται αυτές οι ανάγκες. Αυτό όμως που δεν έχει αλλάξει είναι η επιθυμία του ανθρώπου να εξασφαλίζει στο σπίτι του την ηρεμία και την άνεση που χρειάζεται. Μόνο τότε μπορεί να νιώσει ασφαλής και να αισθανθεί το χώρο πραγματικά δικό του.
Στο σπίτι διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό η προσωπικότητα του ανθρώπου. Εκεί διαπλάθεται ο χαρακτήρας κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής και εκεί μαθαίνουμε να ζούμε μαζί με άλλους -όχι μόνο με μέλη της οικογένειας, αλλά και με ξένους, επισκέπτες ή φιλοξενούμενους.
Η κατοικία και η οικογένεια
Η κατοικία συνδέεται στενά με την οικογένεια και αποτελεί χώρο αγάπης και συντροφικότητας, αλλά μερικές φορές και χώρο συγκρούσεων ή αντιθέσεων ανάμεσα στα μέλη της.
Η κοινωνική και οικονομική διάσταση της κατοικίας
Η κατοικία μπορεί να φανερώνει την κοινωνική τάξη και την οικονομική κατάσταση όσων ζουν σε αυτή. Γι' αυτόν τον λόγο, για κάποιους ανθρώπους χρησιμεύει και ως μέσο κοινωνικής προβολής.
Η κατοικία αποτελεί επίσης αντικείμενο οικονομικής συναλλαγής: πουλιέται, αγοράζεται ή νοικιάζεται. Η αγορά, η κατασκευή, ο εξοπλισμός και η διακόσμηση μιας κατοικίας είναι πολύ σημαντικοί κλάδοι της οικονομικής ζωής.
Οι δαπάνες για την απόκτηση ή την ενοικίαση μιας κατοικίας, καθώς και για τον εξοπλισμό και τη συντήρησή της, αποτελούν πολύ σημαντικά οικονομικά βάρη για τον άνθρωπο και βασική φροντίδα κάθε οικογένειας. Πολλές οικογένειες ξοδεύουν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους μόνο για τη στέγασή τους.
Η κατοικία, λοιπόν, έχει σαφή οικονομική και κοινωνική διάσταση.
Η πολιτισμική διάσταση της κατοικίας
Μια άλλη σημαντική διάσταση της κατοικίας είναι η πολιτισμική. Η αρχιτεκτονική και η διακόσμηση κάθε σπιτιού εκφράζουν την αισθητική του τόπου και της εποχής όπου χτίστηκε, καθώς και των κατασκευαστών και των ενοίκων του.
Έτσι, υπάρχουν σπίτια που ξεχωρίζουν για την ομορφιά τους και θεωρούνται πραγματικά έργα τέχνης. Τα περισσότερα από αυτά είναι παλιά, γιατί στο παρελθόν οι άνθρωποι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στην ομορφιά του σπιτιού τους και η κατοικία δεν αντιμετωπιζόταν απλώς ως εμπόρευμα.
Υπάρχουν όμως και σπίτια ακαλαίσθητα. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε πολλά σπίτια που χτίστηκαν στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα από κατασκευαστές που είχαν ως μοναδικό στόχο το κέρδος, χωρίς να ενδιαφέρονται για την αισθητική.
Γενικά, η κατοικία, ως βασικό «κύτταρο» της πόλης ή του χωριού, αποτελεί δείγμα του πολιτισμού ενός τόπου.