Γλυκίσματα, Ροφήματα και Ποτά 🍰

Τα γλυκίσματα και τα συστατικά τους

Υπάρχουν πολλά είδη γλυκισμάτων, τα οποία ξεχωρίζουν για την υψηλή περιεκτικότητά τους σε ζάχαρη, σε λιπίδια (όπως κρέμα ζαχαροπλαστικής, σαντιγί, βούτυρο, λάδι) ή και στα δύο μαζί. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν:

• σοκολάτες, γκοφρέτες
• καραμέλες, τσίχλες
• παγωτά και γρανίτες
• τούρτες, πάστες και άλλα γλυκά
• κέικ, μπισκότα
• γλυκά κουταλιού, μέλι, μαρμελάδα
• γλυκά ταψιού

Ένα από τα βασικά συστατικά των γλυκισμάτων είναι η ζάχαρη, η οποία προκαλεί τερηδόνα και δεν προσφέρει κανένα άλλο θρεπτικό συστατικό παρά μόνο θερμίδες, αφού αποτελείται από απλούς υδατάνθρακες.

Όταν προσλαμβάνουμε περισσότερες θερμίδες απ' όσες καταναλώνουμε, το σωματικό μας βάρος αυξάνεται. Γι' αυτό συνιστάται να αποφεύγουμε τις «περιττές» θερμίδες, όπως αυτές της ζάχαρης και των γλυκισμάτων.

Τα γλυκά όμως ανήκουν στην παράδοση σχεδόν κάθε λαού: αποτελούν συχνά το επιδόρπιο ενός γεύματος, συνοδεύουν τις γιορτές, μας προκαλούν ευχαρίστηση και μας ηρεμούν. Για να τα απολαμβάνουμε χωρίς τύψεις και χωρίς κίνδυνο να παχύνουμε, καλό είναι:

• να αποφεύγουμε τις μεγάλες ποσότητες και όσα γλυκά είναι πλούσια σε λιπίδια (π.χ. τούρτα, πάστες)
• να προτιμάμε τα γλυκά του ταψιού από φύλλο και ξηρούς καρπούς (π.χ. μπακλαβάς, κανταΐφι)
• να προτιμάμε τα γλυκά του κουταλιού (π.χ. βύσσινο, κυδώνι)

Το νερό και οι χυμοί

Ο οργανισμός μας χρειάζεται οπωσδήποτε νερό, αφού το σώμα μας αποτελείται κατά 60% από νερό, το οποίο ανανεώνεται διαρκώς ώστε να λειτουργούν σωστά όλες οι βιολογικές διεργασίες. Οι στερεές τροφές που τρώμε περιέχουν κι αυτές νερό —άλλες περισσότερο, άλλες λιγότερο. Υψηλή περιεκτικότητα σε νερό (πάνω από 90%) έχουν τα λαχανικά, οι πατάτες, οι σούπες και τα φρούτα.

Συνήθως όμως το νερό της στερεάς τροφής δεν είναι αρκετό. Γι' αυτό πρέπει να πίνουμε υγρά, όποτε διψάμε, με «χρυσό κανόνα» την κατανάλωση 1,5 λίτρου νερού την ημέρα, δηλαδή περίπου 6 ποτήρια.

Οι φρεσκοστυμμένοι χυμοί έχουν αρκετές από τις ευεργετικές ιδιότητες των φρέσκων φρούτων, όπως βιταμίνες, μέταλλα και διαιτητικές ίνες. Οι τυποποιημένοι χυμοί (αυτοί που αγοράζουμε έτοιμους σε συσκευασία) περιέχουν λιγότερα θρεπτικά συστατικά, επειδή κατά την επεξεργασία τους (π.χ. την παστερίωση) καταστρέφονται ή χάνονται κάποια από αυτά — ιδιαίτερα η ευαίσθητη στη θερμότητα βιταμίνη C. Επίσης, δεν αποτελούνται όλοι από 100% φρούτο, καθώς σε πολλούς προστίθεται ζάχαρη, οπότε έχουν περισσότερες θερμίδες αλλά λιγότερα θρεπτικά συστατικά.

Πριν αγοράσουμε έναν τυποποιημένο χυμό, καλό είναι να διαβάζουμε την ετικέτα του και να επιλέγουμε όσους αποτελούνται 100% από χυμό φρούτου, χωρίς προσθήκη ζάχαρης. Πάντα προτιμότεροι είναι όμως οι φρεσκοστυμμένοι χυμοί.

Αναψυκτικά και ροφήματα

Τα ζαχαρούχα ανθρακούχα αναψυκτικά μάς προσφέρουν κυρίως ζάχαρη, χωρίς σχεδόν καθόλου θρεπτικά συστατικά — ανήκουν δηλαδή στις τροφές με κενές θερμίδες. Συνήθως περιέχουν και «πρόσθετα» τροφίμων, δηλαδή χημικά συστατικά όπως συντηρητικά, χρώματα ή τεχνητές γεύσεις-αρώματα, ώστε το αναψυκτικό να είναι πιο ευχάριστο στον καταναλωτή. Τα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία τροφίμων είναι ελεγμένα, αλλά συνιστάται να περιορίζουμε την πρόσληψή τους όσο γίνεται.

Τα ροφήματα, όπως το μαύρο και το πράσινο τσάι ή ο καφές, έχουν διεγερτική δράση στο νευρικό σύστημα και δεν συνιστώνται στα παιδιά. Το κακάο επιτρέπεται και για τις μικρότερες ηλικίες. Επιτρέπονται επίσης στα παιδιά και στους εφήβους τα αφεψήματα βοτάνων (π.χ. τσάι βουνού, χαμομήλι, φασκόμηλο), τα οποία έχουν το καθένα διαφορετικές ιδιότητες, αλλά δεν έχουν διεγερτική δράση.

Αλκοολούχα ποτά

Στα αλκοολούχα ποτά ανήκουν όλα τα ποτά που περιέχουν οινόπνευμα. Τα κατατάσσουμε σε δύο κατηγορίες:

Έχει διαπιστωθεί ότι μικρές ποσότητες οινοπνεύματος τονώνουν στους ενήλικες την κυκλοφορία του αίματος και τη λειτουργία της καρδιάς, ενώ το κρασί και η μπίρα περιέχουν και κάποια θρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικές ουσίες.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει το πρόβλημα του αλκοολισμού, που θέτει πολλά άτομα στο κοινωνικό περιθώριο. Οι αλκοολικοί χάνουν συχνά τη δουλειά τους, την οικογένειά τους, την υγεία και την αξιοπρέπειά τους.

Για να έχουμε τα οφέλη του ποτού αποφεύγοντας τον κίνδυνο του αλκοολισμού, συνιστάται η μέτρια κατανάλωση (1-2 ποτηράκια κρασί την ημέρα) μόνο από ενήλικες, πάντα με παρέα και με φαγητό.

Το οινόπνευμα περιέχει αρκετές θερμίδες (7 kcal ανά γραμμάριο) και μπορεί να προκαλέσει αύξηση βάρους όταν καταναλώνεται σε υπερβολικές ποσότητες.

Τροφές πλούσιες σε λιπίδια και ζάχαρη

Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν πολλά τρόφιμα από την ομάδα των λιπών και αρκετά γλυκίσματα, όπως:

• βούτυρο, μαργαρίνη, κρέμα γάλακτος
• σάλτσες για σαλάτες, συνήθως με βάση τη μαγιονέζα
• μπισκότα, κέικ, πάστες, τούρτες, παγωτό
• γλυκίσματα, όπως σοκολάτες και καραμέλες
• τσιπς, γαριδάκια και άλλα σνακ
• ζαχαρούχα αναψυκτικά
• τηγανισμένες και παναρισμένες τροφές, όπως κροκέτες, σνίτσελ, πατάτες τηγανητές

Οι περισσότερες τροφές αυτής της ομάδας είναι πλούσιες σε κορεσμένα λιπίδια, τα οποία πρέπει να περιορίζουμε. Είναι μάλιστα συχνά «κρυμμένα» μέσα στο φαγητό, με αποτέλεσμα να μη συνειδητοποιούμε πόση ποσότητα λιπιδίων καταναλώνουμε.

Όσον αφορά τη ζάχαρη, μπορούμε να εκπαιδευτούμε ώστε να τρώμε λιγότερη. Τα υποκατάστατα ζάχαρης (ασπαρτάμη, ζαχαρίνη), που δεν περιέχουν θερμίδες, δεν θεωρούνται επικίνδυνα αλλά ούτε και απαραίτητα. Θεωρείται εφικτό να μην ξεπερνάμε τα 4 «επεισόδια ζάχαρης» την ημέρα — δηλαδή 4 φορές που τρώμε κάτι με ζάχαρη. Για παράδειγμα: γάλα με δημητριακά με ζάχαρη το πρωί, ένα σοκολατάκι μετά το μεσημεριανό, ψωμί με μέλι το απόγευμα και γάλα με κακάο το βράδυ είναι ήδη 4 επεισόδια, άρα η σύσταση έχει τηρηθεί.