Οικογενειακός προϋπολογισμός 📊
Η οικογένεια έχει βασικό καθήκον να ικανοποιεί τις ανάγκες των μελών της. Για να το πετύχει αυτό οργανωμένα, καταρτίζει ένα πρόγραμμα εσόδων και εξόδων για συγκεκριμένη περίοδο, π.χ. μια εβδομάδα ή έναν μήνα. Αυτό το πρόγραμμα λέγεται οικογενειακός προγραμματισμός.
Τι είναι ο οικογενειακός προϋπολογισμός
Ο οικογενειακός προϋπολογισμός είναι ένας πίνακας που περιλαμβάνει:
- τα έσοδα, δηλαδή ένα συγκεκριμένο σύνολο οικονομικών πόρων
- τα έξοδα, δηλαδή τα ποσά που οφείλει ή πρόκειται να ξοδέψει η οικογένεια
Είναι, με άλλα λόγια, ένα σχέδιο οικονομικής δράσης, όπου ένα μέρος του εισοδήματος καταναλώνεται και το υπόλοιπο αποταμιεύεται.
Οι πηγές εισοδήματος μιας οικογένειας
Οι κύριες πηγές εισοδήματος μιας οικογένειας είναι:
| Πηγή εισοδήματος | Επεξήγηση |
|---|---|
| Μισθός από εργασία | Η αμοιβή που παίρνει κάποιος επειδή προσφέρει τις υπηρεσίες του ως εργαζόμενος |
| Εισόδημα από ελεύθερο επάγγελμα | Π.χ. γιατρός, δικηγόρος |
| Εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα | Π.χ. από αρτοποιείο, κατάστημα υποδημάτων |
| Αγροτικά εισοδήματα | Όταν η εργασία των μελών της οικογένειας είναι αγροτική |
| Εισοδήματα από περιουσιακά στοιχεία | Π.χ. έσοδα από ενοικίαση διαμερισμάτων ή καταστημάτων |
| Κέρδη από επενδύσεις | Π.χ. από αγορά μετοχών ή επιχειρηματικών ομολόγων |
| Τόκοι | Το κέρδος που δίνουν οι τραπεζικές καταθέσεις, με τη μορφή αύξησης του κατατεθειμένου κεφαλαίου |
Κατανάλωση και αποταμίευση
Κάθε νοικοκυριό, ανάλογα με το εισόδημα που διαθέτει, το κατανέμει μεταξύ κατανάλωσης και αποταμίευσης.
Κατανάλωση είναι το ποσό του οικογενειακού εισοδήματος που δαπανούν τα νοικοκυριά για να αγοράσουν αγαθά και υπηρεσίες.
Αποταμίευση είναι το μέρος του οικογενειακού εισοδήματος που δεν δαπανάται για αγορά αγαθών και υπηρεσιών, δηλαδή δεν καταναλώνεται.
Τι καθορίζει την κατανάλωση
Το ποσό που θα αποφασίσει να καταναλώσει ένα νοικοκυριό επηρεάζεται από αρκετούς παράγοντες:
- Το διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα. Όσο υψηλότερο είναι το εισόδημα, τόσο αυξάνεται η κατανάλωση αγαθών· όσο χαμηλότερο, τόσο πιο περιορισμένη είναι η κατανάλωση.
- Η ηλικία και το φύλο. Ανάλογα με την ηλικία και το φύλο των μελών της οικογένειας, ποικίλλει και η κατανάλωση.
- Ο κύκλος ζωής της οικογένειας. Ο οικογενειακός κύκλος αποτελείται γενικά από επτά ή οκτώ στάδια, και ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται μια οικογένεια, αλλάζουν οι ανάγκες της και επομένως και η αγοραστική της συμπεριφορά. Ένα ζευγάρι που ξεκινά την κοινή του ζωή, για παράδειγμα, θα χρειαστεί να κάνει πολλές αγορές για να καλύψει τις ανάγκες του.
- Ο τρόπος ζωής του καταναλωτή. Οι συνήθειες, τα ενδιαφέροντα και οι απόψεις που έχει κάθε άτομο για τη ζωή, καθώς και οι επιδράσεις που δέχεται από το περιβάλλον του, επηρεάζουν τις αποφάσεις του για καταναλωτικές δαπάνες.
- Το επάγγελμα. Η βασική απασχόληση κάθε ατόμου επηρεάζει την καταναλωτική του συμπεριφορά, ανάλογα με τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από αυτήν.
- Οι κοινωνικοί παράγοντες. Η αγοραστική συμπεριφορά επηρεάζεται θετικά ή αρνητικά από την κοινωνία στην οποία ζει το κάθε άτομο, καθώς και από άλλα άτομα ή ομάδες γύρω του.
Μια νεαρή οικογένεια που μόλις ξεκίνησε την κοινή της ζωή χρειάζεται συνήθως να κάνει πολλές και μεγάλες αγορές —έπιπλα, συσκευές— για να στήσει το νοικοκυριό της, ενώ σε άλλα στάδια του κύκλου ζωής οι ανάγκες αυτές αλλάζουν εντελώς.
Το σύστημα πληρωμών
Όταν λέμε σύστημα πληρωμών, εννοούμε τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για να πραγματοποιηθούν οι συναλλαγές σε μια οικονομία. Το βασικό μέσο για να γίνονται οι αγοραπωλησίες προϊόντων είναι το χρήμα — αποτελεί δηλαδή μέσο συναλλαγής.
Τρόποι πληρωμής
Ας φανταστούμε ότι θέλουμε να αγοράσουμε κοτόπουλο, γάλα και βούτυρο από ένα σούπερ μάρκετ. Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι να πληρώσουμε:
- Με μετρητά. Καταβάλλουμε χαρτονομίσματα και κέρματα στο ταμείο ως αντάλλαγμα για τα αγαθά που επιλέξαμε.
- Με πιστωτική κάρτα. Ο καταναλωτής δανείζεται χρήματα από την τράπεζα, η οποία επιτρέπει στον κάτοχο της κάρτας να κάνει αγορές χωρίς να πληρώσει άμεσα με μετρητά. Η τράπεζα πληρώνει η ίδια το κατάστημα και στη συνέχεια χρεώνει τον κάτοχο της κάρτας με το ανάλογο ποσό. Το ποσό αυτό εξοφλείται εφάπαξ ή σε μηνιαίες δόσεις.
- Με επιταγές και γραμμάτια, ιδιαίτερα για μεγαλύτερες αγορές, όπως η αγορά ενός αυτοκινήτου.
Όταν πληρώνουμε με πιστωτική κάρτα, στην πραγματικότητα δανειζόμαστε χρήματα από την τράπεζα. Το ποσό αυτό πρέπει αργότερα να το επιστρέψουμε στην τράπεζα, εφάπαξ ή σε δόσεις — δεν είναι σαν να πληρώνουμε με δικά μας μετρητά.
Με την ανάπτυξη των οικονομιών, το χρήμα έχει γίνει μέσο συναλλαγής και αποταμίευσης, και έχει απλοποιήσει σημαντικά την οικονομική ζωή των ανθρώπων.