Ο οικονομικός ρόλος της οικογένειας 👨👩👧👦
Η οικογένεια δεν έχει μόνο κοινωνικό ρόλο μέσα στην κοινωνία — έχει και εξίσου σημαντικό οικονομικό ρόλο, αφού καταναλώνει αγαθά αλλά και παράγει αγαθά, αφού μπορεί να παράγει και μέσα στο ίδιο το σπίτι (οικιακή παραγωγή).
Γιατί η οικογένεια είναι σημαντική για την οικονομία
Η οικογένεια είναι σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης μιας οικονομίας για τρεις βασικούς λόγους:
- Συμβάλλει στη διατήρηση ή αύξηση του πληθυσμού της κοινωνίας.
- Διαμορφώνει τον άνθρωπο: μέσα σε αυτήν ο άνθρωπος αναπτύσσεται σωματικά και ψυχικά, γνωρίζει τον κόσμο μέσα από το οικογενειακό περιβάλλον, αναπτύσσει πρωτοβουλίες και διαμορφώνει την κοινωνική και οικονομική του συμπεριφορά.
- Δέχεται και αφομοιώνει τις οικονομικές αλλαγές μιας εποχής. Παλιότερα η οικονομική ανάπτυξη στηριζόταν κυρίως στην καλλιέργεια της γης και την κτηνοτροφία. Με τον καιρό, όμως, ήρθε η αστικοποίηση και οι άνθρωποι στράφηκαν στο εμπόριο, τη βιοτεχνία και αργότερα τη βιομηχανία.
Καταναλωτής και παραγωγός ταυτόχρονα
Η οικογένεια, ως οικονομική μονάδα, μπορεί να συνδυάζει την κατανάλωση και την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Σκοπός της οικογένειας (και κάθε ατόμου) είναι η κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών, ώστε να ικανοποιούνται όλο και περισσότερες ατομικές και οικογενειακές ανάγκες.
Τα στάδια της αγοραστικής διαδικασίας
Πριν μια οικογένεια αγοράσει ένα αγαθό, περνάει από συγκεκριμένα στάδια:
- Διαπιστώνει την ανάγκη που πρέπει να ικανοποιήσει.
- Αναζητά πληροφορίες για τα διάφορα προϊόντα — σε αυτό το στάδιο επηρεάζεται κυρίως από διαφημιστικά μηνύματα ή από το φιλικό περιβάλλον.
- Ερευνά τις αγορές από τις οποίες μπορεί να προμηθευτεί το προϊόν.
- Συγκρίνει τις τιμές και τις διάφορες προσφορές.
- Αξιολογεί όλες τις προτάσεις που έχει συγκεντρώσει.
- Παίρνει την τελική απόφαση.
Για παράδειγμα, μια οικογένεια που θέλει να αγοράσει αυτοκίνητο πρέπει πρώτα να συγκεντρώσει πληροφορίες για τους διάφορους τύπους και μάρκες, καθώς και για τις υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής. Στη συνέχεια συγκρίνει τις τιμές των διαφορετικών εταιρειών και, αφού τις αξιολογήσει, αποφασίζει ποιο αυτοκίνητο θα αγοράσει.
Πολλές από τις πληροφορίες που συγκεντρώνει μια οικογένεια προέρχονται από διαφημίσεις στην τηλεόραση, τα περιοδικά, το ραδιόφωνο και αλλού. Η διαφήμιση παίζει σημαντικό ρόλο και επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την απόφαση του καταναλωτή.
Κατηγορίες αγαθών
Παραγωγικά και καταναλωτικά αγαθά
- Παραγωγικά αγαθά είναι αυτά που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή άλλων αγαθών, όπως τα κτίρια και τα μηχανήματα.
- Καταναλωτικά αγαθά είναι αυτά που χρησιμοποιούμε για την άμεση ικανοποίηση αναγκών, όπως τα τρόφιμα και τα ρούχα. Όσα χρησιμοποιούνται μόνο μία φορά, όπως η σοκολάτα ή το παγωτό, ονομάζονται μιας χρήσης ή καταναλωτά.
Ένα αγαθό δεν είναι πάντα «κλειδωμένο» σε μία κατηγορία — εξαρτάται από τον τρόπο που το χρησιμοποιούμε. Η σοκολάτα, για παράδειγμα, είναι καταναλωτικό αγαθό αν τη φάμε έτσι όπως είναι, αλλά γίνεται παραγωγικό αγαθό αν τη χρησιμοποιήσουμε ως πρώτη ύλη για να φτιάξουμε ένα κέικ.
Διαρκή και μη διαρκή αγαθά
| Κατηγορία | Ορισμός | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| Διαρκή αγαθά | Έχουν σχετικά μεγάλη χρονική διάρκεια ζωής | αυτοκίνητα, ηλεκτρονικά είδη |
| Μη διαρκή αγαθά | Έχουν σχετικά μικρή χρονική διάρκεια ζωής | τρόφιμα, ρούχα |
Εισόδημα και επιλογές
Τα μέλη μιας οικογένειας χρειάζονται εισόδημα, δηλαδή χρήματα, τα οποία αποκτούν κυρίως από την εργασία τους, για να αποκτήσουν αγαθά. Επειδή δεν μπορούν να αγοράσουν όλα τα αγαθά που θα ήθελαν, αποφασίζουν ποιες ανάγκες θα καλύψουν πρώτα, ανάλογα με τις προτεραιότητές τους, και επιλέγουν εκείνα τα αγαθά που κατά τη γνώμη τους θα τις ικανοποιήσουν καλύτερα.
Η διαδικασία αγοράς είναι ίδια για όλα τα καταναλωτικά αγαθά, όμως διαφέρει ο χρόνος που χρειάζεται ο καταναλωτής για να την ολοκληρώσει. Η αγορά πατάτας από τον μανάβη απαιτεί πολύ λιγότερο χρόνο έρευνας από την αγορά ενός αυτοκινήτου.
Ο χρόνος ως οικονομικός παράγοντας
Ο χρόνος είναι χρήμα: οι άνθρωποι διαθέτουν τον χρόνο τους για να παράγουν αγαθά, είτε στον εργασιακό χώρο είτε στο σπίτι.
Ο ελεύθερος χρόνος είναι επίσης αγαθό — η «κατανάλωσή» του δίνει μια ορισμένη ικανοποίηση σε κάθε άνθρωπο.
Η οικιακή παραγωγή
Η οικογένεια μπορεί να διαθέσει τον χρόνο της όχι μόνο για κατανάλωση και εργασία, αλλά και για την παραγωγή αγαθών μέσα στο νοικοκυριό. Παλαιότερα, ιδιαίτερα οι αγροτικές οικογένειες, διέθεταν χρόνο για να παράγουν αγαθά που είτε κατανάλωναν οι ίδιες είτε πουλούσαν στην αγορά — όπως παραδοσιακά ζυμαρικά (χυλοπίτες, τραχανά) και γαλακτοκομικά προϊόντα (τυρί, γιαούρτι). Αυτό συμβαίνει ακόμα σε ορισμένες αγροτικές περιοχές της Ελλάδας.
Όλες αυτές οι δραστηριότητες θεωρούνται οικιακή παραγωγή, αφού ένας καταναλωτής θα μπορούσε να τις αγοράσει έτοιμες από την αγορά αντί να τις φτιάξει μόνος του. Επιπλέον, η οικιακή παραγωγή καλλιεργεί τη συνεργασία, τη δημιουργικότητα και την επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας.
Ανακεφαλαίωση
Η οικογένεια συμπεριφέρεται τόσο ως καταναλωτής, αφού καταναλώνει μεγάλη ποικιλία αγαθών και υπηρεσιών, όσο και ως παραγωγός, αφού τα μέλη της απασχολούνται και με οικιακές εργασίες. Γι' αυτό ο ρόλος της στη συνολική λειτουργία της οικονομίας είναι πολύ σημαντικός.