Επικοινωνία, ΜΜΕ και διαφήμιση 📡
Τι είναι η επικοινωνία
Η επικοινωνία είναι η ανταλλαγή υλικών και πνευματικών αγαθών ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα πρόσωπα.
Ο ρόλος της επικοινωνίας στις ανθρώπινες σχέσεις
Ο ρόλος της επικοινωνίας στις ανθρώπινες σχέσεις είναι πολύ σημαντικός, γιατί:
- κάνει τις ανθρώπινες σχέσεις πιο ευχάριστες και πιο φιλικές
- διευρύνει τον πνευματικό ορίζοντα του ανθρώπου, αφού ανταλλάσσονται πληροφορίες και απόψεις
- μαθαίνει στο άτομο να συναναστρέφεται με διαφορετικούς τύπους ανθρώπων και να γνωρίζει τις ιδέες, τις αξίες και τα ενδιαφέροντά τους
Για να έχει όμως η επικοινωνία θετικές επιδράσεις στη ζωή του ανθρώπου, πρέπει να τηρούνται ορισμένες προϋποθέσεις: το ήπιο κλίμα, η ελευθερία έκφρασης, η ειλικρίνεια, η σαφήνεια και η καλοπροαίρετη διάθεση είναι τα βασικά στοιχεία που κάνουν την επικοινωνία αποτελεσματική.
Η αξία του διαλόγου
Σήμερα, λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής, ο άνθρωπος συχνά αισθάνεται μοναξιά, περιορίζει τις κοινωνικές του συναναστροφές και καταφεύγει σε απρόσωπους τρόπους ψυχαγωγίας, όπως η τηλεόραση ή ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, για να χαλαρώσει.
Ο διάλογος μπορεί να βοηθήσει το άτομο να βρει διέξοδο στα προβλήματα της εποχής και να αποτελέσει μέσο επίλυσης ειδικών κοινωνικών προβλημάτων, όπως τα ναρκωτικά, ο αλκοολισμός, η σύγκρουση γονέων και παιδιών ή το διαζύγιο.
Το να κρατά κανείς μυστικά από τους δικούς του ανθρώπους και να συσσωρεύει μέσα του παράπονα, φόβους και ανησυχίες, μπορεί να προκαλέσει διαταραχές όχι μόνο στις σχέσεις του με τους άλλους, αλλά και στον ίδιο του τον εαυτό.
Με τον διάλογο, το άτομο:
- εκφράζει τα συναισθήματά του
- βρίσκει ευκολότερα λύση στα προβλήματά του
- μοιράζεται τον πόνο του και νιώθει τη συμπαράσταση του συνομιλητή του
Πώς άλλαξε η επικοινωνία μέσα στην ιστορία
Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα οι τρόποι επικοινωνίας των ανθρώπων έχουν αλλάξει σημαντικά.
Στα αρχαία χρόνια και μέχρι τον Μεσαίωνα, η επικοινωνία σε απόσταση γινόταν τη νύχτα με φωτιές. Αργότερα, με την εμφάνιση της γραφής, άρχισε η μεταφορά γραπτών πληροφοριών πάνω σε υλικά όπως ο πηλός, ο πάπυρος, τα όστρακα και το χαρτί. Σήμερα η επικοινωνία γίνεται κυρίως μέσα από το Διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα.
Τα είδη της επικοινωνίας
Υπάρχουν τρία είδη επικοινωνίας:
- Η λεκτική επικοινωνία: πραγματοποιείται με την ομιλία και τη χρήση της γλώσσας.
- Η μη λεκτική επικοινωνία: πολλοί άνθρωποι μεταφέρουν μηνύματα και εκφράζουν τα συναισθήματά τους με κινήσεις, νοήματα ή ακόμα και με το βλέμμα τους. Η ζωγραφική, η γλυπτική αλλά και η ενδυμασία αποτελούν μορφές μη λεκτικής επικοινωνίας.
- Η μαζική επικοινωνία: γίνεται μέσω μεγάλης ποικιλίας συσκευών, όπως η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, ο κινηματογράφος και το τηλέφωνο, οι οποίες βελτιώνονται συνεχώς και μειώνουν τον χρόνο και τις αποστάσεις.
Οι σύγχρονοι τρόποι μαζικής επικοινωνίας βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, αλλά εγκυμονούν κινδύνους όταν δε λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.
Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας
| Πλεονεκτήματα ΜΜΕ | Μειονεκτήματα ΜΜΕ |
|---|---|
| Πληροφορούν. | Προβάλλουν ασήμαντα γεγονότα. |
| Προβληματίζουν, καλλιεργούν τη σκέψη και τη φαντασία. | Προβάλλουν συχνά γεγονότα και πρότυπα παραβατικής συμπεριφοράς. |
| Κάνουν πιο εύκολη και γρήγορη την επικοινωνία. | Μειώνουν τον χρόνο που τα μέλη της οικογένειας περνούν μαζί, χρόνο που θα μπορούσαν να αφιερώσουν σε άλλες κοινές δραστηριότητες. |
| Διαμορφώνουν αξίες και τρόπους ζωής. | Υποκαθιστούν τη ζεστή και στοργική επικοινωνία γονέων και παιδιών. |
| Μειώνουν τις αποστάσεις, μεταφέροντας τα νέα του κόσμου ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές. | Έχουν οικονομικό κόστος και αυξάνουν τις υλικές ανάγκες και τις απαιτήσεις των μελών της οικογένειας, δηλαδή τον καταναλωτισμό. |
| Ψυχαγωγούν και διασκεδάζουν. | Βλάπτουν την υγεία όταν γίνεται υπερβολική χρήση τους, για παράδειγμα του υπολογιστή ή του κινητού τηλεφώνου. |
Για να ωφελείται ο άνθρωπος από τα ΜΜΕ, δεν πρέπει να είναι παθητικός δέκτης, αλλά να συμμετέχει με κριτικό πνεύμα στο περιεχόμενό τους και να μην κάνει συχνή και αλόγιστη χρήση τους.
Η επίδραση της διαφήμισης στην οικογενειακή ζωή
Η διαφήμιση είναι ένα «φαινόμενο» που μπήκε δυναμικά στην καθημερινή μας ζωή με την ανάπτυξη των ΜΜΕ. Υπάρχουν διάφορες μορφές διαφήμισης: η τηλεοπτική, η ραδιοφωνική, η διαφήμιση σε εφημερίδες και περιοδικά, οι φωτεινές επιγραφές και οι αφίσες.
Στόχος των διαφημίσεων είναι να μας πείσουν να αγοράσουμε το προϊόν ή την υπηρεσία που προβάλλουν. Αυτό το πετυχαίνουν συχνά μέσα από την εφευρετικότητα, το χιούμορ, την καλή αισθητική και τις μειωμένες τιμές στις ετικέτες των προϊόντων.
Όταν η διαφήμιση παρέχει σωστή πληροφόρηση, οι καταναλωτές μπορούν να επιλέξουν χρήσιμα και υψηλής ποιότητας προϊόντα για την ικανοποίηση των αναγκών τους.
Με τη μουσική, την εικόνα, το χρώμα, την κίνηση και διάφορα τεχνάσματα — τη λεγόμενη παραπλανητική διαφήμιση — η διαφήμιση κεντρίζει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των μελών της οικογένειας, ιδιαίτερα των παιδιών, ώστε να αγοράζουν προϊόντα που δεν έχουν πραγματικά ανάγκη. Τότε η διαφήμιση δρα αρνητικά: μπορεί να προκαλέσει σε παιδιά αίσθημα μειονεξίας όταν δεν αποκτούν αυτό που επιθυμούν, ενώ μπορεί να οδηγήσει την οικογένεια σε καταναλωτική μανία που απειλεί τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Γι' αυτό πρέπει να επεξεργαζόμαστε τα διαφημιστικά μηνύματα, να μην παραπλανιόμαστε, να αναπτύσσουμε κριτική σκέψη και να κάνουμε σωστές επιλογές.