Οικογενειακή αγωγή 🌱
Τι είναι η αγωγή
Η αγωγή είναι οι ενέργειες και οι προσπάθειες που καταβάλλουν οι ενήλικοι με σκοπό να προσφέρουν στο παιδί την κατάλληλη ψυχοσωματική και πνευματική ανάπτυξη, ώστε να μπορέσει να ενταχθεί σωστά στην κοινωνία. Στην αγωγή αυτή συμμετέχουν η οικογένεια, το σχολείο και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, δηλαδή φίλοι, γείτονες, συγγενείς.
Οι σκοποί της οικογενειακής αγωγής
Η οικογενειακή αγωγή συμβάλλει σε τέσσερις βασικούς τομείς:
- Στη σωματική ανάπτυξη του παιδιού.
- Στη διανοητική ανάπτυξη, δηλαδή στη μάθηση και στη γνώση.
- Στην ηθική διάπλαση του νέου, μέσα από την καλλιέργεια αρετών όπως η ειλικρίνεια, ο σεβασμός, η ευγένεια, η πρωτοβουλία και η εργατικότητα, καθώς και μέσα από τον περιορισμό ελαττωμάτων όπως η οκνηρία και ο φθόνος.
- Στην κοινωνικοποίηση του παιδιού.
Η κοινωνικοποίηση είναι η διαδικασία ένταξης του ατόμου στην κοινωνία. Μέσα στην οικογένεια πραγματοποιείται η πρώτη κοινωνικοποίηση του ανθρώπου, με τη μετάδοση συνηθειών, εθίμων, παραδόσεων και κοινωνικών αρετών.
Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το οικογενειακό περιβάλλον, και ειδικότερα ο ψυχικός κόσμος της μητέρας, επηρεάζει ακόμα και την υγιεινή ανάπτυξη του εμβρύου πριν καν γεννηθεί. Γι' αυτό η οικογένεια πρέπει να προσφέρει ένα ήρεμο και αρμονικό περιβάλλον από πολύ νωρίς.
Η οικογενειακή αγωγή έχει μεγάλη σημασία για την εξέλιξη του παιδιού και επηρεάζει ολόκληρη τη ζωή του, ξεκινώντας ήδη από τη βρεφική ηλικία.
Ο ρόλος των γονέων
Οι γονείς έχουν να πραγματοποιήσουν διπλή αποστολή απέναντι στα παιδιά τους: μια βιολογική και μια συναισθηματική.
Η βιολογική αποστολή περιλαμβάνει την κάλυψη βασικών αναγκών, όπως είναι η τροφή, η στέγη, η υγεία, η εκπαίδευση και η ψυχαγωγία.
Καθήκον των γονέων είναι επίσης να εξασφαλίσουν στο παιδί τους ασφάλεια και σταθερότητα, να του προσφέρουν αγάπη, στοργή και ενδιαφέρον. Έτσι το παιδί θα γίνει άνθρωπος ήρεμος και χαρούμενος, ανεξάρτητος, με εμπιστοσύνη στον εαυτό του και ικανός να αντιμετωπίζει τις μελλοντικές δυσκολίες στηριζόμενος στις δικές του δυνάμεις.
Στις μέρες μας ο χρόνος που αφιερώνουν οι γονείς στα παιδιά τους είναι συχνά περιορισμένος, ειδικά όταν και οι δύο εργάζονται. Αυτό όμως δεν πρέπει να απογοητεύει το παιδί: σημασία δεν έχει η ποσότητα του χρόνου που περνούν μαζί, αλλά το πόσο δημιουργικά τον αξιοποιούν.
Η υποκατάσταση των γονέων
Ο άνθρωπος σε όλα τα στάδια της ζωής του βρίσκει την ψυχική του ισορροπία μέσα στη θαλπωρή της οικογένειας. Πολλές φορές όμως, για διάφορους λόγους, είναι αναγκαία η υποκατάσταση της οικογένειας.
Τέτοιοι λόγοι μπορεί να είναι:
- η απασχόληση και των δύο γονέων έξω από το σπίτι, ειδικά της μητέρας
- η αδυναμία των γονέων να αναθρέψουν τα παιδιά τους, για παράδειγμα λόγω οικονομικών δυσκολιών
- η απώλεια του ενός ή και των δύο γονέων
Η υποκατάσταση των γονέων μπορεί να είναι:
| Είδος υποκατάστασης | Περιγραφή |
|---|---|
| Μερική | Οι συγγενείς ή οι παιδικοί σταθμοί υποκαθιστούν προσωρινά την οικογένεια. |
| Ολική | Η υιοθεσία, η αναδοχή, τα ιδρύματα παιδικής μέριμνας ή τα ιδρύματα οικογενειακής στήριξης και προστασίας υποκαθιστούν πλήρως την οικογένεια. |
Η ανάπτυξη και η ευτυχία ενός παιδιού εξαρτώνται από την ατμόσφαιρα γαλήνης και αγάπης μέσα στην οποία ζει. Η ζεστή και ανθρώπινη παρουσία, ακόμα και μέσα σε ένα θετό οικογενειακό περιβάλλον ή σε ένα ίδρυμα οικογενειακής στήριξης, μπορεί να προσφέρει στα παιδιά την ασφάλεια και την αγάπη που στερήθηκαν.
Χαρακτηριστικά της σωστής οικογενειακής αγωγής
Η οικογενειακή αγωγή πρέπει να εμπνέεται από τον σεβασμό στην προσωπικότητα του παιδιού και να συμβάλλει στην ελευθερία, στην αυτονομία και κυρίως στην αγάπη του για τον συνάνθρωπο. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι τρία:
Φιλική συμπεριφορά
Η συζήτηση με το παιδί μέσα από τη φιλική σχέση και την κατανόηση είναι ο πιο κατάλληλος τρόπος να λύνονται τα πιθανά προβλήματα. Αντίθετα, όταν οι γονείς προσπαθούν να επιβληθούν με τη βία, το παιδί μαθαίνει πως μόνο με τη βία μπορεί κανείς να κερδίζει.
Παροχές με όρια
Οι γονείς πρέπει να βάζουν όρια στο παιδί και να μην πραγματοποιούν κάθε επιθυμία του, πιστεύοντας ότι έτσι θα το κάνουν ευτυχισμένο.
Ένα παιδί που μεγαλώνει σε περιβάλλον όπου του παρέχονται όλα, χωρίς όρια, γίνεται άτομο εγωιστικό που δεν ξέρει να βάζει όρια στις δικές του απαιτήσεις. Τα όρια δεν είναι τιμωρία — είναι μέρος της αγάπης.
Συνεχής ενθάρρυνση
Είναι σημαντικό οι γονείς να δείχνουν εμπιστοσύνη στις δυνατότητες του παιδιού τους και να το ενθαρρύνουν. Με τον έπαινο, το παιδί παίρνει πρωτοβουλίες, αξιοποιεί τις κλίσεις και τα ταλέντα του και αρχίζει να αποκτά εμπιστοσύνη στην προσωπική του αξία.
Κανένας άλλος θεσμός δεν μπορεί να αντικαταστήσει την οικογένεια στην αγωγή των παιδιών. Η «σωστή» ανατροφή είναι προσωπική υπόθεση για κάθε γονιό, ο οποίος επηρεάζεται από τις δικές του εμπειρίες και από τον τρόπο που μεγάλωσε ο ίδιος. Πολλές φορές μάλιστα ο τρόπος ανατροφής των παιδιών περνά από γενιά σε γενιά.