Συνήθως τον αποκαλούμε άγνωστο 'Χ'. Η αποστολή σου είναι να ανακαλύψεις τι κρύβει μέσα του. Για να το καταφέρεις θα αντιμετωπίσεις πολλές προκλήσεις. Θα λύσεις εξισώσεις, θα υπολογίσεις τετραγωνικές ρίζες και θα σχεδιάσεις γραφικές παραστάσεις. Ετοιμάσου για τη μεγάλη περιπέτεια 🦸🏻‍♂️

Άλγεβρα Β' Γυμνασίου

# Πώς αναγνωρίζουμε τις μικτές εξισώσεις 🔍

Μέχρι τώρα έχεις λύσει εξισώσεις που έχουν **μόνο** παρενθέσεις και εξισώσεις που έχουν **μόνο** κλάσματα. Τώρα θα δεις εξισώσεις που έχουν **και τα δύο μαζί** — παρενθέσεις μέσα σε κλάσματα, κλάσματα δίπλα σε παρενθέσεις. Δεν χρειάζεται καμία νέα ιδέα: απλώς συνδυάζεις όσα ξέρεις ήδη, με τη σωστή σειρά.

Μια εξίσωση ανήκει σε αυτή την κατηγορία όταν μέσα της βλέπεις **ταυτόχρονα**:

- μία ή περισσότερες **παρενθέσεις**, και
- έναν ή περισσότερους **παρονομαστές** (κλάσματα).

Πολύ συχνά η παρένθεση βρίσκεται **μέσα** στο κλάσμα, δηλαδή στον αριθμητή, όπως στο \(\frac{3(x+1)}{2}\). Αυτό δεν αλλάζει τη λογική: πρώτα φεύγει το κλάσμα, μετά ανοίγει η παρένθεση.

:::fact{title="Καμία νέα τεχνική — μόνο σωστή σειρά"}
Ό,τι κι αν περιέχει μια εξίσωση, η λύση της ακολουθεί πάντα την ίδια λογική πορεία: απαλλαγή από κλάσματα, άνοιγμα παρενθέσεων, χωρισμός γνωστών από αγνώστους, αναγωγή ομοίων όρων, διαίρεση. Το μόνο που αλλάζει εδώ είναι ότι τα δύο πρώτα βήματα συνυπάρχουν στην ίδια εξίσωση.
:::

### Η σειρά των βημάτων

Για να λύσουμε μια τέτοια εξίσωση, ακολουθούμε πάντα αυτά τα βήματα, με αυτή τη σειρά:

1. **Απαλοιφή παρονομαστών:** Βρίσκουμε το :tooltip[Ε.Κ.Π.]{content="Το Ελάχιστο Κοινό Πολλαπλάσιο των παρονομαστών, δηλαδή ο μικρότερος αριθμός που διαιρείται ακριβώς από όλους τους παρονομαστές."} όλων των παρονομαστών και πολλαπλασιάζουμε **κάθε όρο** και των δύο μελών με αυτό — ακόμη και τους όρους που δεν έχουν παρονομαστή.
2. **Απλοποίηση:** Κάθε παρονομαστής απλοποιείται με το αντίστοιχο κομμάτι του Ε.Κ.Π. Το αποτέλεσμα είναι μια εξίσωση **χωρίς κλάσματα**, αλλά με παρενθέσεις.
3. **Επιμεριστική ιδιότητα:** Ανοίγουμε κάθε παρένθεση, πολλαπλασιάζοντας τον αριθμό (ή το πρόσημο) που βρίσκεται μπροστά της με κάθε όρο μέσα σε αυτήν.
4. **Χωρισμός γνωστών από αγνώστους:** Μεταφέρουμε όλους τους όρους με τον άγνωστο στο ένα μέλος και όλους τους αριθμούς στο άλλο, αλλάζοντας πρόσημο σε ό,τι μεταφέρεται.
5. **Αναγωγή ομοίων όρων:** Προσθέτουμε ξεχωριστά τους όρους με τον άγνωστο και ξεχωριστά τους αριθμούς, ώστε η εξίσωση να πάρει τη μορφή \(αx = β\).
6. **Διαίρεση:** Διαιρούμε και τα δύο μέλη με τον συντελεστή του αγνώστου, για να βρούμε την τιμή του.

:::alert{title="Γιατί πρώτα τα κλάσματα και μετά οι παρενθέσεις;"}
Αν ανοίξεις πρώτα μια παρένθεση που βρίσκεται μέσα σε κλάσμα, κινδυνεύεις να ξεχάσεις ότι *ολόκληρο* το αποτέλεσμα εξακολουθεί να διαιρείται με τον παρονομαστή. Είναι πιο ασφαλές να απαλείψεις πρώτα όλα τα κλάσματα με το Ε.Κ.Π. — έτσι μένεις με μια εξίσωση μόνο με παρενθέσεις, που ξέρεις ήδη να τη λύνεις.
:::

# Παράδειγμα 1 — Λύση βήμα προς βήμα 📐

Ας λύσουμε μαζί μια πλήρη εξίσωση με κλάσματα και παρένθεση, εφαρμόζοντας τη σειρά βημάτων που ήδη ξέρεις:

\[
\frac{x+3}{2} - 2(x-2) = \frac{3-x}{4} + 1
\]

### Βήμα 1 — Ε.Κ.Π. των παρονομαστών

Οι παρονομαστές είναι το \(2\) και το \(4\). Το Ε.Κ.Π.(2, 4) = 4. Πολλαπλασιάζουμε **κάθε όρο** των δύο μελών με το 4:

\[
4 \cdot \frac{x+3}{2} - 4 \cdot 2(x-2) = 4 \cdot \frac{3-x}{4} + 4 \cdot 1
\]

### Βήμα 2 — Απλοποίηση

Το \(4\) απλοποιείται με το \(2\) (μένει \(2\)) και με το \(4\) (μένει \(1\)). Προσοχή: ο όρος \(2(x-2)\) δεν είχε παρονομαστή, αλλά **και αυτός** πολλαπλασιάζεται με το 4, γιατί το Ε.Κ.Π. πολλαπλασιάζει ολόκληρη την εξίσωση:

\[
2(x+3) - 8(x-2) = (3-x) + 4
\]

### Βήματα 3-6 — Από τις παρενθέσεις μέχρι τη λύση

Ανοίγουμε κάθε παρένθεση (επιμεριστική):

\[
2x + 6 - 8x + 16 = 3 - x + 4
\]

Χωρίζουμε γνωστούς από αγνώστους:

\[
2x - 8x + x = 3 + 4 - 6 - 16
\]

Κάνουμε αναγωγή ομοίων όρων:

\[
-5x = -15
\]

Διαιρούμε με τον συντελεστή του αγνώστου:

\[
x = \frac{-15}{-5} = 3
\]

Άρα η λύση είναι \(x = 3\). ✅

:::fact{title="Επαλήθευση"}
Αντικαθιστώντας \(x=3\) στην αρχική εξίσωση: το πρώτο μέλος γίνεται \(\frac{3+3}{2} - 2(3-2) = 3 - 2 = 1\) και το δεύτερο μέλος \(\frac{3-3}{4} + 1 = 0 + 1 = 1\). Τα δύο μέλη είναι ίσα, άρα η λύση είναι σωστή.
:::

# Παράδειγμα 2 — Η παγίδα του προσήμου μπροστά από παρένθεση μέσα σε κλάσμα ⚠️

Αυτό το παράδειγμα δείχνει την πιο συχνή παγίδα: τι συμβαίνει όταν ένα **πλην** βρίσκεται μπροστά από κλάσμα που κρύβει παρένθεση.

\[
4 - \frac{2x-1}{3} = 2(x+1) - 3
\]

### Βήμα 1 — Ε.Κ.Π.

Ο μόνος παρονομαστής είναι το \(3\), άρα Ε.Κ.Π. = 3. Πολλαπλασιάζουμε κάθε όρο με το 3:

\[
3 \cdot 4 - 3 \cdot \frac{2x-1}{3} = 3 \cdot 2(x+1) - 3 \cdot 3
\]

### Βήμα 2 — Απλοποίηση

Το 3 απλοποιείται με τον παρονομαστή, αλλά η παρένθεση \((2x-1)\) μένει **ολόκληρη**, μέσα σε δικές της αγκύλες, γιατί μπροστά της υπάρχει πλην:

\[
12 - (2x - 1) = 6(x+1) - 9
\]

:::alert{title="Το πιο συχνό λάθος εδώ"}
Πολλοί μαθητές γράφουν \(12 - 2x - 1\) αντί για \(12 - (2x-1)\), δηλαδή ξεχνούν ότι το πλην μπροστά από την παρένθεση πρέπει να αλλάξει πρόσημο σε **όλους** τους όρους μέσα της, όχι μόνο στον πρώτο. Το κλάσμα, όταν φεύγει ο παρονομαστής, αφήνει πίσω του ολόκληρη την παρένθεση — όχι έναν μεμονωμένο όρο.
:::

### Βήματα 3-6 — Ολοκλήρωση της λύσης

Επιμεριστική ιδιότητα (προσέχοντας το πρόσημο στην πρώτη παρένθεση):

\[
12 - 2x + 1 = 6x + 6 - 9
\]

Χωρισμός γνωστών από αγνώστους:

\[
-2x - 6x = 6 - 9 - 12 - 1
\]

Αναγωγή ομοίων όρων:

\[
-8x = -16
\]

Διαίρεση:

\[
x = \frac{-16}{-8} = 2
\]

Άρα η λύση είναι \(x = 2\). ✅

# Συχνά λάθη που πρέπει να αποφεύγεις 🚫

Όταν μια εξίσωση συνδυάζει κλάσματα και παρενθέσεις, τα περισσότερα λάθη γίνονται στα πρώτα δύο βήματα. Δες τα πιο συνηθισμένα, για να τα προσέχεις κάθε φορά:

### Τα τέσσερα πιο συχνά λάθη

- **Να πολλαπλασιάζεις μόνο τους όρους με παρονομαστή.** Το Ε.Κ.Π. πολλαπλασιάζει **κάθε** όρο της εξίσωσης, ακόμη κι αν δεν έχει παρονομαστή (όπως το \(2(x-2)\) σε προηγούμενο παράδειγμα).
- **Να ξεχνάς ότι το κλάσμα «αφήνει πίσω» ολόκληρη την παρένθεση.** Όταν ένας παρονομαστής φεύγει από μπροστά μιας παρένθεσης, αυτή η παρένθεση **παραμένει παρένθεση** — δεν ανοίγει αυτόματα. Πρέπει να την ανοίξεις στο επόμενο βήμα, με προσοχή στο πρόσημο μπροστά της.
- **Να μην αλλάζεις πρόσημο σε όλους τους όρους**, όταν ανοίγεις παρένθεση με πλην μπροστά της, ή όταν μεταφέρεις έναν όρο από το ένα μέλος στο άλλο.
- **Να κάνεις τις πράξεις με λάθος σειρά.** Η σειρά είναι σταθερή: πρώτα Ε.Κ.Π. και απαλοιφή παρονομαστών, μετά επιμεριστική, μετά χωρισμός γνωστών/αγνώστων, μετά αναγωγή ομοίων όρων, και τέλος διαίρεση.

:::alert{title="Το Ε.Κ.Π. δεν είναι πάντα το γινόμενο των παρονομαστών"}
Το Ε.Κ.Π. δύο ή περισσότερων παρονομαστών δεν είναι πάντα το γινόμενό τους. Για παράδειγμα, το Ε.Κ.Π.(2, 4) είναι το 4 και όχι το 8, γιατί το 4 διαιρείται ακριβώς και με το 2 και με το 4. Χρησιμοποίησε πάντα το **μικρότερο** κοινό πολλαπλάσιο, ώστε οι αριθμοί που θα προκύψουν να είναι όσο πιο απλοί γίνεται.
:::

01. Βασική Θεωρία

Πώς ξεχωρίζουμε τις εξισώσεις που περιέχουν ταυτόχρονα παρενθέσεις και παρονομαστές, ακόμη και όταν η παρένθεση κρύβεται μέσα στο κλάσμα.

Αναγνώριση εξισώσεων με παρενθέσεις και κλάσματα

Τα έξι διαδοχικά βήματα που οδηγούν στη λύση: απαλοιφή παρονομαστών, επιμεριστική ιδιότητα, χωρισμός όρων, αναγωγή ομοίων και διαίρεση.

Σειρά επίλυσης βήμα προς βήμα

Γιατί πολλαπλασιάζουμε πρώτα όλη την εξίσωση με το Ελάχιστο Κοινό Πολλαπλάσιο, ακόμη και τους όρους χωρίς παρονομαστή.

Απαλοιφή παρονομαστών με το Ε.Κ.Π.

Πώς η παρένθεση παραμένει κλειστή αφού φύγει ο παρονομαστής, και πώς ανοίγει σωστά στο επόμενο βήμα με την επιμεριστική ιδιότητα.

Άνοιγμα παρενθέσεων που έμειναν μετά τα κλάσματα

Γιατί το πρόσημο πλην πρέπει να αλλάξει σε όλους τους όρους μέσα στην παρένθεση, και ποιο λάθος κάνουν συχνότερα οι μαθητές εδώ.

Η παγίδα του προσήμου μπροστά από παρένθεση

Πώς χωρίζουμε γνωστούς από αγνώστους, κάνουμε αναγωγή ομοίων όρων και διαιρούμε για να βρούμε την τελική τιμή του αγνώστου.

Ολοκλήρωση της λύσης

# Εξισώσεις με Επιμεριστικές και Κλάσματα 🧩

Μια εξίσωση ανήκει σε αυτή την κατηγορία όταν περιέχει **ταυτόχρονα** παρενθέσεις και παρονομαστές — συχνά η παρένθεση βρίσκεται μέσα στο κλάσμα, όπως στο \(\frac{3(x+1)}{2}\). Δεν χρειάζεται νέα τεχνική· συνδυάζουμε όσα ξέρουμε ήδη, με σταθερή σειρά:

1. **Απαλοιφή παρονομαστών:** Βρίσκουμε το :tooltip[Ε.Κ.Π.]{content="Το Ελάχιστο Κοινό Πολλαπλάσιο των παρονομαστών, δηλαδή ο μικρότερος αριθμός που διαιρείται ακριβώς από όλους τους παρονομαστές."} των παρονομαστών και πολλαπλασιάζουμε **κάθε όρο** και των δύο μελών με αυτό — και όσους όρους δεν έχουν παρονομαστή.
2. **Επιμεριστική ιδιότητα:** Ανοίγουμε κάθε παρένθεση που έχει απομείνει, πολλαπλασιάζοντας τον αριθμό (ή το πρόσημο) μπροστά της με κάθε όρο μέσα της.
3. **Χωρισμός γνωστών από αγνώστους:** Μεταφέρουμε τους όρους με τον άγνωστο στο ένα μέλος και τους αριθμούς στο άλλο, αλλάζοντας πρόσημο σε ό,τι μεταφέρεται.
4. **Αναγωγή ομοίων όρων:** Η εξίσωση παίρνει τη μορφή \(αx = β\).
5. **Διαίρεση** και των δύο μελών με τον συντελεστή του αγνώστου, για να βρεθεί η τιμή του.

:::alert{title="Το κλάσμα αφήνει πίσω ολόκληρη την παρένθεση"}
Όταν φεύγει ένας παρονομαστής μπροστά από παρένθεση, η παρένθεση **δεν ανοίγει αυτόματα** — παραμένει κλειστή, με το δικό της πρόσημο μπροστά της, και ανοίγει στο επόμενο βήμα με την επιμεριστική ιδιότητα. Αν μπροστά της υπάρχει πλην, το πρόσημο αλλάζει σε **όλους** τους όρους μέσα της, όχι μόνο στον πρώτο.
:::

:::fact{title="Το Ε.Κ.Π. δεν είναι πάντα το γινόμενο"}
Το Ε.Κ.Π. δύο παρονομαστών δεν είναι πάντα το γινόμενό τους: π.χ. το Ε.Κ.Π.(2, 4) είναι το 4, όχι το 8, γιατί το 4 διαιρείται ακριβώς και με τα δύο. Χρησιμοποιούμε πάντα το μικρότερο κοινό πολλαπλάσιο.
:::

Τα πιο συχνά λάθη: να πολλαπλασιάζεις με το Ε.Κ.Π. μόνο τους όρους που έχουν παρονομαστή· να ξεχνάς ότι η παρένθεση που έμεινε πρέπει ακόμα να ανοίξει· και να μην αλλάζεις πρόσημο σε όλους τους όρους όταν ανοίγεις παρένθεση με πλην μπροστά ή όταν μεταφέρεις όρο στο άλλο μέλος. Η σειρά των βημάτων είναι πάντα σταθερή: πρώτα απαλοιφή παρονομαστών, μετά επιμεριστική, μετά χωρισμός γνωστών/αγνώστων, αναγωγή ομοίων όρων και τέλος διαίρεση.


Άλγεβρα Β' Γυμνασίου

Πάρε πλήρη πρόσβαση

Βασική Θεωρία