Ταξίδεψε στην Αρχαία Ελλάδα. Γνώρισε τον Πυθαγόρα και εξερεύνησε τα μυστικά των ορθογώνιων τριγώνων. Υπολόγισε εμβαδά, μέτρησε κύκλους, μάθε για τους τριγωνομετρικούς αριθμούς και δημιούργησε εντυπωσιακά τρισδιάστατα σχήματα 🏛️

Γεωμετρία Β' Γυμνασίου

# Εμβαδόν τετραγώνου 📐

Το εμβαδόν ενός τετραγώνου είναι ο χώρος που καταλαμβάνει το τετράγωνο. 

Ας φανταστούμε ένα τετράγωνο που έχει κάθε πλευρά του 5 εκατοστά (cm). Μπορούμε να το χωρίσουμε σε μικρότερα τετραγωνάκια, όπου κάθε τετραγωνάκι έχει πλευρά 1 cm. Θα έχουμε 5 γραμμές με 5 τετραγωνάκια σε κάθε γραμμή, δηλαδή συνολικά \(5 \cdot 5 = 25\) τετραγωνάκια.

Επειδή κάθε μικρό τετραγωνάκι έχει εμβαδόν 1 :tooltip[cm²]{content="Ένα τετραγωνικό εκατοστό είναι μια μονάδα μέτρησης εμβαδού."}, τότε το συνολικό εμβαδόν του μεγάλου τετραγώνου είναι 25 cm². 😃

Γενικά, αν ένα τετράγωνο έχει πλευρά που την ονομάζουμε "α", τότε το εμβαδόν του τετραγώνου είναι \(α^2\). Αυτό σημαίνει ότι πολλαπλασιάζουμε την πλευρά "α" με τον εαυτό της (\(α \cdot α\)). ✨


# Εμβαδόν ορθογωνίου

Το εμβαδόν ενός ορθογωνίου είναι ο χώρος που καταλαμβάνει μέσα του. Για να το καταλάβουμε καλύτερα, ας φανταστούμε ένα ορθογώνιο που έχει πλευρές 3 εκατοστά και 5 εκατοστά. 📏

Μπορούμε να χωρίσουμε αυτό το ορθογώνιο σε μικρά τετραγωνάκια, όπου κάθε τετραγωνάκι έχει εμβαδόν 1 :tooltip[τετραγωνικό εκατοστό]{content="Μονάδα μέτρησης εμβαδού, ισοδύναμη με το εμβαδόν ενός τετραγώνου με πλευρά 1 εκατοστό."} (1 cm²). Αν το κάνουμε αυτό, θα δούμε ότι το ορθογώνιο χωρίζεται σε 15 τέτοια τετραγωνάκια. ➗

Για να βρούμε το εμβαδόν του ορθογωνίου, πολλαπλασιάζουμε τις δύο πλευρές του: \(3 \cdot 5 = 15\) τετραγωνικά εκατοστά (cm²). ➕

Έτσι, γενικά, για οποιοδήποτε ορθογώνιο με πλευρές α και β, το εμβαδόν του είναι \(α \cdot β\). 💯

Μπορούμε επίσης να πούμε ότι το εμβαδόν του ορθογωνίου είναι το μήκος του (η μεγαλύτερη πλευρά) πολλαπλασιασμένο με το πλάτος του (η μικρότερη πλευρά). 📐


# Παρατήρηση για το εμβαδόν ορθογωνίου 📐

Για να βρούμε το :tooltip[εμβαδόν]{content="Η επιφάνεια που καταλαμβάνει ένα σχήμα."} ενός ορθογωνίου, πρέπει να γνωρίζουμε το μήκος και το πλάτος του. Το μήκος είναι η μεγαλύτερη πλευρά και το πλάτος είναι η μικρότερη πλευρά. Αυτές τις πλευρές τις ονομάζουμε :tooltip[διαστάσεις]{content="Οι μετρήσεις του μήκους και του πλάτους ενός σχήματος."} του ορθογωνίου.

Για να υπολογίσουμε το εμβαδόν, πολλαπλασιάζουμε το μήκος με το πλάτος. Έτσι:

εμβαδόν ορθογωνίου = μήκος \( \cdot \) πλάτος ➕

# Εμβαδόν παραλληλογράμμου 📐

Για να βρούμε το εμβαδόν ενός παραλληλογράμμου, ας φανταστούμε ένα παραλληλόγραμμο που ονομάζεται ΑΒΓΔ. Η βάση του, η πλευρά ΑΒ, είναι ίση με β, και η απέναντι πλευρά ΓΔ είναι επίσης ίση με β. Φέρνουμε τις ευθείες ΔΕ και ΓΖ, που είναι τα :tooltip[ύψη]{content="Οι κάθετες γραμμές από τις κορυφές προς τη βάση."} του παραλληλογράμμου και είναι ίσα με υ.

Αν μετακινήσουμε το τρίγωνο ΑΔΕ και το τοποθετήσουμε στη θέση του τριγώνου ΒΓΖ (που είναι ακριβώς το ίδιο), τότε βλέπουμε ότι το εμβαδόν του παραλληλογράμμου ΑΒΓΔ είναι το ίδιο με το εμβαδόν του :tooltip[ορθογωνίου]{content="Ένα τετράπλευρο με τέσσερις ορθές γωνίες."} ΕΖΓΔ.

Έτσι, για να βρούμε το εμβαδόν του παραλληλογράμμου ΑΒΓΔ, βρίσκουμε το εμβαδόν του ορθογωνίου ΕΖΓΔ, το οποίο είναι:

\( (ΑΒΓΔ) = (ΕΖΓΔ) = ΕΖ \cdot ΓΖ = β \cdot υ \)

Αυτό σημαίνει ότι το εμβαδόν του παραλληλογράμμου είναι ίσο με τη βάση του (β) πολλαπλασιασμένη με το ύψος του (υ).

Γενικά, το εμβαδόν ενός παραλληλογράμμου είναι ίσο με το γινόμενο της βάσης του επί το αντίστοιχο ύψος. 📏


# Εμβαδόν τυχαίου τριγώνου

Για να βρούμε το εμβαδόν ενός τριγώνου που δεν είναι ορθογώνιο, μπορούμε να κάνουμε το εξής:

1.  Παίρνουμε το τρίγωνο \(ΑΒΓ\) και ένα ίδιο τρίγωνο.
2.  Τοποθετούμε το δεύτερο τρίγωνο δίπλα στο πρώτο. Έτσι, σχηματίζεται ένα :tooltip[παραλληλόγραμμο]{content="Ένα τετράπλευρο με δύο ζεύγη παράλληλων πλευρών."} \(ΑΒΓΔ\). 📐
3.  Η βάση του παραλληλογράμμου (\(β\)) είναι η βάση \(ΒΓ\) του τριγώνου \(ΑΒΓ\).
4.  Το ύψος του παραλληλογράμμου (\(υ\)) είναι το ύψος του τριγώνου \(ΑΒΓ\) από την κορυφή \(Α\).

Είτε το τρίγωνο \(ΑΒΓ\) είναι :tooltip[οξυγώνιο]{content="Ένα τρίγωνο με όλες τις γωνίες μικρότερες από 90 μοίρες."} (δηλαδή έχει όλες τις γωνίες μικρότερες από 90 μοίρες) είτε :tooltip[αμβλυγώνιο]{content="Ένα τρίγωνο με μία γωνία μεγαλύτερη από 90 μοίρες."} (δηλαδή έχει μία γωνία μεγαλύτερη από 90 μοίρες), το εμβαδόν του είναι το μισό του εμβαδού του παραλληλογράμμου \(ΑΒΓΔ\).

Έτσι, για το εμβαδόν του τριγώνου \(ΑΒΓ\) ισχύει:

\( (ΑΒΓ) = \frac{1}{2} (ΑΒΓΔ) = \frac{1}{2} \cdot β \cdot υ \)

Όπου:

*   \(β\) είναι η βάση του τριγώνου \(ΑΒΓ\).
*   \(υ\) είναι το αντίστοιχο ύψος του τριγώνου \(ΑΒΓ\).

Γενικά, το εμβαδόν ενός τριγώνου είναι ίσο με το μισό του γινομένου της βάσης του επί το αντίστοιχο ύψος. 📏


# Εμβαδόν ορθογωνίου τριγώνου

Όταν έχουμε ένα :tooltip[ορθογώνιο τρίγωνο]{content="Ένα τρίγωνο με μία γωνία 90 μοιρών."}, όπως το τρίγωνο ΑΒΓ, μία από τις κάθετες πλευρές του τριγώνου είναι η βάση (β) και η άλλη κάθετη πλευρά είναι το ύψος (υ).📐

Για να βρούμε το εμβαδόν του ορθογωνίου τριγώνου ΑΒΓ, χρησιμοποιούμε τον τύπο:

\( (ΑΒΓ) = \frac{1}{2} \cdot β \cdot υ = \frac{1}{2} \cdot β \cdot γ \)

Αυτό σημαίνει ότι το εμβαδόν ενός ορθογωνίου τριγώνου είναι ίσο με το μισό του γινομένου των δύο κάθετων πλευρών του (β και γ). ➕

# Εμβαδόν τραπεζίου

Για να βρούμε το εμβαδόν ενός τραπεζίου, ας φανταστούμε ένα τραπέζιο που ονομάζεται ΑΓΔΕ. 📐
Αυτό το τραπέζιο έχει:
*   Μια μεγάλη βάση, την ΑΓ, που την ονομάζουμε \(Β\).
*   Μια μικρή βάση, την ΕΔ, που την ονομάζουμε \(β\).
*   Ένα ύψος, την ΕΘ, που την ονομάζουμε \(υ\).

Τώρα, φανταζόμαστε ένα άλλο τραπέζιο, ακριβώς ίδιο με το ΑΓΔΕ. Αν ενώσουμε αυτά τα δύο τραπέζια κατάλληλα, σχηματίζουμε ένα παραλληλόγραμμο που ονομάζεται ΑΖΗΕ.

Αυτό το παραλληλόγραμμο έχει:
*   Μια βάση που είναι το άθροισμα της μικρής και της μεγάλης βάσης του τραπεζίου, δηλαδή \(β + Β\).
*   Ένα ύψος που είναι το ίδιο με το ύψος του τραπεζίου, δηλαδή \(υ\).

Το εμβαδόν του παραλληλογράμμου ΑΖΗΕ είναι: \((ΑΖΗΕ) = (β + Β) · υ\).

Επειδή το παραλληλόγραμμο αποτελείται από δύο ίσα τραπέζια, το εμβαδόν του παραλληλογράμμου είναι δύο φορές το εμβαδόν του τραπεζίου ΑΓΔΕ. Δηλαδή: \((ΑΖΗΕ) = 2(ΑΓΔΕ)\).

Για να βρούμε το εμβαδόν του τραπεζίου ΑΓΔΕ, διαιρούμε το εμβαδόν του παραλληλογράμμου με το 2:
\((ΑΓΔΕ) = \frac{(β + Β)υ}{2}\)

Έτσι, το εμβαδόν ενός τραπεζίου είναι ίσο με το μισό του αθροίσματος των δύο βάσεων του, πολλαπλασιασμένο με το :tooltip[ύψος]{content="Η κάθετη απόσταση μεταξύ των δύο βάσεων του τραπεζίου."} του. 📏


## 📐 Εμβαδόν Γεωμετρικών Σχημάτων

### ◼️ Εμβαδόν Τετραγώνου

Το τετράγωνο έχει όλες τις πλευρές ίσες. Ο τύπος είναι:

\(
E = \text{πλευρά}^2
\)

#### Παράδειγμα:

Αν η πλευρά είναι 6cm:

\(
E = 6^2 = 36\,\text{cm}^2
\)

---

### ▭ Εμβαδόν Ορθογώνιου Παραλληλόγραμμου

Το εμβαδόν ενός παραλληλόγραμμου δίνεται από τον τύπο:

\(
E = \text{μήκος} \cdot \text{πλάτος}
\)

#### Παράδειγμα:

Αν το μήκος είναι 9cm και το πλάτος 4cm:

\(
E = 9 \cdot 4 = 36\,\text{cm}^2
\)

---


### 🔺 Εμβαδόν Τριγώνου

Για να βρούμε το εμβαδόν ενός τριγώνου, χρησιμοποιούμε τον τύπο:

\(
E = \frac{\text{βάση} \cdot \text{ύψος}}{2}
\)

#### Παράδειγμα:

\(
E = \frac{10 \cdot 5}{2} = 25\,\text{cm}^2
\)

---

### 🔻 Εμβαδόν Ορθογώνιου Τριγώνου

\(
E = \frac{\text{κάθετος άξονας 1} \cdot \text{κάθετος άξονας 2}}{2}
\)

#### Παράδειγμα:

\(
E = \frac{6 \cdot 8}{2} = 24\,\text{cm}^2
\)

---

### 🔷 Εμβαδόν Τραπεζίου

\(
E = \frac{(\text{βάση}_1 + \text{βάση}_2)}{2} \cdot \text{ύψος}
\)

#### Παράδειγμα:

\(
E = \frac{(12 + 8)}{2} \cdot 7 = 10 \cdot 7 = 70\,\text{cm}^2
\)





# ΕΦΑΡΜΟΓΗ 

Η εφαρμογή αφορά ένα πρόβλημα με μια εφημερίδα που εκδίδεται στο σχολείο της Κάτιας 👧. Κάθε φύλλο της εφημερίδας έχει μήκος 42 εκατοστά και πλάτος 30 εκατοστά.

Το πρόβλημα ζητά να υπολογίσουμε πόσο χαρτί χρειάζεται συνολικά για να τυπωθούν 800 εφημερίδες, αν κάθε εφημερίδα έχει 8 φύλλα.

Για να λύσουμε το πρόβλημα, κάνουμε τα εξής:

1.  Υπολογίζουμε το :tooltip[εμβαδόν]{content="Το εμβαδόν είναι η επιφάνεια που καταλαμβάνει ένα δισδιάστατο σχήμα."} κάθε φύλλου της εφημερίδας πολλαπλασιάζοντας το μήκος με το πλάτος: \(30 \cdot 42 = 1260\) τετραγωνικά εκατοστά (\(cm^2\)).
2.  Υπολογίζουμε πόσο χαρτί χρειάζεται για κάθε εφημερίδα, αφού κάθε εφημερίδα έχει 8 φύλλα: \(8 \cdot 1260 = 10080\) τετραγωνικά εκατοστά (\(cm^2\)).
3.  Υπολογίζουμε πόσο χαρτί χρειάζεται για 800 εφημερίδες: \(800 \cdot 10080 = 8064000\) τετραγωνικά εκατοστά (\(cm^2\)).
4.  Μετατρέπουμε τα τετραγωνικά εκατοστά σε :tooltip[τετραγωνικά μέτρα]{content="Η μονάδα μέτρησης επιφάνειας στο διεθνές σύστημα μονάδων (SI)."}, διαιρώντας με 10000: \(8064000 (cm^2) = 806,4 (m^2)\).

Άρα, για να τυπωθούν 800 αντίτυπα της εφημερίδας, χρειάζονται 806,4 τετραγωνικά μέτρα χαρτί 🎉.


# ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Στην εφαρμογή, έχουμε ένα τρίγωνο, το ΑΒΓ. Φέρνουμε μια :tooltip[διάμεσο]{content="Μια γραμμή που ξεκινά από μια γωνία του τριγώνου και φτάνει στο μέσο της απέναντι πλευράς."}, την ΑΜ. Στην περίπτωσή μας, η ΑΜ ξεκινά από τη γωνία Α και φτάνει στο μέσο της πλευράς ΒΓ.

Η άσκηση μας ζητά να αποδείξουμε ότι τα δύο μικρότερα τρίγωνα που δημιουργούνται, το ΜΑΒ και το ΜΑΓ, έχουν το ίδιο εμβαδόν. 🤔

Για να το αποδείξουμε αυτό, φέρνουμε μια κάθετη γραμμή από το σημείο Α προς τη βάση ΒΓ. Αυτή η κάθετη γραμμή ονομάζεται :tooltip[ύψος]{content="Κάθετη γραμμή από μια κορυφή προς την απέναντι πλευρά."} και την ονομάζουμε ΑΗ.

Το :tooltip[εμβαδόν]{content="Η επιφάνεια που καταλαμβάνει ένα σχήμα."} ενός τριγώνου υπολογίζεται από τον τύπο: (βάση * ύψος) / 2. 📐

Έτσι, το εμβαδόν του τριγώνου ΜΑΒ είναι \(\frac{BM \cdot AH}{2}\) και το εμβαδόν του τριγώνου ΜΑΓ είναι \(\frac{ΜΓ \cdot AH}{2}\).

Επειδή η ΑΜ είναι διάμεσος, το σημείο Μ είναι το μέσο της ΒΓ, που σημαίνει ότι \(MB = ΜΓ\). Επίσης, και τα δύο τρίγωνα έχουν το ίδιο ύψος, το ΑΗ.

Αφού \(MB = ΜΓ\) και τα δύο τρίγωνα έχουν το ίδιο ύψος, τότε τα εμβαδά τους είναι ίσα. Άρα, το εμβαδόν του τριγώνου ΜΑΒ είναι ίσο με το εμβαδόν του τριγώνου ΜΑΓ, δηλαδή \((ΜΑΒ) = (ΜΑΓ)\). 🎉


01. Βασική Θεωρία

Πώς μετράμε την επιφάνεια ενός σχήματος με μοναδιαία τετράγωνα και γιατί το αποτέλεσμα δίνεται πάντα σε τετραγωνικές μονάδες.

Τι είναι το εμβαδόν

Γιατί αρκεί μία μόνο πλευρά για να βρεις όλη την επιφάνεια ενός τετραγώνου, και πώς προκύπτει ο τύπος του.

Εμβαδόν τετραγώνου

Τι είναι οι διαστάσεις ενός ορθογωνίου, το μήκος και το πλάτος, και πώς συνδέονται με την επιφάνεια που καλύπτει.

Εμβαδόν ορθογωνίου

Πώς ένα πλάγιο παραλληλόγραμμο μεταμορφώνεται σε ορθογώνιο και ποιος είναι ο ρόλος της βάσης και του ύψους του.

Εμβαδόν παραλληλογράμμου

Το κόλπο με τα δύο ίδια τρίγωνα που εξηγεί από πού βγαίνει η διαίρεση με το δύο, σε οξυγώνια και αμβλυγώνια τρίγωνα.

Εμβαδόν τυχαίου τριγώνου

Γιατί σε αυτό το τρίγωνο δεν χρειάζεται να φέρεις ύψος και ποιες πλευρές παίζουν τον ρόλο της βάσης και του ύψους.

Εμβαδόν ορθογωνίου τριγώνου

Πώς δύο ίδια τραπέζια δίνουν ένα παραλληλόγραμμο και τι σχέση έχει αυτό με τις δύο βάσεις και το ύψος του τραπεζίου.

Εμβαδόν τραπεζίου

Μετατροπές τετραγωνικών μονάδων και η τεχνική του χωρισμού ενός περίεργου σχήματος σε γνωστά κομμάτια για την επίλυση προβλημάτων.

Μονάδες και σύνθετα σχήματα

# Τύποι Εμβαδών Επίπεδων Σχημάτων 📐

Το :tooltip[εμβαδόν]{content="Το μέγεθος της επιφάνειας που καταλαμβάνει ένα σχήμα, μετρημένο σε τετραγωνικές μονάδες."} ενός σχήματος δείχνει πόση επιφάνεια καταλαμβάνει. Το μετράμε με το πλήθος των μοναδιαίων τετραγώνων (πλευράς 1 cm) που χωράνε μέσα του, γι' αυτό και εκφράζεται πάντα σε τετραγωνικές μονάδες: cm², dm², m².

## Οι βασικοί τύποι 🧮

| Σχήμα | Στοιχεία | Τύπος εμβαδού |
|---|---|---|
| Τετράγωνο | πλευρά α | \(E = α^2 = α \cdot α\) |
| Ορθογώνιο | μήκος α, πλάτος β | \(E = α \cdot β\) |
| Παραλληλόγραμμο | βάση β, ύψος υ | \(E = β \cdot υ\) |
| Τρίγωνο (τυχαίο) | βάση β, ύψος υ | \(E = \dfrac{β \cdot υ}{2}\) |
| Ορθογώνιο τρίγωνο | κάθετες πλευρές β, γ | \(E = \dfrac{β \cdot γ}{2}\) |
| Τραπέζιο | βάσεις Β και β, ύψος υ | \(E = \dfrac{(Β + β) \cdot υ}{2}\) |

Στο ορθογώνιο, το μήκος (η μεγαλύτερη πλευρά) και το πλάτος (η μικρότερη πλευρά) λέγονται :tooltip[διαστάσεις]{content="Οι δύο διαφορετικές πλευρές ενός ορθογωνίου: το μήκος και το πλάτος."} του, και ισχύει: εμβαδόν ορθογωνίου = μήκος \(\cdot\) πλάτος. Το τετράγωνο είναι απλώς η ειδική περίπτωση όπου οι δύο διαστάσεις είναι ίσες.

## Από πού προκύπτει ο κάθε τύπος 🔍

Κάθε τύπος στηρίζεται στον προηγούμενο, γι' αυτό αρκεί να θυμάσαι τη λογική τους:

- **Παραλληλόγραμμο:** αποκόπτοντας το ένα ακραίο τρίγωνο και τοποθετώντας το στην απέναντι πλευρά, το παραλληλόγραμμο γίνεται ορθογώνιο με πλευρές β και υ. Άρα \(E = β \cdot υ\).
- **Τρίγωνο:** δύο ίσα τρίγωνα ενωμένα σχηματίζουν παραλληλόγραμμο με την ίδια βάση και το ίδιο ύψος. Το τρίγωνο είναι το μισό του, άρα \(E = \frac{β \cdot υ}{2}\). Αυτό ισχύει είτε το τρίγωνο είναι οξυγώνιο είτε αμβλυγώνιο.
- **Ορθογώνιο τρίγωνο:** εδώ δεν χρειάζεται να φέρουμε ύψος, γιατί κάθε κάθετη πλευρά είναι ύψος για την άλλη.
- **Τραπέζιο:** δύο ίσα τραπέζια ενωμένα δίνουν παραλληλόγραμμο με βάση \(Β + β\) και ύψος υ. Το τραπέζιο είναι το μισό του, άρα \(E = \frac{(Β + β) \cdot υ}{2}\).

:::alert{title="Το λάθος που κοστίζει πιο συχνά"}
Στο τρίγωνο και στο τραπέζιο μην ξεχνάς τη διαίρεση με το 2. Επίσης, το ύψος είναι πάντα η **κάθετη** απόσταση από τη βάση προς την απέναντι κορυφή ή πλευρά — όχι μια πλάγια πλευρά. Σε ένα πλάγιο παραλληλόγραμμο ή τραπέζιο, η πλάγια πλευρά δεν είναι ποτέ το ύψος.
:::

## Μονάδες και σύνθετα σχήματα 📏

Πριν πολλαπλασιάσεις, όλα τα μήκη πρέπει να είναι στην **ίδια μονάδα**. Επειδή το εμβαδόν είναι γινόμενο δύο μηκών, οι μετατροπές γίνονται με το τετράγωνο του συντελεστή: \(1\,m^2 = 10\,000\,cm^2\), δηλαδή από cm² σε m² διαιρούμε με 10.000.

Όταν ένα σχήμα δεν είναι κανένα από τα παραπάνω, το χωρίζουμε σε γνωστά σχήματα (π.χ. ένα ορθογώνιο και ένα τραπέζιο), βρίσκουμε το εμβαδόν του καθενός και τα **προσθέτουμε**.

Για να βρούμε πόσα μικρά κομμάτια (π.χ. πλακάκια) καλύπτουν μια επιφάνεια, **διαιρούμε** το εμβαδόν της επιφάνειας με το εμβαδόν του ενός κομματιού — αφού πρώτα τα φέρουμε στην ίδια μονάδα.

:::fact{title="Ίσα εμβαδά χωρίς ίσα σχήματα"}
Η :tooltip[διάμεσος]{content="Το ευθύγραμμο τμήμα που ενώνει μια κορυφή του τριγώνου με το μέσο της απέναντι πλευράς."} ενός τριγώνου το χωρίζει σε δύο τρίγωνα με **ίσα εμβαδά**, ακόμα κι όταν αυτά δεν έχουν καθόλου το ίδιο σχήμα. Ο λόγος είναι ότι έχουν ίσες βάσεις (το Μ είναι μέσο) και κοινό ύψος από την κορυφή Α.
:::


Γεωμετρία Β' Γυμνασίου

Πάρε πλήρη πρόσβαση

Βασική Θεωρία