Υγιές Βάρος και Εικόνα Σώματος 🌱

Τι σημαίνει υγιές βάρος

Το υγιές βάρος συνδέεται με τη συνολική υγεία και την ευεξία· δεν είναι ένας αριθμός που πρέπει να είναι ίδιος για όλους. Στην εφηβεία το σώμα αναπτύσσεται και αλλάζει, ενώ οι ανάγκες του διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, τη σωματική δραστηριότητα και τα ατομικά χαρακτηριστικά. Η επαρκής, ισορροπημένη διατροφή και η κίνηση βοηθούν το σώμα να καλύπτει τις ανάγκες του. Στόχος είναι η φροντίδα της υγείας σε σωματικό, ψυχικό και κοινωνικό επίπεδο, όχι η επιδίωξη ενός συγκεκριμένου σχήματος σώματος.

Πώς διαμορφώνεται η εικόνα σώματος

Η εικόνα σώματος είναι ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε, σκεφτόμαστε και αισθανόμαστε για το σώμα μας. Περιλαμβάνει ακόμη τις πράξεις μας που σχετίζονται με την εμφάνιση, όπως το αν φροντίζουμε ή επικρίνουμε τον εαυτό μας. Η εικόνα αυτή μπορεί να είναι θετική ή αρνητική και δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με την πραγματική εμφάνιση ή το βάρος.

Στην εφηβεία οι σωματικές, συναισθηματικές και κοινωνικές αλλαγές κάνουν το ζήτημα ιδιαίτερα σημαντικό. Το πώς αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας επηρεάζεται από την προσωπική μας ανάπτυξη, την οικογένεια, τους φίλους, τα μέσα ενημέρωσης και τις αξίες της κοινωνίας. Τα πρότυπα ομορφιάς συχνά παρουσιάζουν ως «ιδανικά» συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως ένα πολύ λεπτό ή γυμνασμένο σώμα και λεία επιδερμίδα. Εικόνες που έχουν επιλεγεί ή τροποποιηθεί μπορούν να δημιουργήσουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες και πίεση για σύγκριση.

Η θετική εικόνα σώματος σημαίνει αποδοχή και σεβασμό προς το σώμα, ακόμη κι όταν υπάρχουν πλευρές της εμφάνισης που δεν μας αρέσουν. Συνδέεται με την αυτοεκτίμηση και τη φροντίδα του εαυτού χωρίς ενοχές ή υπερβολές. Αντίθετα, η έντονη δυσαρέσκεια μπορεί να συνοδεύεται από πίεση για στερητικές δίαιτες ή υπερβολική άσκηση. Το βάρος δεν πρέπει να γίνεται αυτοσκοπός ούτε μέτρο της αξίας μας.

Για να καλλιεργήσουμε πιο θετική σχέση με το σώμα μας, μπορούμε να αναγνωρίζουμε ότι οι σωματότυποι διαφέρουν, να σκεφτόμαστε τι μας επιτρέπει να κάνουμε το σώμα μας, να εντοπίζουμε τα δυνατά μας σημεία και να αποφεύγουμε τη σύγκριση με μη ρεαλιστικές εικόνες. Βοηθά επίσης να επιλέγουμε περιεχόμενο και παρέες που σέβονται τη διαφορετικότητα, να διαχειριζόμαστε το άγχος και να θέτουμε στόχους ευεξίας, όπως ισορροπημένη διατροφή και ευχάριστη φυσική δραστηριότητα.

Διαταραχές λήψης τροφής

Οι διαταραχές λήψης τροφής (ΔΛΤ) επηρεάζουν τη σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία. Δεν είναι επιλογή τρόπου ζωής ούτε απλή «φάση». Μπορούν να εμφανιστούν σε άτομα διαφορετικών ηλικιών, φύλων, κοινωνικών ομάδων και σωματότυπων. Η εικόνα κάποιου δεν αρκεί για να διαπιστώσουμε αν αντιμετωπίζει μια τέτοια δυσκολία. Στην εμφάνισή τους μπορεί να συμβάλλουν μαζί βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες· κανένας μόνος του δεν εξηγεί όλες τις περιπτώσεις.

Οι μορφές που παρουσιάζονται εδώ είναι:

Επιπτώσεις στην υγεία

Οι ΔΛΤ μπορεί να έχουν σοβαρές, μακροχρόνιες συνέπειες και να μειώσουν την ποιότητα ζωής. Ανάλογα με τη διαταραχή και το άτομο, μπορεί να παρουσιαστούν αφυδάτωση, καρδιακές επιπλοκές, απώλεια μυϊκής μάζας, βλάβες στα δόντια, διαταραχές της περιόδου ή αυξημένος κίνδυνος για προβλήματα μεταβολικής υγείας. Δεν εμφανίζονται όλες οι επιπτώσεις σε κάθε άτομο.

Οι δυσκολίες δεν περιορίζονται στο σώμα: η έντονη ανησυχία για το φαγητό και την εμφάνιση μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τα συναισθήματα, τις σχέσεις και τη συμμετοχή στην καθημερινή ζωή. Η έγκαιρη αναγνώριση και η κατάλληλη υποστήριξη είναι σημαντικές, επειδή η ανάρρωση είναι δυνατή.

Παράγοντες κινδύνου και προστασίας

Ένας παράγοντας κινδύνου δεν σημαίνει ότι ένα άτομο θα αναπτύξει ΔΛΤ. Παραδείγματα είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση, το άγχος, η δυσκολία διαχείρισης συναισθημάτων, οι αυστηρές δίαιτες και η παράλειψη γευμάτων. Μπορούν επίσης να επιδράσουν η πίεση για «τέλεια» εμφάνιση, οι δύσκολες οικογενειακές σχέσεις και η δυσκολία να εκφράσει κανείς τις ανάγκες του. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι βιολογικοί, ψυχολογικοί, οικογενειακοί, κοινωνικοί ή διατροφικοί και συχνά αλληλεπιδρούν.

Οι παράγοντες προστασίας ενισχύουν την ικανότητα του ατόμου να φροντίζει τον εαυτό του και να αναζητά βοήθεια. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες χωρίς υπερβολές, η φυσική δραστηριότητα, η αποδοχή του σώματος και η υποστήριξη από οικογένεια και φίλους. Η ανοιχτή επικοινωνία, η επίλυση προβλημάτων, η διαχείριση άγχους και συναισθημάτων και η κριτική αξιολόγηση των προτύπων που προβάλλονται στα μέσα βοηθούν επίσης.

Υποστήριξη και αντιμετώπιση

Οι ΔΛΤ χρειάζονται αξιολόγηση και συνεργασία επαγγελματιών. Η φροντίδα μπορεί να περιλαμβάνει ψυχολογική υποστήριξη ή ψυχοθεραπεία, διατροφική υποστήριξη και ιατρική παρακολούθηση. Ανάλογα με τις ανάγκες, μπορεί να συμμετέχουν γιατρός, κλινικός διαιτολόγος, ψυχολόγος ή παιδοψυχολόγος, ψυχίατρος ή παιδοψυχίατρος και οδοντίατρος. Η φαρμακευτική αγωγή εξετάζεται από τους ειδικούς σε ορισμένες περιπτώσεις· δεν αποτελεί απαραίτητο μέρος της φροντίδας για όλους.

Στην Κύπρο, το Κέντρο Πρόληψης και Αντιμετώπισης Διατροφικών Διαταραχών (ΚΕΠΑΔΔ) παρέχει εξειδικευμένη βοήθεια σε παιδιά και εφήβους. Το σχολείο και οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας μπορούν επίσης να βοηθήσουν ένα άτομο να βρει την κατάλληλη υποστήριξη. Αν σε απασχολεί η σχέση σου με το φαγητό ή το σώμα σου, μπορείς να μιλήσεις σε γονέα ή κηδεμόνα, σε άλλον έμπιστο ενήλικο, στον σχολικό σύμβουλο ή σε εκπαιδευτικό που εμπιστεύεσαι. Η αναζήτηση βοήθειας είναι ένα βήμα φροντίδας, όχι λόγος ντροπής.