- Βασική Θεωρία
Εναντιωματικές και παραχωρητικές προτάσεις 🌦️
Μερικές φορές κάνουμε κάτι παρά ένα εμπόδιο. Μπορούμε να πούμε: «Η Μαρία πήγε στην προπόνηση, αν και ήταν κουρασμένη». Η Μαρία ήταν πράγματι κουρασμένη, αλλά πήγε στην προπόνηση. Σε μια τέτοια πρόταση, το εμπόδιο δεν ακυρώνει αυτό που δηλώνει η κύρια πρόταση.
Εναντιωματικές προτάσεις
Η εναντιωματική πρόταση παρουσιάζει ένα γεγονός που θα μπορούσε να μας κάνει να περιμένουμε το αντίθετο αποτέλεσμα. Το γεγονός αυτό ισχύει, όμως ισχύει και ό,τι λέει η κύρια πρόταση.
Η Μαρία πήγε στην προπόνηση, αν και ήταν κουρασμένη.
Το «αν και ήταν κουρασμένη» είναι εναντιωματική πρόταση. Η κούραση ήταν πραγματική· παρ’ όλα αυτά, η Μαρία πήγε στην προπόνηση. Εναντιωματικές προτάσεις εισάγονται με αν και, ενώ, μολονότι, κι ας.
- Αν και είχε λίγο χρόνο, ο Νίκος τελείωσε την κατασκευή του.
- Ενώ όλοι φορούσαν μπουφάν, η Ελένη είχε μόνο μια ζακέτα.
- Μολονότι ο δρόμος ήταν μακρύς, φτάσαμε στην ώρα μας.
- Ο Πέτρος περπάτησε ως το σχολείο, κι ας έβρεχε.
Στο «Μολονότι ο δρόμος ήταν μακρύς, φτάσαμε στην ώρα μας», και τα δύο γεγονότα έγιναν: ο δρόμος ήταν μακρύς και εμείς φτάσαμε εγκαίρως. Η έκπληξη βρίσκεται στη σχέση τους.
Παραχωρητικές προτάσεις
Η παραχωρητική πρόταση δείχνει ότι ακόμη κι αν παρουσιαστεί ένα εμπόδιο, αυτό που λέει η κύρια πρόταση θα ισχύσει. Το εμπόδιο μπορεί να συμβεί, αλλά δεν παρουσιάζεται ως βέβαιο.
Θα παίξουμε στην αυλή, και αν φυσήξει.
Το «και αν φυσήξει» είναι παραχωρητική πρόταση: δεν ξέρουμε αν θα φυσήξει. Δηλώνουμε όμως ότι ο αέρας δεν θα αλλάξει την απόφασή μας. Παραχωρητικές προτάσεις εισάγονται με και αν, και να, κι ας.
- Και αν αργήσει το λεωφορείο, θα περιμένουμε στη στάση.
- Και να δυσκολευτείς στην αρχή, θα μάθεις το καινούριο παιχνίδι.
- Θα συνεχίσουμε την πεζοπορία, κι ας βρέξει.
Πώς ξεχωρίζουν;
| Ρώτησε τον εαυτό σου | Εναντιωματική | Παραχωρητική |
|---|---|---|
| Τι γίνεται με το εμπόδιο; | Παρουσιάζεται ως πραγματικό γεγονός. | Παρουσιάζεται ως ενδεχόμενο ή υπόθεση. |
| Τι ισχύει για την κύρια πρόταση; | Ισχύει παρά το πραγματικό εμπόδιο. | Θα ισχύσει ακόμη κι αν εμφανιστεί το εμπόδιο. |
| Παράδειγμα | «Βγήκαμε έξω, κι ας έβρεχε.» | «Θα βγούμε έξω, κι ας βρέξει.» |
Το κι ας χρησιμοποιείται και στα δύο είδη. Κοίτα αν η εξαρτημένη πρόταση μιλά για κάτι που έγινε ή ισχύει («έβρεχε») ή για κάτι που μπορεί να γίνει («βρέξει»). Έπειτα δες τι δηλώνει η κύρια πρόταση.
Και στις δύο περιπτώσεις η εξαρτημένη πρόταση προσθέτει ένα εμπόδιο ή μια αντίθεση. Η κύρια πρόταση, όμως, εξακολουθεί να ισχύει: το εμπόδιο δεν τη σταματά.