- Βασική Θεωρία
Αιτιολογικές προτάσεις 🔍
Όταν λέμε ότι κάτι έγινε, συχνά θέλουμε να εξηγήσουμε γιατί έγινε. Η πρόταση που δίνει την αιτία λέγεται αιτιολογική πρόταση. Είναι δευτερεύουσα πρόταση, επειδή εξαρτάται από μια άλλη πρόταση, την κύρια.
Το γήπεδο άδειασε, επειδή άρχισε να βρέχει. Το πρώτο μέρος μάς λέει τι συνέβη. Το δεύτερο απαντά στην ερώτηση «Γιατί άδειασε το γήπεδο;» και δηλώνει την αιτία.
Με ποιες λέξεις αρχίζουν
Οι αιτιολογικές προτάσεις αρχίζουν συνήθως με τους αιτιολογικούς συνδέσμους γιατί, επειδή και διότι.
| Κύρια πρόταση | Αιτιολογική πρόταση |
|---|---|
| Η Άννα πήρε ομπρέλα, | γιατί ο ουρανός είχε σκοτεινιάσει. |
| Μείναμε στο σπίτι, | επειδή φυσούσε πολύ δυνατά. |
| Η ομάδα ξεκίνησε νωρίς, | διότι η διαδρομή ήταν μεγάλη. |
Οι τρεις σύνδεσμοι μπορούν να εισαγάγουν μια εξήγηση. Το διότι συναντιέται συχνότερα σε πιο επίσημο λόγο, ενώ το γιατί και το επειδή είναι συνηθισμένα και στον καθημερινό λόγο.
Η λέξη γιατί δεν δηλώνει πάντα αιτία. Στο «Γιατί άργησες;» εισάγει ερώτηση. Στο «Άργησα γιατί έχασα το λεωφορείο» συνδέει την πράξη με την αιτία της.
Πώς βρίσκουμε την αιτία
Για να αναγνωρίσουμε την αιτιολογική πρόταση, βρίσκουμε πρώτα τι συνέβη και ύστερα ρωτάμε «Γιατί συνέβη;». Η πρόταση που απαντά είναι η αιτιολογική.
Στο «Η αυλή γέμισε παιδιά, επειδή τελείωσε το μάθημα», το γεγονός είναι ότι η αυλή γέμισε παιδιά. Η αιτία είναι ότι τελείωσε το μάθημα. Μπορούμε επίσης να βάλουμε την αιτιολογική πρόταση πρώτη: «Επειδή τελείωσε το μάθημα, η αυλή γέμισε παιδιά». Και στις δύο περιπτώσεις η σχέση αιτίας και γεγονότος μένει ίδια.
Μια αιτιολογική πρόταση μπορεί να κάνει μια απλή πληροφορία πιο κατανοητή. Αν ακούσουμε μόνο «Έκλεισα το παράθυρο», ξέρουμε τι έκανα. Αν προσθέσω «επειδή έμπαινε κρύος αέρας», μαθαίνουμε και τον λόγο.
Όταν εξηγούμε τη γνώμη μας
Χρησιμοποιούμε αιτιολογικές προτάσεις και όταν επιχειρηματολογούμε. Αν πούμε «Χρειάζεται να φροντίζουμε τα δέντρα, γιατί προσφέρουν σκιά στις ζεστές μέρες», η αιτιολογική πρόταση δίνει έναν λόγο που στηρίζει την άποψή μας. Έτσι ο συνομιλητής μας μπορεί να καταλάβει γιατί πιστεύουμε κάτι.