- Βασική Θεωρία
Ενδοιαστικές προτάσεις 😟
Όταν εκφράζουμε φόβο ή ανησυχία
Στη φράση «Ανησυχώ μήπως αργήσει το λεωφορείο», η πρόταση «μήπως αργήσει το λεωφορείο» λέει τι με ανησυχεί. Δεν στέκεται μόνη της με αυτό το νόημα· συμπληρώνει την κύρια πρόταση «Ανησυχώ». Γι’ αυτό λέγεται εξαρτημένη πρόταση.
Μια ενδοιαστική πρόταση φανερώνει φόβο, ανησυχία ή δισταγμό για κάτι που μπορεί να συμβεί. Συνήθως συμπληρώνει ρήματα όπως φοβάμαι και ανησυχώ: Φοβάμαι μήπως χάσω το κλειδί μου. Η ενδοιαστική πρόταση απαντά στην ερώτηση «Τι φοβάμαι;» και λειτουργεί ως αντικείμενο του ρήματος «φοβάμαι».
Στο «Ανησυχώ μήπως βρέξει», το ρήμα ανησυχώ φανερώνει το συναίσθημα. Η ενδοιαστική πρόταση μήπως βρέξει ονομάζει αυτό που προκαλεί την ανησυχία.
Πώς αρχίζουν
Οι ενδοιαστικές προτάσεις αρχίζουν με μήπως ή μη(ν). Το μην είναι μορφή του μη και χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, πριν από φωνήεν: Ανησυχώ μην αργήσουμε.
| Κύρια πρόταση | Ενδοιαστική πρόταση | Τι εκφράζεται |
|---|---|---|
| Φοβάμαι | μήπως χαθεί η μπάλα. | Ο φόβος ότι μπορεί να χαθεί. |
| Ανησυχώ | μη φύγει το τρένο νωρίς. | Η ανησυχία ότι μπορεί να φύγει. |
| Φοβόμαστε | μην αργήσουμε στην παράσταση. | Ο φόβος ότι μπορεί να αργήσουμε. |
Για να την αναγνωρίσεις, κοίτα μαζί το νόημα και τη λέξη που την εισάγει: κάποιος φοβάται ή διστάζει για κάτι, και αυτό το «κάτι» αρχίζει με μήπως ή μη(ν).
Στην ερώτηση «Μήπως είδες το τετράδιό μου;» το «μήπως» βοηθά να ρωτήσουμε κάτι. Δεν έχουμε ενδοιαστική πρόταση, γιατί δεν εκφράζεται φόβος ή ανησυχία. Σύγκρινέ τη με το «Φοβάμαι μήπως έχασα το τετράδιό μου».
Όταν εξηγούν ένα ουσιαστικό
Μια ενδοιαστική πρόταση μπορεί επίσης να εξηγεί ποιος ακριβώς είναι ένας φόβος ή μια ανησυχία. Τότε έχει θέση επεξήγησης:
«Η Μαρία είχε έναν φόβο, μήπως ξεχάσει τα λόγια της.»
Η πρόταση «μήπως ξεχάσει τα λόγια της» διευκρινίζει ποιον φόβο είχε η Μαρία. Με τον ίδιο τρόπο, και άλλες εξαρτημένες προτάσεις μπορούν να επεξηγούν ουσιαστικά· εδώ όμως η ενδοιαστική εκφράζει συγκεκριμένα κάτι που προκαλεί φόβο ή δισταγμό.