- Βασική Θεωρία
Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις ❓
Από την ευθεία στην πλάγια ερώτηση
Όταν ρωτάμε κάτι απευθείας, η ερώτηση είναι μια κύρια πρόταση: «Πότε αρχίζει η γιορτή;». Αυτή λέγεται ευθεία ερώτηση.
Μπορούμε να βάλουμε την ίδια απορία μέσα σε μια μεγαλύτερη πρόταση: «Η Μαρία ρωτά πότε αρχίζει η γιορτή.» Το «πότε αρχίζει η γιορτή» είναι πλάγια ερωτηματική πρόταση. Κρατά το νόημα της ερώτησης, αλλά εξαρτάται από το «Η Μαρία ρωτά». Γι’ αυτό είναι δευτερεύουσα πρόταση.
| Ευθεία ερώτηση | Πλάγια ερώτηση μέσα σε άλλη πρόταση |
|---|---|
| «Θα έρθει ο Νίκος;» | «Αναρωτιέμαι αν θα έρθει ο Νίκος.» |
| «Πού έβαλες το τετράδιο;» | «Θέλω να μάθω πού έβαλες το τετράδιο.» |
| «Ποια ομάδα κέρδισε;» | «Δεν ξέρω ποια ομάδα κέρδισε.» |
Στο «Αναρωτιέμαι αν θα έρθει ο Νίκος», ολόκληρη η πρόταση πληροφορεί ότι κάποιος έχει μια απορία. Μόνο το μέρος «αν θα έρθει ο Νίκος» μεταφέρει την ερώτηση.
Πώς τις αναγνωρίζουμε
Μια πλάγια ερωτηματική πρόταση εκφράζει ερώτηση ή απορία και συμπληρώνει συχνά ένα ρήμα όπως ρωτώ, αναρωτιέμαι, απορώ, σκέφτομαι, αμφιβάλλω. Τότε λειτουργεί ως αντικείμενο του ρήματος: «Σκέφτομαι μήπως ξέχασα την εργασία μου.» Τι σκέφτομαι; Μήπως ξέχασα την εργασία μου.
Μπορεί επίσης να λειτουργεί ως υποκείμενο ενός απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης με σχετική σημασία: «Είναι άγνωστο αν θα γίνει ο αγώνας.» Τι είναι άγνωστο; Αν θα γίνει ο αγώνας.
Με ποιες λέξεις αρχίζουν
Η λέξη που εισάγει την πλάγια ερώτηση βοηθά να καταλάβουμε τι πληροφορία λείπει:
| Εισαγωγική λέξη | Τι ρωτάμε | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| αν, μήπως | Αν κάτι ισχύει ή θα συμβεί | «Ρώτησε αν άνοιξε η βιβλιοθήκη.» «Αναρωτιέται μήπως άργησε.» |
| ερωτηματικές αντωνυμίες, όπως ποιος, ποια, ποιο, τι, πόσος | Για πρόσωπο, πράγμα ή ποσότητα | «Δεν ξέρω ποιος χτύπησε την πόρτα.» |
| ερωτηματικά επιρρήματα, όπως πού, πότε, πώς, γιατί | Για τόπο, χρόνο, τρόπο ή αιτία | «Θέλω να μάθω πώς φτιάχνεται ο χαρταετός.» |
Αν η ευθεία ερώτηση απαντιέται με ναι ή όχι, στην πλάγια μορφή της συχνά αρχίζει με αν ή μήπως: «Έφτασε το λεωφορείο;» → «Ρωτώ αν έφτασε το λεωφορείο». Αν ζητά μια συγκεκριμένη πληροφορία, διατηρούμε την κατάλληλη ερωτηματική λέξη: «Πότε έφτασε;» → «Ρωτώ πότε έφτασε».
Το ερωτηματικό στην πλάγια ερώτηση
Η πλάγια ερωτηματική πρόταση δεν παίρνει μόνη της ερωτηματικό. Το σημείο στίξης στο τέλος εξαρτάται από ολόκληρη την πρόταση:
- «Η Άννα ρώτησε πού είναι η αίθουσα.» Η ολόκληρη πρόταση είναι δήλωση, γι’ αυτό τελειώνει με τελεία.
- «Ξέρεις πού είναι η αίθουσα;» Η ολόκληρη πρόταση είναι ερώτηση προς τον συνομιλητή, γι’ αυτό τελειώνει με ερωτηματικό.
Στο «Ξέρεις πού είναι η αίθουσα;», το ερωτηματικό ανήκει στην κύρια ερώτηση «Ξέρεις…;». Το «πού είναι η αίθουσα» παραμένει πλάγια ερωτηματική πρόταση.