- Βασική Θεωρία
Ειδικές προτάσεις 🧩
Όταν λέμε «Η Άννα πιστεύει ότι θα βρέξει», η φράση ότι θα βρέξει μάς πληροφορεί τι πιστεύει η Άννα. Έχει δικό της ρήμα (θα βρέξει), αλλά συνδέεται με την κύρια πρόταση για να ολοκληρωθεί το νόημα. Μια τέτοια εξαρτημένη πρόταση λέγεται ειδική πρόταση.
Πώς αναγνωρίζω μια ειδική πρόταση
Οι ειδικές προτάσεις αρχίζουν συνήθως με τους ειδικούς συνδέσμους ότι, πως, που. Το περιεχόμενό τους παρουσιάζεται ως αυτό που κάποιος λέει, γνωρίζει, πιστεύει ή αισθάνεται.
| Σύνδεσμος | Παράδειγμα | Τι μαθαίνω από την ειδική πρόταση; |
|---|---|---|
| ότι | Η Ελένη ξέρει ότι το μουσείο ανοίγει στις εννέα. | Τι ξέρει η Ελένη. |
| πως | Ο Νίκος πιστεύει πως θα προλάβει το λεωφορείο. | Τι πιστεύει ο Νίκος. |
| που | Η Μαρία μετάνιωσε που ξέχασε την ομπρέλα της. | Για ποιο γεγονός μετάνιωσε η Μαρία. |
Τα ότι και πως συχνά μπορούν να μπουν στην ίδια θέση χωρίς να αλλάξει η βασική σημασία: «Νομίζω ότι έχεις δίκιο» — «Νομίζω πως έχεις δίκιο». Το που συναντιέται συχνά όταν μιλάμε για ένα γεγονός που μας προκαλεί κάποιο συναίσθημα ή αντίδραση.
Ο σύνδεσμος ότι γράφεται χωρίς κόμμα μέσα στη λέξη: «Ξέρω ότι έφυγε». Το ό,τι σημαίνει «οτιδήποτε» και δεν εισάγει ειδική πρόταση: «Πάρε ό,τι χρειάζεσαι».
Τι ρόλο έχει μέσα στην περίοδο;
Συχνά η ειδική πρόταση είναι το αντικείμενο ενός ρήματος όπως λέω, πιστεύω, νομίζω, ξέρω, αισθάνομαι, υποστηρίζω. Για να τη βρούμε, ρωτάμε «τι;» μετά το ρήμα:
Η Δανάη λέει πως βρήκε το τετράδιό της. Τι λέει η Δανάη; Πως βρήκε το τετράδιό της. Ολόκληρη η ειδική πρόταση λειτουργεί ως αντικείμενο του «λέει».
Μια ειδική πρόταση μπορεί επίσης να είναι το υποκείμενο ενός απρόσωπου ρήματος ή μιας απρόσωπης έκφρασης. Τότε απαντά στην ερώτηση «τι;» για αυτό που φαίνεται, συμβαίνει ή είναι βέβαιο:
- Φαίνεται ότι η ομάδα θα κερδίσει. Τι φαίνεται; Ότι η ομάδα θα κερδίσει.
- Είναι βέβαιο πως η παράσταση αρχίζει στις οκτώ. Τι είναι βέβαιο; Πως η παράσταση αρχίζει στις οκτώ.
Στο «Ξέρω την απάντηση», αντικείμενο είναι μια ονοματική φράση. Στο «Ξέρω ότι η απάντηση είναι σωστή», την ίδια θέση την καταλαμβάνει ολόκληρη ειδική πρόταση.
Πού μπαίνει το κόμμα;
Όταν η ειδική πρόταση ακολουθεί αμέσως το ρήμα που συμπληρώνει, δεν βάζουμε συνήθως κόμμα πριν από το ότι, το πως ή το που: «Πιστεύω ότι θα τα καταφέρεις». Το ίδιο ισχύει όταν είναι υποκείμενο απρόσωπης έκφρασης: «Είναι πιθανό πως θα χιονίσει». Το κόμμα μέσα σε μια μεγαλύτερη περίοδο εξαρτάται από τη συνολική σύνταξή της· δεν το βάζουμε αυτόματα επειδή αρχίζει μια ειδική πρόταση.