- Βασική Θεωρία
Η προθετική φράση 🧭
Πώς σχηματίζεται
Η προθετική φράση αρχίζει με μια πρόθεση και συνεχίζεται με μια ονοματική φράση. Δηλαδή σχηματίζεται έτσι:
πρόθεση + ονοματική φράση → προθετική φράση
Στην πρόταση «Η Ελένη περπάτησε ως την πλατεία», η πρόθεση είναι το ως και η ονοματική φράση είναι το την πλατεία. Όλες μαζί οι λέξεις ως την πλατεία αποτελούν μία προθετική φράση. Η ονοματική φράση μπορεί να είναι μεγαλύτερη: «με την κόκκινη σχολική τσάντα».
Η προθετική φράση μπορεί να περιέχει κι άλλες λέξεις μέσα στην ονοματική φράση της: «για τους φίλους της μικρής μου αδελφής». Τη βρίσκουμε ως ένα σύνολο, ξεκινώντας από την πρόθεση.
Τι προσθέτει στην πρόταση
Η προθετική φράση λειτουργεί ως προσδιορισμός. Μπορεί να μας πει, για παράδειγμα, πού, πότε, πώς ή για ποιον σκοπό γίνεται κάτι.
| Πρόταση | Τι πληροφορία δίνει η προθετική φράση; |
|---|---|
| Το ποδήλατο βρίσκεται πίσω από το δέντρο. | Πού βρίσκεται; |
| Θα φύγουμε μετά το μάθημα. | Πότε θα φύγουμε; |
| Η Άννα έκοψε το χαρτί με το ψαλίδι. | Με τι τρόπο ή μέσο; |
| Μαζεύουμε χαρτί για την ανακύκλωση. | Για ποιον σκοπό; |
Στην πρόταση «Το παιδί ζωγράφισε με τους μαρκαδόρους», το το παιδί είναι το υποκείμενο και το ζωγράφισε είναι το ρήμα. Η προθετική φράση με τους μαρκαδόρους προσθέτει μια πληροφορία: με τι ζωγράφισε. Αν την αφαιρέσουμε, η βασική πρόταση «Το παιδί ζωγράφισε» στέκει ακόμη, αλλά ξέρουμε λιγότερα.
Στο «στον κήπο» μην ξεχωρίζεις μόνο το «στον» ως προθετική φράση. Το «στον» κρύβει το σε + τον, και ολόκληρη η προθετική φράση είναι στον κήπο.
Η σύνθετη προθετική φράση
Μερικές προθετικές φράσεις αρχίζουν με επίρρημα + πρόθεση και συνεχίζονται με ονοματική φράση. Αυτές λέγονται σύνθετες προθετικές φράσεις:
επίρρημα + πρόθεση + ονοματική φράση → σύνθετη προθετική φράση
| Παράδειγμα | Επίρρημα | Πρόθεση | Ονοματική φράση |
|---|---|---|---|
| μπροστά από την είσοδο | μπροστά | από | την είσοδο |
| κοντά στο γήπεδο | κοντά | σε (στο = σε + το) | το γήπεδο |
| έξω από την αυλή μας | έξω | από | την αυλή μας |
Στην πρόταση «Το λεωφορείο σταμάτησε μπροστά από την είσοδο», όλο το τμήμα με τα έντονα γράμματα λειτουργεί μαζί και δηλώνει τόπο.