Σύνδεσμοι που εισάγουν εξαρτημένες προτάσεις 🔗

Πώς συνδέεται μια εξαρτημένη πρόταση

Μια εξαρτημένη ή δευτερεύουσα πρόταση προσθέτει πληροφορία σε μια κύρια πρόταση. Συχνά αρχίζει με έναν σύνδεσμο: Θα παίξουμε έξω, αν σταματήσει η βροχή. Το «Θα παίξουμε έξω» είναι η κύρια πρόταση. Το «αν σταματήσει η βροχή» δηλώνει με ποια προϋπόθεση θα παίξουμε. Αυτός ο τρόπος ένωσης λέγεται υποτακτική σύνδεση.

Οι σύνδεσμοι που εισάγουν εξαρτημένες προτάσεις χωρίζονται σε ομάδες ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν.

Όσα λέμε, ρωτάμε ή φοβόμαστε

Οι ειδικοί σύνδεσμοι εισάγουν το περιεχόμενο μιας σκέψης, μιας πληροφορίας ή ενός συναισθήματος: Ξέρω ότι η Μαρία διαβάζει. Νομίζω πως θα προλάβουμε. Χαίρομαι που ήρθες. Η εξαρτημένη πρόταση απαντά εδώ σε ερωτήσεις όπως «Τι ξέρω;» ή «Για ποιο πράγμα χαίρομαι;».

Οι ερωτηματικοί σύνδεσμοι εισάγουν μια έμμεση ερώτηση: Ρώτησα αν άνοιξε η βιβλιοθήκη. Αναρωτιέμαι μήπως ξέρεις την απάντηση. Η ερώτηση υπάρχει μέσα σε μια μεγαλύτερη πρόταση, γι’ αυτό συνήθως δεν βάζουμε ερωτηματικό στο τέλος της.

Οι ενδοιαστικοί ή διστακτικοί σύνδεσμοι εισάγουν κάτι που φοβόμαστε ή μας ανησυχεί: Φοβάμαι μήπως αργήσουμε. Ανησυχώ μην ξεχάσω το εισιτήριο. Η μορφή μη γίνεται μην πριν από ορισμένους ήχους, όπως στο «μην ξεχάσω».

Όροι και χρόνος

Οι υποθετικοί σύνδεσμοι δηλώνουν την προϋπόθεση για να γίνει κάτι: Αν τελειώσεις νωρίς, θα έρθεις μαζί μας. Το εάν έχει την ίδια βασική χρήση με το αν: Εάν χρειαστείς βοήθεια, πες μου. Μπορούμε επίσης να πούμε Άμα βρέξει, θα μείνουμε μέσα ή Θα ξεκινήσουμε, εφόσον είναι όλοι έτοιμοι. Με το εκτός (κι) αν δηλώνουμε την εξαίρεση: Θα πάμε στην αυλή, εκτός κι αν βρέξει. Το ζευγάρι είτε… είτε παρουσιάζει δύο πιθανές περιπτώσεις: Είτε έρθεις νωρίς είτε αργότερα, θα σε περιμένουμε.

Οι χρονικοί σύνδεσμοι δείχνουν τη χρονική σχέση δύο πράξεων. Το όταν αναφέρεται σε έναν χρόνο (Όταν έφτασα, χτύπησα το κουδούνι), ενώ το όποτε μπορεί να σημαίνει «κάθε φορά που» (Όποτε έρχεται, παίζουμε σκάκι). Το μόλις δείχνει ότι η δεύτερη πράξη γίνεται αμέσως (Μόλις τελείωσε ο αγώνας, φύγαμε). Με το πριν, το αφού και το μετά που δείχνουμε ποια πράξη προηγείται: Πριν φύγω, έκλεισα το παράθυρο. Αφού έφαγα, ξεκουράστηκα. Μετά που έφυγες, τηλεφώνησε η Άννα.

Οι σύνδεσμοι ώσπου, μέχρι που και μέχρι να δηλώνουν ως πότε διαρκεί κάτι: Περιμέναμε ώσπου άνοιξε η πόρτα. Περπατούσαμε μέχρι που νύχτωσε. Θα περιμένω μέχρι να γυρίσεις. Οι ενώ, καθώς και όσο μπορούν να δείξουν ότι δύο πράξεις συμβαίνουν την ίδια περίοδο: Ενώ μαγείρευε, άκουγε μουσική. Καθώς περπατούσαμε, συζητούσαμε. Όσο διαβάζεις, θα κάνω ησυχία.

Αιτία, αντίθεση και αποτέλεσμα

Οι αιτιολογικοί σύνδεσμοι απαντούν στο «γιατί;»: Έμεινα σπίτι επειδή ήμουν άρρωστος. Το ίδιο νόημα μπορούν να εκφράσουν οι γιατί, διότι, αφού, μια και και μια που: Δεν βγήκαμε, γιατί φυσούσε δυνατά. Αφού έχεις χρόνο, μπορείς να μας βοηθήσεις. Μια που τελειώσαμε, ας τακτοποιήσουμε τα πράγματα.

Οι εναντιωματικοί – παραχωρητικοί σύνδεσμοι δείχνουν μια αντίθεση ή μια δυσκολία που δεν εμποδίζει αυτό που συμβαίνει στην κύρια πρόταση: Αν και κουράστηκε, συνέχισε την πεζοπορία. Ενώ είχε διαβάσει, αγχώθηκε. Μολονότι έκανε κρύο, βγήκαμε έξω. Το ίδιο μπορούν να δείξουν οι κι ας, και να και και αν: Κι ας βρέχει, θα πάω στην προπόνηση. Και να αργήσει, θα τον περιμένουμε. Και αν διαφωνείς, θα ακούσω τη γνώμη σου.

Οι αποτελεσματικοί σύνδεσμοι παρουσιάζουν τι συνέβη ως αποτέλεσμα: Μίλησε τόσο σιγά, που δεν τον ακούσαμε. Εξασκήθηκε πολύ, ώστε κατάφερε να παίξει το κομμάτι. Συχνά η κύρια πρόταση περιέχει λέξεις όπως τόσο ή τέτοιος, που μας προετοιμάζουν για το αποτέλεσμα.