Ρήματα σε -άγω και -βάλλω: πώς αλλάζει ο τύπος τους 🔄

Τα ρήματα εξάγω και υποβάλλω αλλάζουν μορφή ανάλογα με το πώς παρουσιάζουμε την ενέργεια. Αν τη βλέπουμε να συνεχίζεται ή να επαναλαμβάνεται, χρησιμοποιούμε έναν τύπο. Αν τη βλέπουμε ως ένα ολοκληρωμένο γεγονός, χρησιμοποιούμε άλλον. Αυτή η διαφορά λέγεται ποιόν ενέργειας.

Ρήματα σε -άγω

Πολλά σύνθετα ρήματα έχουν ως δεύτερο μέρος το -άγω, από το παλιό ρήμα άγω («οδηγώ»). Μερικά είναι: παράγω (φτιάχνω, δημιουργώ), προάγω (ανεβάζω σε βαθμό ή τάξη), διάγω (περνώ τη ζωή μου), περιάγω (οδηγώ γύρω), διεξάγω (πραγματοποιώ), εισάγω (φέρνω μέσα ή από άλλη χώρα) και εξάγω (στέλνω προϊόντα σε άλλη χώρα).

• Για ενέργεια που διαρκεί ή επαναλαμβάνεται, το θέμα είναι αγ-: εξάγω, θα εξάγω, να εξάγω. «Το εργοστάσιο θα παράγει παιχνίδια όλο τον χρόνο».
• Για ενέργεια που παρουσιάζεται ως ένα σύνολο, το θέμα είναι αγαγ-: θα εξαγάγω, να εξαγάγω. «Αύριο το εργοστάσιο θα παραγάγει την πρώτη παρτίδα παιχνιδιών».

Το ίδιο μοτίβο ακολουθούν τα άλλα σύνθετα: θα διεξάγουμε μια γιορτή κάθε χρόνο, αλλά θα διεξαγάγουμε τη φετινή γιορτή την Κυριακή. Στο παρελθόν συναντούμε αντίστοιχα το παρήγε (με διάρκεια ή επανάληψη) και το παρήγαγε (ενέργεια ως σύνολο).

Ρήματα σε -βάλλω

Παρόμοια σχηματίζονται πολλά σύνθετα του βάλλω: περιβάλλω (βρίσκομαι ή βάζω γύρω από κάτι), διαβάλλω (συκοφαντώ), καταβάλλω (πληρώνω ή εξαντλώ), υποβάλλω (καταθέτω), επιβάλλω (κάνω κάτι υποχρεωτικό), αμφιβάλλω (δεν είμαι βέβαιος), προσβάλλω (θίγω) και αναβάλλω (μεταθέτω για αργότερα).

• Για ενέργεια που διαρκεί ή επαναλαμβάνεται, το θέμα είναι βάλλ-, με δύο λ: υποβάλλω, θα υποβάλλω, να υποβάλλω. «Κάθε Δευτέρα η ομάδα υποβάλλει μια αναφορά».
• Για ενέργεια που παρουσιάζεται ως ένα σύνολο, το θέμα είναι βαλ-, με ένα λ: θα υποβάλω, να υποβάλω. «Αυτή τη Δευτέρα η ομάδα θα υποβάλει την αναφορά της».

Στο παρελθόν η διαφορά φαίνεται στο ανέβαλλε («το έκανε συχνά ή για κάποιο διάστημα») και στο ανέβαλε («το έκανε μία συγκεκριμένη φορά»). Λέμε, για παράδειγμα, «Ανέβαλλε συχνά την επίσκεψη», αλλά «Ανέβαλε τη χτεσινή επίσκεψη».

Πώς επιλέγω τον σωστό τύπο;

Ρωτώ πρώτα: «Θέλω να δείξω ότι η ενέργεια συνεχίζεται ή επαναλαμβάνεται ή ότι γίνεται ως ένα συγκεκριμένο γεγονός;». Έπειτα διαλέγω το κατάλληλο θέμα:

Η ίδια επιλογή ισχύει και μετά το να: «Θέλουμε να εξάγουμε προϊόντα κάθε χρόνο»· «Θέλουμε να εξαγάγουμε αυτή την παρτίδα τον Μάιο». Αντίστοιχα, «Χρειάζεται να υποβάλλεις τακτικά αναφορά»· «Χρειάζεται να υποβάλεις την αίτηση σήμερα».