- Βασική Θεωρία
Α΄ συζυγία: τέσσερις τρόποι κλίσης 🔤
Τα ρήματα της Α΄ συζυγίας χωρίζονται σε τέσσερις τάξεις, ανάλογα με το πώς σχηματίζουν τους τύπους τους. Θα τις γνωρίσουμε με τα ρήματα χάνω, κρύβω, πλέκω και δροσίζω. Κάθε ρήμα μπορεί να έχει τύπους στην ενεργητική φωνή και στην παθητική φωνή.
Για να διαβάζεις τους πίνακες, κράτησε σταθερή τη σειρά των προσώπων: εγώ, εσύ, αυτός/αυτή/αυτό, εμείς, εσείς, αυτοί/αυτές/αυτά. Η οριστική έχει χρόνους, ενώ στην υποτακτική και στην προστακτική διακρίνουμε εξακολουθητικούς και συνοπτικούς τύπους. Ο εξακολουθητικός τύπος δείχνει διάρκεια ή επανάληψη («να χάνω»), ενώ ο συνοπτικός βλέπει την πράξη ως σύνολο («να χάσω»). Ο συντελεσμένος τύπος δείχνει ότι η πράξη έχει ολοκληρωθεί («να έχω χάσει»).
Αν μάθεις τη σειρά των έξι προσώπων στην τάξη 1, μπορείς να χρησιμοποιήσεις τις ίδιες καταλήξεις για να σχηματίσεις τα υπόλοιπα πρόσωπα των τάξεων 2, 3 και 4.
Τάξη 1: χάνω
Ενεργητική φωνή — οριστική
| Πρόσωπο | Ενεστώτας | Παρατατικός | Αόριστος | Συνοπτικός μέλλοντας |
|---|---|---|---|---|
| εγώ | χάνω | έχανα | έχασα | θα χάσω |
| εσύ | χάνεις | έχανες | έχασες | θα χάσεις |
| αυτός/ή/ό | χάνει | έχανε | έχασε | θα χάσει |
| εμείς | χάνουμε | χάναμε | χάσαμε | θα χάσουμε |
| εσείς | χάνετε | χάνατε | χάσατε | θα χάσετε |
| αυτοί/ές/ά | χάνουν(ε) | έχαναν / χάνανε | έχασαν / χάσανε | θα χάσουν(ε) |
| Πρόσωπο | Εξακολουθητικός μέλλοντας | Παρακείμενος | Υπερσυντέλικος | Συντελεσμένος μέλλοντας |
|---|---|---|---|---|
| εγώ | θα χάνω | έχω χάσει | είχα χάσει | θα έχω χάσει |
| εσύ | θα χάνεις | έχεις χάσει | είχες χάσει | θα έχεις χάσει |
| αυτός/ή/ό | θα χάνει | έχει χάσει | είχε χάσει | θα έχει χάσει |
| εμείς | θα χάνουμε | έχουμε χάσει | είχαμε χάσει | θα έχουμε χάσει |
| εσείς | θα χάνετε | έχετε χάσει | είχατε χάσει | θα έχετε χάσει |
| αυτοί/ές/ά | θα χάνουν(ε) | έχουν(ε) χάσει | είχαν(ε) χάσει | θα έχουν(ε) χάσει |
Ενεργητική φωνή — υποτακτική και προστακτική
| Πρόσωπο | Εξακολουθητική υποτακτική | Συνοπτική υποτακτική | Συντελεσμένη υποτακτική |
|---|---|---|---|
| εγώ | να χάνω | να χάσω | να έχω χάσει |
| εσύ | να χάνεις | να χάσεις | να έχεις χάσει |
| αυτός/ή/ό | να χάνει | να χάσει | να έχει χάσει |
| εμείς | να χάνουμε | να χάσουμε | να έχουμε χάσει |
| εσείς | να χάνετε | να χάσετε | να έχετε χάσει |
| αυτοί/ές/ά | να χάνουν(ε) | να χάσουν(ε) | να έχουν(ε) χάσει |
| Πρόσωπο | Εξακολουθητική προστακτική | Συνοπτική προστακτική |
|---|---|---|
| εσύ | χάνε | χάσε |
| εσείς | χάνετε | χάστε |
Υπάρχουν και συνδυασμοί του «να» με παρελθοντικούς τύπους: να έχανα, να έχασα, να είχα χάσει. Για παράδειγμα: «Αν ήταν δυνατόν να μην έχανα το εισιτήριο!». Σε άλλες γραμματικές, η εξακολουθητική, συνοπτική και συντελεσμένη υποτακτική ονομάζονται υποτακτική ενεστώτα, αορίστου και παρακειμένου αντίστοιχα. Οι δύο προστακτικές ονομάζονται επίσης προστακτική ενεστώτα και αορίστου.
Θα χάνω σημαίνει ότι κάτι θα διαρκεί ή θα επαναλαμβάνεται. Θα χάσω παρουσιάζει την πράξη ως ένα σύνολο. Η αλλαγή δεν είναι μόνο στην κατάληξη: αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε την πράξη.
Παθητική φωνή — οριστική
| Πρόσωπο | Ενεστώτας | Παρατατικός | Αόριστος | Συνοπτικός μέλλοντας |
|---|---|---|---|---|
| εγώ | χάνομαι | χανόμουν(α) | χάθηκα | θα χαθώ |
| εσύ | χάνεσαι | χανόσουν(α) | χάθηκες | θα χαθείς |
| αυτός/ή/ό | χάνεται | χανόταν(ε) | χάθηκε | θα χαθεί |
| εμείς | χανόμαστε | χανόμασταν | χαθήκαμε | θα χαθούμε |
| εσείς | χάνεστε / χανόσαστε | χανόσασταν | χαθήκατε | θα χαθείτε |
| αυτοί/ές/ά | χάνονται | χάνονταν / χανόντουσαν | χάθηκαν / χαθήκανε | θα χαθούν(ε) |
| Πρόσωπο | Εξακολουθητικός μέλλοντας | Παρακείμενος | Υπερσυντέλικος | Συντελεσμένος μέλλοντας |
|---|---|---|---|---|
| εγώ | θα χάνομαι | έχω χαθεί | είχα χαθεί | θα έχω χαθεί |
| εσύ | θα χάνεσαι | έχεις χαθεί | είχες χαθεί | θα έχεις χαθεί |
| αυτός/ή/ό | θα χάνεται | έχει χαθεί | είχε χαθεί | θα έχει χαθεί |
| εμείς | θα χανόμαστε | έχουμε χαθεί | είχαμε χαθεί | θα έχουμε χαθεί |
| εσείς | θα χάνεστε / θα χανόσαστε | έχετε χαθεί | είχατε χαθεί | θα έχετε χαθεί |
| αυτοί/ές/ά | θα χάνονται | έχουν(ε) χαθεί | είχαν(ε) χαθεί | θα έχουν(ε) χαθεί |
Παθητική φωνή — υποτακτική και προστακτική
| Πρόσωπο | Εξακολουθητική υποτακτική | Συνοπτική υποτακτική | Συντελεσμένη υποτακτική |
|---|---|---|---|
| εγώ | να χάνομαι | να χαθώ | να έχω χαθεί |
| εσύ | να χάνεσαι | να χαθείς | να έχεις χαθεί |
| αυτός/ή/ό | να χάνεται | να χαθεί | να έχει χαθεί |
| εμείς | να χανόμαστε | να χαθούμε | να έχουμε χαθεί |
| εσείς | να χάνεστε / να χανόσαστε | να χαθείτε | να έχετε χαθεί |
| αυτοί/ές/ά | να χάνονται | να χαθούν(ε) | να έχουν(ε) χαθεί |
| Πρόσωπο | Εξακολουθητική προστακτική | Συνοπτική προστακτική |
|---|---|---|
| εσύ | — | χάσου |
| εσείς | — | χαθείτε |
Μπορούμε ακόμη να πούμε να χανόμουν(α), να χάθηκα, να είχα χαθεί. Στην παθητική φωνή της τάξης αυτής δεν χρησιμοποιούμε εξακολουθητική προστακτική.
Παρόμοια κλίνονται τα λύνω, ντύνω, πληρώνω, ιδρύω. Τα ζευγάρια «έχασα — χάθηκα» και «θα χάσω — θα χαθώ» δείχνουν ότι ο αόριστος και ο συνοπτικός μέλλοντας έχουν διαφορετικό θέμα στις δύο φωνές.
Τάξη 2: κρύβω
Στις τρεις επόμενες τάξεις εμφανίζεται το α΄ ενικό πρόσωπο στους χρόνους της οριστικής και στους τύπους της υποτακτικής. Για τα άλλα πρόσωπα χρησιμοποιούμε τις καταλήξεις που είδαμε στην τάξη 1. Για παράδειγμα: κρύβω, κρύβεις, κρύβει και έκρυψα, έκρυψες, έκρυψε.
Ενεργητική φωνή
| Οριστική | Τύπος | Οριστική | Τύπος |
|---|---|---|---|
| Ενεστώτας | κρύβω | Εξακολουθητικός μέλλοντας | θα κρύβω |
| Παρατατικός | έκρυβα | Παρακείμενος | έχω κρύψει |
| Αόριστος | έκρυψα | Υπερσυντέλικος | είχα κρύψει |
| Συνοπτικός μέλλοντας | θα κρύψω | Συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω κρύψει |
| Υποτακτική | α΄ ενικό |
|---|---|
| Εξακολουθητική | να κρύβω |
| Συνοπτική | να κρύψω |
| Συντελεσμένη | να έχω κρύψει |
| Προστακτική | εσύ | εσείς |
|---|---|---|
| Εξακολουθητική | κρύβε | κρύβετε |
| Συνοπτική | κρύψε | κρύψτε |
Άλλοι τύποι είναι να έκρυβα, να έκρυψα, να είχα κρύψει.
Παθητική φωνή
| Οριστική | Τύπος | Οριστική | Τύπος |
|---|---|---|---|
| Ενεστώτας | κρύβομαι | Εξακολουθητικός μέλλοντας | θα κρύβομαι |
| Παρατατικός | κρυβόμουν(α) | Παρακείμενος | έχω κρυφτεί |
| Αόριστος | κρύφτηκα | Υπερσυντέλικος | είχα κρυφτεί |
| Συνοπτικός μέλλοντας | θα κρυφτώ | Συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω κρυφτεί |
| Υποτακτική | α΄ ενικό |
|---|---|
| Εξακολουθητική | να κρύβομαι |
| Συνοπτική | να κρυφτώ |
| Συντελεσμένη | να έχω κρυφτεί |
| Προστακτική | εσύ | εσείς |
|---|---|---|
| Εξακολουθητική | — | — |
| Συνοπτική | κρύψου | κρυφτείτε |
Άλλοι τύποι είναι να κρυβόμουν(α), να κρύφτηκα, να είχα κρυφτεί. Παρόμοια κλίνονται, μεταξύ άλλων, τα αλείφω, ανάβω, βάφω, ράβω, σκάβω, γράφω, γειτονεύω, δουλεύω, ονειρεύομαι, σκέφτομαι, παραξενεύομαι.
Στην ενεργητική φωνή λέμε κρύβω → έκρυψα → έχω κρύψει. Στην παθητική λέμε κρύβομαι → κρύφτηκα → έχω κρυφτεί. Οι συνοπτικοί τύποι δεν σχηματίζονται απλώς προσθέτοντας μια κατάληξη στον ενεστώτα.
Τάξη 3: πλέκω
Ενεργητική φωνή
| Οριστική | Τύπος | Οριστική | Τύπος |
|---|---|---|---|
| Ενεστώτας | πλέκω | Εξακολουθητικός μέλλοντας | θα πλέκω |
| Παρατατικός | έπλεκα | Παρακείμενος | έχω πλέξει |
| Αόριστος | έπλεξα | Υπερσυντέλικος | είχα πλέξει |
| Συνοπτικός μέλλοντας | θα πλέξω | Συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω πλέξει |
| Υποτακτική | α΄ ενικό |
|---|---|
| Εξακολουθητική | να πλέκω |
| Συνοπτική | να πλέξω |
| Συντελεσμένη | να έχω πλέξει |
| Προστακτική | εσύ | εσείς |
|---|---|---|
| Εξακολουθητική | πλέκε | πλέκετε |
| Συνοπτική | πλέξε | πλέξτε |
Άλλοι τύποι είναι να έπλεκα, να έπλεξα, να είχα πλέξει.
Παθητική φωνή
| Οριστική | Τύπος | Οριστική | Τύπος |
|---|---|---|---|
| Ενεστώτας | πλέκομαι | Εξακολουθητικός μέλλοντας | θα πλέκομαι |
| Παρατατικός | πλεκόμουν(α) | Παρακείμενος | έχω πλεχτεί |
| Αόριστος | πλέχτηκα | Υπερσυντέλικος | είχα πλεχτεί |
| Συνοπτικός μέλλοντας | θα πλεχτώ | Συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω πλεχτεί |
| Υποτακτική | α΄ ενικό |
|---|---|
| Εξακολουθητική | να πλέκομαι |
| Συνοπτική | να πλεχτώ |
| Συντελεσμένη | να έχω πλεχτεί |
| Προστακτική | εσύ | εσείς |
|---|---|---|
| Εξακολουθητική | — | — |
| Συνοπτική | πλέξου | πλεχτείτε |
Άλλοι τύποι είναι να πλεκόμουν(α), να πλέχτηκα, να είχα πλεχτεί. Στην τάξη αυτή ανήκουν, μεταξύ άλλων, τα ανοίγω, διαλέγω, δείχνω, διδάσκω, δέχομαι, τρέχω, ρίχνω, σπρώχνω, αναπτύσσω, παίζω, αλλάζω, κοιτάζω, προσέχω, φτιάχνω, τυλίγω, ψάχνω.
Στο «πλέκω → έπλεξα» ακούγεται ξ εκεί όπου ο ενεστώτας έχει κ. Στους παθητικούς συνοπτικούς τύπους βλέπουμε χτ: «πλέχτηκα», «θα πλεχτώ».
Τάξη 4: δροσίζω
Ενεργητική φωνή
| Οριστική | Τύπος | Οριστική | Τύπος |
|---|---|---|---|
| Ενεστώτας | δροσίζω | Εξακολουθητικός μέλλοντας | θα δροσίζω |
| Παρατατικός | δρόσιζα | Παρακείμενος | έχω δροσίσει |
| Αόριστος | δρόσισα | Υπερσυντέλικος | είχα δροσίσει |
| Συνοπτικός μέλλοντας | θα δροσίσω | Συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω δροσίσει |
| Υποτακτική | α΄ ενικό |
|---|---|
| Εξακολουθητική | να δροσίζω |
| Συνοπτική | να δροσίσω |
| Συντελεσμένη | να έχω δροσίσει |
| Προστακτική | εσύ | εσείς |
|---|---|---|
| Εξακολουθητική | δρόσιζε | δροσίζετε |
| Συνοπτική | δρόσισε | δροσίστε |
Άλλοι τύποι είναι να δρόσιζα, να δρόσισα, να είχα δροσίσει.
Παθητική φωνή
| Οριστική | Τύπος | Οριστική | Τύπος |
|---|---|---|---|
| Ενεστώτας | δροσίζομαι | Εξακολουθητικός μέλλοντας | θα δροσίζομαι |
| Παρατατικός | δροσιζόμουν(α) | Παρακείμενος | έχω δροσιστεί |
| Αόριστος | δροσίστηκα | Υπερσυντέλικος | είχα δροσιστεί |
| Συνοπτικός μέλλοντας | θα δροσιστώ | Συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω δροσιστεί |
| Υποτακτική | α΄ ενικό |
|---|---|
| Εξακολουθητική | να δροσίζομαι |
| Συνοπτική | να δροσιστώ |
| Συντελεσμένη | να έχω δροσιστεί |
| Προστακτική | εσύ | εσείς |
|---|---|---|
| Εξακολουθητική | — | — |
| Συνοπτική | δροσίσου | δροσιστείτε |
Άλλοι τύποι είναι να δροσιζόμουν(α), να δροσίστηκα, να είχα δροσιστεί. Παρόμοια κλίνονται, μεταξύ άλλων, τα αναγνωρίζω, ανεβάζω, διαβάζω, ελπίζω, εξετάζω, δακρύζω, δανείζω, λούζω, αγκαλιάζω, λογαριάζω, πείθω, σβήνω, ζώνω, κλείνω, πιάνω, φτάνω, ακούω.
Σύγκρινε δροσίζω — δρόσισα — έχω δροσίσει και δροσίζομαι — δροσίστηκα — έχω δροσιστεί. Το -ζ- του ενεστώτα γίνεται -σ- στους τύπους αυτούς. Πρόσεξε επίσης τον τόνο: δρόσισα, αλλά θα δροσίσω.
Πώς χρησιμοποιώ τους πίνακες
Πρώτα αναγνωρίζω την τάξη και τη φωνή του ρήματος. Έπειτα επιλέγω χρόνο ή είδος τύπου και, τέλος, το πρόσωπο. Αν χρειάζομαι τύπο από τις τάξεις 2–4 που δεν γράφεται ολόκληρος στον πίνακα, ακολουθώ το αντίστοιχο πρόσωπο της τάξης 1: θα κρύψω → θα κρύψεις, να πλεχτώ → να πλεχτείς, έχω δροσίσει → έχεις δροσίσει. Στους συντελεσμένους τύπους αλλάζει το βοηθητικό έχω ή είχα, ενώ ο δεύτερος τύπος μένει ίδιος.