1. Βασική Θεωρία

Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα την Αφροδίτη». Σου το εξηγεί αμέσως.

Το ρήμα «έχω» 🔑

Πώς χωρίζονται τα ρήματα σε συζυγίες

Τα ρήματα αλλάζουν μορφή ανάλογα με το ποιος κάνει κάτι, πότε γίνεται αυτό και πώς το παρουσιάζουμε. Ανάλογα με τον τρόπο που κλίνονται, τα χωρίζουμε σε δύο μεγάλες ομάδες, τις συζυγίες.

ΣυζυγίαΕνεργητική φωνή στον ενεστώταΠαθητική φωνή στον ενεστώταΠαραδείγματα
Α΄ συζυγίαΚατάληξη -ω, χωρίς τόνο στο ωΚατάληξη -ομαιγράφω, παίζω, ντύνομαι
Β΄ συζυγίαΚατάληξη -ώ (ή και -άω)Κατάληξη -ιέμαι ή -ούμαιμιλώ/μιλάω, αργώ, ξεχνιέμαι, θεωρούμαι

Η κατάληξη του ενεστώτα μάς βοηθά να αναγνωρίζουμε σε ποια συζυγία ανήκει ένα ρήμα.

Πώς κλίνεται το «έχω»

Το έχω είναι ρήμα της Α΄ συζυγίας. Μπορεί να δείχνει ότι κάτι μου ανήκει ή βρίσκεται στη διάθεσή μου: «Έχω ένα καινούριο τετράδιο». Χρησιμοποιείται επίσης ως βοηθητικό ρήμα για τον σχηματισμό άλλων χρόνων.

Στον παρατατικό οι τύποι του αρχίζουν από εί-: είχα, είχες, είχε. Αυτή είναι η ιδιαίτερη χρονική αύξηση του «έχω».

Οριστική

Η οριστική μάς επιτρέπει να πούμε τι συμβαίνει, τι συνέβαινε ή τι θα συμβεί.

ΠρόσωποΕνεστώταςΠαρατατικόςΜέλλοντας
εγώέχωείχαθα έχω
εσύέχειςείχεςθα έχεις
αυτός / αυτή / αυτόέχειείχεθα έχει
εμείςέχουμεείχαμεθα έχουμε
εσείςέχετεείχατεθα έχετε
αυτοί / αυτές / αυτάέχουν(ε)είχαν(ε)θα έχουν(ε)

Οι τύποι έχουν και έχουνε, όπως και είχαν και είχανε, είναι και οι δύο σωστοί.

Υποτακτική

Στην υποτακτική χρησιμοποιούμε το να. Το «έχω» σχηματίζει τους εξής τύπους:

ΠρόσωποΤύποι με «έχω»Τύποι με «είχα»
εγώνα έχωνα είχα
εσύνα έχειςνα είχες
αυτός / αυτή / αυτόνα έχεινα είχε
εμείςνα έχουμενα είχαμε
εσείςνα έχετενα είχατε
αυτοί / αυτές / αυτάνα έχουν(ε)να είχαν(ε)

Για παράδειγμα: «Θέλω να έχω χρόνο για διάβασμα» και «Μακάρι να είχα περισσότερο χρόνο χθες». Το να ανήκει στον τύπο της υποτακτικής· το θα χρησιμοποιείται για τον μέλλοντα της οριστικής.

Προστακτική

Η προστακτική έχει τύπους μόνο για το πρόσωπο στο οποίο απευθυνόμαστε:

Σε ένα πρόσωποΣε περισσότερα πρόσωπα ή ευγενικά σε ένα
έχεέχετε

Παράδειγμα: «Έχε το εισιτήριό σου πρόχειρο» ή «Έχετε τα βιβλία σας ανοιχτά».

Μία μικρή αλλαγή στην αρχή

Σύγκρινε έχω και είχα. Η αλλαγή από έχ- σε είχ- μάς βοηθά να ξεχωρίσουμε τον ενεστώτα από τον παρατατικό, ακόμη κι όταν οι καταλήξεις μοιάζουν.

Το «έχω» ως βοηθητικό ρήμα

Το έχω ενώνεται με έναν άκλιτο τύπο σε -ει, όπως γράψει ή διαβάσει. Ο τύπος σε -ει αντιστοιχεί στο γ΄ ενικό πρόσωπο του εξαρτημένου τύπου του άλλου ρήματος, όπως στο να γράψει. Μένει ίδιος· το «έχω» αλλάζει πρόσωπο και χρόνο. Έτσι σχηματίζονται τρεις συντελεσμένοι χρόνοι:

ΧρόνοςΠώς σχηματίζεταιΠαράδειγμα
ΠαρακείμενοςΕνεστώτας του «έχω» + άκλιτος τύπος σε -ειΈχουμε διαβάσει το βιβλίο.
ΥπερσυντέλικοςΠαρατατικός του «έχω» + άκλιτος τύπος σε -ειΕίχαμε διαβάσει το βιβλίο πριν από τη συζήτηση.
Συντελεσμένος μέλλονταςΜέλλοντας του «έχω» + άκλιτος τύπος σε -ειΩς την Παρασκευή θα έχουμε διαβάσει το βιβλίο.

Ο παρακείμενος συνδέει μια ολοκληρωμένη πράξη με το παρόν. Ο υπερσυντέλικος δείχνει ότι η πράξη είχε ολοκληρωθεί πριν από μια στιγμή στο παρελθόν. Ο συντελεσμένος μέλλοντας δείχνει ότι θα έχει ολοκληρωθεί πριν από μια μελλοντική στιγμή.

Δες πώς αλλάζει μόνο το βοηθητικό ρήμα: έχω γράψει, έχεις γράψει, έχει γράψει, έχουμε γράψει, έχετε γράψει, έχουν(ε) γράψει. Στον υπερσυντέλικο λέμε είχα γράψει, ενώ στον συντελεσμένο μέλλοντα θα έχω γράψει.