Βασική Θεωρία

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα την Αφροδίτη». Σου το εξηγεί αμέσως.

Περιληπτικά αριθμητικά 🔢

Μερικές φορές θέλουμε να μιλήσουμε για πολλά πρόσωπα ή πράγματα σαν ένα σύνολο: «Μια τετράδα φίλων ετοίμασε την αφίσα». Άλλες φορές θέλουμε να δώσουμε έναν περίπου αριθμό: «Στην αυλή περίμεναν καμιά δεκαριά παιδιά». Οι λέξεις τετράδα και δεκαριά λέγονται περιληπτικά αριθμητικά.

Ένα σύνολο με την κατάληξη -άδα

Προσθέτουμε την κατάληξη -άδα σε απόλυτα αριθμητικά και σχηματίζουμε λέξεις που ονομάζουν ένα σύνολο ορισμένων μονάδων.

Απόλυτο αριθμητικό	Περιληπτικό αριθμητικό	Παράδειγμα
δύο	δυάδα	Μια δυάδα μαθητών παρουσίασε την εργασία.
τρία	τριάδα	Η τριάδα των φίλων έφτασε πρώτη.
τέσσερα	τετράδα	Μια τετράδα ποδηλατών ξεκίνησε μαζί.
δέκα	δεκάδα	Χώρισαν τις κάρτες σε δεκάδες.
είκοσι	εικοσάδα	Μια εικοσάδα δέντρων φυτεύτηκε στην πλατεία.

Η μονάδα είναι ιδιαίτερη

Από το ένα σχηματίζεται η μονάδα, όχι «ενάδα».

Ένας περίπου αριθμός με την κατάληξη -αριά

Με την κατάληξη -αριά σχηματίζουμε περιληπτικά αριθμητικά που δηλώνουν περίπου τόσες μονάδες. Για παράδειγμα, δεκαριά σημαίνει περίπου δέκα, δωδεκαριά περίπου δώδεκα και εικοσαριά περίπου είκοσι.

Απόλυτο αριθμητικό	Περιληπτικό αριθμητικό	Παράδειγμα
δέκα	δεκαριά	Στο τραπέζι υπήρχαν καμιά δεκαριά μολύβια.
δώδεκα	δωδεκαριά	Φύτεψαν καμιά δωδεκαριά λουλούδια.
είκοσι	εικοσαριά	Στην αίθουσα μπήκαν καμιά εικοσαριά επισκέπτες.

Συχνά βάζουμε μπροστά τους τη λέξη καμιά: καμιά δεκαριά βιβλία. Έτσι δείχνουμε ακόμη πιο καθαρά ότι δεν έχουμε μετρήσει με ακρίβεια.

Σύνολο ή προσέγγιση;

Η δεκάδα παρουσιάζει δέκα μονάδες ως ομάδα. Η δεκαριά δηλώνει περίπου δέκα μονάδες. Στο «καμιά δεκαριά βιβλία» δεν λέμε ότι τα βιβλία είναι ακριβώς δέκα.

Πώς χρησιμοποιούνται στην πρόταση

Τα περιληπτικά αριθμητικά είναι θηλυκά ουσιαστικά. Γι’ αυτό λέμε η τριάδα, μια εικοσάδα, η δεκαριά. Μπορούν να σταθούν μόνα τους, όταν ξέρουμε για τι μιλάμε («Οι μαθητές χωρίστηκαν σε τριάδες»), ή να συνοδεύονται από λέξη που δείχνει ποιοι ή τι αποτελούν το σύνολο («μια τριάδα μαθητών», «καμιά δεκαριά μήλα»).

Όπως τα άλλα ουσιαστικά, αλλάζουν μορφή ανάλογα με την πτώση και τον αριθμό. Οι δύο παρακάτω λέξεις δείχνουν πώς κλίνονται οι τύποι σε -άδα και -αριά:

Πτώση	Ενικός: δυάδα	Πληθυντικός: δυάδα	Ενικός: δεκαριά	Πληθυντικός: δεκαριά
Ονομαστική	η δυάδα	οι δυάδες	η δεκαριά	οι δεκαριές
Γενική	της δυάδας	των δυάδων	της δεκαριάς	των δεκαριών
Αιτιατική	τη δυάδα	τις δυάδες	τη δεκαριά	τις δεκαριές
Κλητική	δυάδα	δυάδες	δεκαριά	δεκαριές

Ένας αριθμός, δύο τρόποι να μιλήσουμε

Το τέσσερα μετρά μονάδες, ενώ η τετράδα τις παρουσιάζει μαζί, σαν μία ομάδα. Έτσι, μια λέξη μπορεί να μας πει όχι μόνο πόσα είναι, αλλά και πώς τα βλέπουμε.