Βασική Θεωρία

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα την Αφροδίτη». Σου το εξηγεί αμέσως.

9.4 Αναλογικά αριθμητικά 🔢

Τι δηλώνουν

Τα αναλογικά αριθμητικά δείχνουν πόσες φορές μεγαλύτερο είναι ένα μέγεθος ή μια ποσότητα σε σύγκριση με ένα άλλο. Αν ένα κουτί έχει 4 μολύβια και ένα δεύτερο έχει 8, το δεύτερο έχει διπλάσιο αριθμό μολυβιών: 8 είναι δύο φορές το 4. Αν ένα τρίτο κουτί έχει 12 μολύβια, έχει τριπλάσιο αριθμό από το πρώτο: 12 είναι τρεις φορές το 4.

Οι λέξεις αυτές τελειώνουν σε -πλάσιος. Παραδείγματα είναι ο διπλάσιος, ο τριπλάσιος, ο τετραπλάσιος, ο πενταπλάσιος και ο εκατονταπλάσιος. Ο πολλαπλάσιος δηλώνει πολλές φορές μεγαλύτερη ποσότητα, χωρίς να ορίζει από μόνος του πόσες.

Πρόσθεση ή πολλαπλασιασμός;

«Διπλάσιος» σημαίνει δύο φορές τόσος, όχι δύο παραπάνω. Από 4 μολύβια, ο διπλάσιος αριθμός είναι 8, όχι 6.

Η λέξη αποκαλύπτει τη σχέση

Στο «τριπλάσιος» το «τρι-» δείχνει τις τρεις φορές. Στο «πενταπλάσιος» το «πεντα-» δείχνει τις πέντε φορές.

Πώς χρησιμοποιούνται και πώς κλίνονται

Τα αναλογικά αριθμητικά είναι επίθετα. Παίρνουν τη μορφή που ταιριάζει στο ουσιαστικό τους: διπλάσιος χρόνος, διπλάσια απόσταση, διπλάσιο βάρος. Στον πληθυντικό λέμε διπλάσιοι χρόνοι, διπλάσιες αποστάσεις, διπλάσια βάρη. Κλίνονται όπως τα επίθετα της αντίστοιχης ομάδας, με καταλήξεις -ος, -α, -ο στο παράδειγμα «διπλάσιος, διπλάσια, διπλάσιο».

Η πλήρης κλίση του διπλάσιος δείχνει πώς αλλάζει η λέξη σε κάθε πτώση:

Πτώση	Αρσενικό ενικού	Θηλυκό ενικού	Ουδέτερο ενικού
Ονομαστική	διπλάσιος	διπλάσια	διπλάσιο
Γενική	διπλάσιου	διπλάσιας	διπλάσιου
Αιτιατική	διπλάσιο	διπλάσια	διπλάσιο
Κλητική	διπλάσιε	διπλάσια	διπλάσιο

Πτώση	Αρσενικό πληθυντικού	Θηλυκό πληθυντικού	Ουδέτερο πληθυντικού
Ονομαστική	διπλάσιοι	διπλάσιες	διπλάσια
Γενική	διπλάσιων	διπλάσιων	διπλάσιων
Αιτιατική	διπλάσιους	διπλάσιες	διπλάσια
Κλητική	διπλάσιοι	διπλάσιες	διπλάσια

Με τον ίδιο τρόπο σχηματίζουμε, για παράδειγμα, τριπλάσια προσπάθεια, τετραπλάσιο μήκος και πενταπλάσιες ποσότητες. Για να καταλάβουμε τι συγκρίνεται, συχνά προσθέτουμε από: «Η διαδρομή είναι τριπλάσια από την προηγούμενη». Τότε ξέρουμε ότι συγκρίνουμε τις δύο διαδρομές και ότι η πρώτη έχει τρεις φορές το μήκος της δεύτερης.