8.7 Ερωτηματικές αντωνυμίες ❓

Τι ρωτάμε με τις ερωτηματικές αντωνυμίες

Οι ερωτηματικές αντωνυμίες είναι ποιος – ποια – ποιο, τι και πόσος – πόση – πόσο. Μπαίνουν στη θέση ενός ονόματος ή το συνοδεύουν, όταν θέλουμε να μάθουμε κάτι που δεν γνωρίζουμε.

Αντωνυμία	Τι ζητάμε να μάθουμε	Παράδειγμα
ποιος – ποια – ποιο	Για ποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα μιλάμε	Ποια μαθήτρια ζωγράφισε την αφίσα; Ποιο ποδήλατο είναι δικό σου;
τι	Τι είναι κάτι ή ποιο πράγμα εννοούμε	Τι κρατάς στην τσάντα σου;
πόσος – πόση – πόσο	Ποια είναι η ποσότητα	Πόσοι φίλοι ήρθαν; Πόσο νερό χρειάζεσαι;

Η ερώτηση μπορεί να βρίσκεται μέσα σε πρόταση

Οι ίδιες αντωνυμίες χρησιμοποιούνται και όταν μεταφέρουμε μια ερώτηση: «Αναρωτιέμαι ποιος χτύπησε την πόρτα». Εκεί η πρόταση τελειώνει με τελεία, αλλά το ποιος εξακολουθεί να ζητά μια πληροφορία.

Η αντωνυμία «ποιος – ποια – ποιο»

Η αντωνυμία ποιος – ποια – ποιο έχει γένος, αριθμό και πτώση. Κλίνεται όπως τα επίθετα σε -ος, -α, -ο.

Πτώση	Αρσενικό ενικού	Θηλυκό ενικού	Ουδέτερο ενικού
Ονομαστική	ποιος	ποια	ποιο
Γενική	ποιου	ποιας	ποιου
Αιτιατική	ποιον ή ποιο	ποια	ποιο

Πτώση	Αρσενικό πληθυντικού	Θηλυκό πληθυντικού	Ουδέτερο πληθυντικού
Ονομαστική	ποιοι	ποιες	ποια
Γενική	ποιων	ποιων	ποιων
Αιτιατική	ποιους	ποιες	ποια

Λέμε «Ποιος μιλά;» στην ονομαστική, «Ποιου είναι το μολύβι;» στη γενική και «Ποιον συνάντησες;» στην αιτιατική. Στην αιτιατική του αρσενικού ενικού υπάρχει και ο τύπος ποιο: «Ποιο φίλο κάλεσες;».

Άλλοι τύποι στη γενική

Στη γενική του ενικού μπορούμε να πούμε ποιανού (αρσενικό), ποιανής (θηλυκό) και ποιανού (ουδέτερο). Στον πληθυντικό χρησιμοποιείται ο τύπος ποιανών και για τα τρία γένη.

Γένος και αριθμός	Παραδείγματα γενικής
Αρσενικό ενικού	Ποιου / ποιανού είναι το καπέλο;
Θηλυκό ενικού	Ποιας / ποιανής είναι η ζωγραφιά;
Ουδέτερο ενικού	Ποιου / ποιανού παιδιού είναι το παιχνίδι;
Πληθυντικός, όλα τα γένη	Ποιων / ποιανών είναι τα τετράδια;

Μερικές φορές χρησιμοποιούμε και το τίνος στη γενική, για αρσενικό, θηλυκό ή ουδέτερο: «Τίνος είναι η ομπρέλα;», «Τίνος παιδιού είναι η μπάλα;». Το τίνος γράφεται με τόνο.

Το «ποιος» δεν παίρνει τόνο

Γράφουμε ποιος, ποια, ποιο, ποιου, ποιοι χωρίς τόνο. Ξεχώρισε επίσης το ποιο («Ποιο βιβλίο θέλεις;») από το πιο, που σημαίνει «περισσότερο» («Αυτό είναι πιο μεγάλο»).

Η αντωνυμία «τι»

Η αντωνυμία τι είναι άκλιτη. Λέμε «Τι έπεσε;», «Τι αγόρασες;» και «Τι χρώμα προτιμάς;». Η μορφή της μένει ίδια σε κάθε περίπτωση και δεν παίρνει τόνο.

Το «τι» γράφεται άτονο

Στις ερωτήσεις γράφουμε τι, χωρίς τόνο: «Τι θέλεις να μάθεις;». Ο τονισμένος τύπος τίνος είναι διαφορετική λέξη, που χρησιμοποιείται στη γενική.

Η αντωνυμία «πόσος – πόση – πόσο»

Με το πόσος – πόση – πόσο ρωτάμε για ποσότητα: «Πόσος χρόνος απομένει;», «Πόση ζάχαρη έβαλες;», «Πόσα μήλα μάζεψες;». Η αντωνυμία συμφωνεί με το ουσιαστικό που συνοδεύει στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση. Κλίνεται όπως τα επίθετα σε -ος, -η, -ο.

Πτώση	Αρσενικό ενικού	Θηλυκό ενικού	Ουδέτερο ενικού
Ονομαστική	πόσος	πόση	πόσο
Γενική	πόσου	πόσης	πόσου
Αιτιατική	πόσο	πόση	πόσο

Πτώση	Αρσενικό πληθυντικού	Θηλυκό πληθυντικού	Ουδέτερο πληθυντικού
Ονομαστική	πόσοι	πόσες	πόσα
Γενική	πόσων	πόσων	πόσων
Αιτιατική	πόσους	πόσες	πόσα

Παρατήρησε πώς αλλάζει με το ουσιαστικό: «Πόσοι μαθητές λείπουν;», «Πόσες σελίδες διάβασες;», «Πόσα κουτιά χρειάζονται;». Όταν η ερώτηση αφορά ποσότητα χωρίς να ονομάζουμε το πράγμα, μπορούμε να πούμε απλώς «Πόσα χρειάζεσαι;».

Μια μικρή αλλαγή αλλάζει την ερώτηση

Στο «Ποια βιβλία διάλεξες;» ζητάμε να μάθουμε ποια συγκεκριμένα βιβλία. Στο «Πόσα βιβλία διάλεξες;» ζητάμε να μάθουμε τον αριθμό τους.