- Βασική Θεωρία
Β. Συγκριτικός βαθμός ⚖️
Τι δείχνει ο συγκριτικός βαθμός
Όταν συγκρίνουμε δύο πρόσωπα, ζώα ή πράγματα ως προς το ίδιο γνώρισμα, μπορούμε να δείξουμε ότι το ένα το έχει σε μεγαλύτερο βαθμό. Το επίθετο που εκφράζει αυτή τη διαφορά βρίσκεται στον συγκριτικό βαθμό.
Η Άννα είναι ψηλότερη από τη Μαρία. Το επίθετο «ψηλότερη» συγκρίνει το ύψος των δύο κοριτσιών. Στην πρόταση «Η Άννα είναι ψηλή», το «ψηλή» βρίσκεται στον θετικό βαθμό: δηλώνει ένα γνώρισμα χωρίς να το συγκρίνει.
«Ο δρόμος είναι μακρύτερος από το μονοπάτι» και «Ο δρόμος είναι πιο μακρύς από το μονοπάτι» εκφράζουν την ίδια σύγκριση.
Πώς σχηματίζεται
Ο συγκριτικός βαθμός σχηματίζεται με δύο τρόπους:
- Με μία λέξη: Παίρνουμε ως βάση τον θετικό βαθμό του ουδετέρου και προσθέτουμε -τερος, -τερη, -τερο. Καθώς σχηματίζεται η νέα λέξη, μπορεί να αλλάξει η θέση του τόνου: γρήγορο → γρηγορότερος, ψηλό → ψηλότερος, μακρύ → μακρύτερος, ευγενές → ευγενέστερος.
- Με δύο λέξεις: Βάζουμε το πιο μπροστά από το επίθετο στον θετικό βαθμό: πιο γρήγορος, πιο ψηλή, πιο μακρύ, πιο ευγενής.
| Θετικός βαθμός | Συγκριτικός με μία λέξη | Συγκριτικός με «πιο» |
|---|---|---|
| γρήγορος, γρήγορη, γρήγορο | γρηγορότερος, γρηγορότερη, γρηγορότερο | πιο γρήγορος, πιο γρήγορη, πιο γρήγορο |
| ψηλός, ψηλή, ψηλό | ψηλότερος, ψηλότερη, ψηλότερο | πιο ψηλός, πιο ψηλή, πιο ψηλό |
| μακρύς, μακριά, μακρύ | μακρύτερος, μακρύτερη, μακρύτερο | πιο μακρύς, πιο μακριά, πιο μακρύ |
| ευγενής, ευγενής, ευγενές | ευγενέστερος, ευγενέστερη, ευγενέστερο | πιο ευγενής, πιο ευγενής, πιο ευγενές |
Το πιο μένει ίδιο. Το επίθετο που ακολουθεί αλλάζει μορφή ώστε να ταιριάζει με το ουσιαστικό που περιγράφει: «ο πιο γρήγορος δρομέας», «η πιο γρήγορη δρομέας», «το πιο γρήγορο ποδήλατο».
Λέμε «πιο ψηλός» ή «ψηλότερος». Δεν λέμε «πιο ψηλότερος», γιατί έτσι χρησιμοποιούμε και τους δύο τρόπους σχηματισμού μαζί.
Η σύγκριση μέσα στην πρόταση
Για να φανεί με ποιον ή με τι συγκρίνουμε, χρησιμοποιούμε συχνά το από: «Η λεύκα είναι ψηλότερη από την ελιά». Μπορούμε να πούμε και «Η λεύκα είναι πιο ψηλή από την ελιά». Το πρόσωπο ή το πράγμα που ακολουθεί το «από» είναι το δεύτερο μέρος της σύγκρισης.
Το επίθετο στον συγκριτικό βαθμό συμφωνεί με το ουσιαστικό που περιγράφει σε γένος, αριθμό και πτώση. Γι’ αυτό λέμε «ο δυνατότερος αθλητής», «η δυνατότερη αθλήτρια», «τα δυνατότερα παιδιά».
Κλίση του «γρηγορότερος»
Το συγκριτικό επίθετο με μία λέξη κλίνεται όπως ένα επίθετο σε -ος, -η, -ο. Στον πίνακα φαίνονται οι τύποι του «γρηγορότερος» σε όλα τα γένη και τις πτώσεις.
| Πτώση | Αρσενικό ενικού | Θηλυκό ενικού | Ουδέτερο ενικού | Αρσενικό πληθυντικού | Θηλυκό πληθυντικού | Ουδέτερο πληθυντικού |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ονομαστική | γρηγορότερος | γρηγορότερη | γρηγορότερο | γρηγορότεροι | γρηγορότερες | γρηγορότερα |
| Γενική | γρηγορότερου | γρηγορότερης | γρηγορότερου | γρηγορότερων | γρηγορότερων | γρηγορότερων |
| Αιτιατική | γρηγορότερο | γρηγορότερη | γρηγορότερο | γρηγορότερους | γρηγορότερες | γρηγορότερα |
| Κλητική | γρηγορότερε | γρηγορότερη | γρηγορότερο | γρηγορότεροι | γρηγορότερες | γρηγορότερα |
Στον τύπο με πιο, κλίνεται μόνο το επίθετο: «της πιο γρήγορης αθλήτριας», «των πιο γρήγορων αθλητών». Το «πιο» δεν αλλάζει.