- Βασική Θεωρία
Α. Βαθμοί σύγκρισης των επιθέτων ⚖️
Ένα επίθετο μπορεί απλώς να περιγράφει ένα γνώρισμα ή να μας βοηθά να συγκρίνουμε πρόσωπα, ζώα και πράγματα. Σκέψου δύο διαδρομές προς το σχολείο: «Η πρώτη διαδρομή είναι σύντομη» και «Η δεύτερη διαδρομή είναι συντομότερη». Στη δεύτερη πρόταση συγκρίνουμε τη διάρκειά τους.
Οι τρεις βαθμοί
Οι βαθμοί του επιθέτου δείχνουν αν παρουσιάζουμε ένα γνώρισμα, αν συγκρίνουμε δύο πράγματα ή αν τονίζουμε ότι το γνώρισμα ξεχωρίζει πολύ.
| Βαθμός | Τι δείχνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Θετικός | Ένα ουσιαστικό έχει το γνώρισμα, χωρίς να γίνεται σύγκριση. | Το μονοπάτι είναι στενό. |
| Συγκριτικός | Ένα ουσιαστικό έχει το γνώρισμα σε μεγαλύτερο βαθμό από κάποιο άλλο. | Το πρώτο μονοπάτι είναι στενότερο από το δεύτερο. |
| Υπερθετικός | Το γνώρισμα παρουσιάζεται στον μεγαλύτερο ή σε πολύ μεγάλο βαθμό. | Είναι το στενότερο μονοπάτι του πάρκου. / Είναι στενότατο. |
Ο συγκριτικός και ο υπερθετικός βαθμός λέγονται μαζί παραθετικά. Ο θετικός βαθμός είναι η αρχική μορφή που χρησιμοποιούμε όταν απλώς περιγράφουμε: καθαρός, ψηλή, ήσυχο.
Δύο είδη υπερθετικού
Ο υπερθετικός έχει δύο είδη, ανάλογα με το τι θέλουμε να πούμε:
- Σχετικός υπερθετικός: ξεχωρίζει ένα πρόσωπο ή πράγμα μέσα σε μια ομάδα. «Αυτό είναι το στενότερο μονοπάτι του πάρκου» σημαίνει ότι το συγκρίνουμε με τα υπόλοιπα μονοπάτια του πάρκου. Μπορούμε επίσης να πούμε «το πιο στενό μονοπάτι».
- Απόλυτος υπερθετικός: δείχνει ότι ένα γνώρισμα υπάρχει σε πολύ μεγάλο βαθμό, χωρίς να συγκρίνουμε με συγκεκριμένη ομάδα. «Το μονοπάτι είναι στενότατο» ή «είναι πολύ στενό».
«Η πιο καθαρή αίθουσα» ξεχωρίζει ανάμεσα σε αίθουσες: είναι σχετικός υπερθετικός. «Μια πολύ καθαρή αίθουσα» τονίζει πόσο καθαρή είναι, χωρίς τέτοια σύγκριση: είναι απόλυτος υπερθετικός.
Το ίδιο επίθετο σε διαφορετικούς βαθμούς
Το επίθετο ταιριάζει με το ουσιαστικό που συνοδεύει στο γένος και στον αριθμό. Οι παρακάτω μορφές δείχνουν πώς μπορούμε να μιλήσουμε για ένα αγόρι, μια μαθήτρια ή ένα παιδί. Στον σχετικό υπερθετικό βάζουμε άρθρο, επειδή ξεχωρίζουμε ένα μέλος μιας ομάδας.
| Βαθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Θετικός | ωραίος | ωραία | ωραίο |
| Συγκριτικός | ωραιότερος / πιο ωραίος | ωραιότερη / πιο ωραία | ωραιότερο / πιο ωραίο |
| Σχετικός υπερθετικός | ο ωραιότερος / ο πιο ωραίος | η ωραιότερη / η πιο ωραία | το ωραιότερο / το πιο ωραίο |
| Απόλυτος υπερθετικός | ωραιότατος / πολύ ωραίος | ωραιότατη / πολύ ωραία | ωραιότατο / πολύ ωραίο |
Η μορφή ωραιότερη μπορεί να είναι συγκριτικός («Η κάρτα μου είναι ωραιότερη από τη δική σου»). Με το άρθρο, η ωραιότερη μπορεί να είναι σχετικός υπερθετικός («Αυτή είναι η ωραιότερη κάρτα της συλλογής»).
Για να αναγνωρίσεις τον βαθμό, ρώτησε: Περιγράφω απλώς ένα γνώρισμα; Συγκρίνω με ένα άλλο; Ξεχωρίζω κάποιον μέσα σε ομάδα; Ή τονίζω ότι το γνώρισμα υπάρχει σε πολύ μεγάλο βαθμό; Η απάντηση σε οδηγεί αντίστοιχα στον θετικό, στον συγκριτικό, στον σχετικό ή στον απόλυτο υπερθετικό.