- Βασική Θεωρία
Επίθετα σε -ων, -ούσα, -ον και σε -ων/-ονας, -ον 🧩
Ορισμένα επίθετα έχουν καταλήξεις διαφορετικές από τα συνηθισμένα επίθετα σε -ος, -η, -ο. Για να τα χρησιμοποιούμε σωστά, προσέχουμε το γένος, τον αριθμό και την πτώση του ουσιαστικού που συνοδεύουν: ο ενδιαφέρων αγώνας, η ενδιαφέρουσα συζήτηση, το ενδιαφέρον βιβλίο.
Επίθετα σε -ων, -ούσα, -ον
Αυτά τα επίθετα προέρχονται από μετοχές της αρχαίας ελληνικής. Έχουν διαφορετική μορφή στα τρία γένη: αρσενικό σε -ων, θηλυκό σε -ούσα και ουδέτερο σε -ον. Δες όλες τις πτώσεις στο επίθετο ενδιαφέρων:
| Ενικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | ο ενδιαφέρων | η ενδιαφέρουσα | το ενδιαφέρον |
| Γενική | του ενδιαφέροντος | της ενδιαφέρουσας | του ενδιαφέροντος |
| Αιτιατική | τον ενδιαφέροντα | την ενδιαφέρουσα | το ενδιαφέρον |
| Κλητική | — | — | — |
| Πληθυντικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | οι ενδιαφέροντες | οι ενδιαφέρουσες | τα ενδιαφέροντα |
| Γενική | των ενδιαφερόντων | των ενδιαφερουσών | των ενδιαφερόντων |
| Αιτιατική | τους ενδιαφέροντες | τις ενδιαφέρουσες | τα ενδιαφέροντα |
| Κλητική | — | — | — |
Με τον ίδιο τρόπο κλίνονται τα πρωτεύων, δευτερεύων, μέλλων, εποπτεύων, υπάρχων, φλέγων, επείγων. Για παράδειγμα: ο πρωτεύων ρόλος – του πρωτεύοντος ρόλου, η επείγουσα ανάγκη – των επειγουσών αναγκών, το υπάρχον πρόβλημα – τα υπάρχοντα προβλήματα.
Στη γενική πληθυντικού του θηλυκού γράφουμε των ενδιαφερουσών, ενώ στο αρσενικό και στο ουδέτερο των ενδιαφερόντων. Το θηλυκό δεν σχηματίζεται από το αρσενικό προσθέτοντας απλώς ένα -α: λέμε η ενδιαφέρουσα, όχι «η ενδιαφέρων».
Επίθετα σε -ων/-ονας, -ων, -ον
Σε αυτή την ομάδα το αρσενικό μπορεί να έχει δύο τύπους στην ονομαστική ενικού: ο ευγνώμων ή ο ευγνώμονας. Το θηλυκό είναι η ευγνώμων και το ουδέτερο το ευγνώμον. Οι υπόλοιποι τύποι φαίνονται στον πίνακα:
| Ενικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | ο ευγνώμων / ο ευγνώμονας | η ευγνώμων | το ευγνώμον |
| Γενική | του ευγνώμονος / του ευγνώμονα | της ευγνώμονος | του ευγνώμονος |
| Αιτιατική | τον ευγνώμονα | την ευγνώμονα | το ευγνώμον |
| Κλητική | — | — | — |
| Πληθυντικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | οι ευγνώμονες | οι ευγνώμονες | τα ευγνώμονα |
| Γενική | των ευγνωμόνων | των ευγνωμόνων | των ευγνωμόνων |
| Αιτιατική | τους ευγνώμονες | τις ευγνώμονες | τα ευγνώμονα |
| Κλητική | — | — | — |
Παρόμοια κλίνονται τα δεισιδαίμων, αγνώμων, αλλόφρων. Λέμε, για παράδειγμα, ένας αγνώμων άνθρωπος – μιας αγνώμονος φίλης – πολλών αγνωμόνων ανθρώπων.
Στον πληθυντικό το οι ευγνώμονες μπορεί να συνοδεύει αρσενικό ή θηλυκό ουσιαστικό: οι ευγνώμονες μαθητές και οι ευγνώμονες μαθήτριες. Το ουσιαστικό και το άρθρο μάς βοηθούν να αναγνωρίσουμε το γένος.
Το θηλυκό του ενδιαφέρων είναι ενδιαφέρουσα, ενώ το θηλυκό του ευγνώμων είναι ευγνώμων. Επίσης, η γενική πληθυντικού του δεύτερου είναι ευγνωμόνων και στα τρία γένη.