- Βασική Θεωρία
Επίθετα σε -άς/-ής, -ού, -άδικο/-ούδικο/-ήδικο 🗣️
Λέμε «ο υπναράς συμμαθητής», «η υπναρού συμμαθήτρια» και «το υπναράδικο γατάκι». Πρόκειται για τύπους του ίδιου επιθέτου, που συμφωνεί με το ουσιαστικό του στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση. Στην ομάδα αυτή το αρσενικό τελειώνει σε -άς ή -ής, το θηλυκό σε -ού και το ουδέτερο σε -άδικο, -ούδικο ή -ήδικο.
Το επίθετο μπορεί να βρίσκεται δίπλα στο ουσιαστικό («ο υπναράς μαθητής») ή ύστερα από ρήμα («ο μαθητής είναι υπναράς»). Και στις δύο περιπτώσεις κλίνεται: «του υπναρά μαθητή», «οι μαθητές είναι υπναράδες».
Υπναράς – υπναρού – υπναράδικο
Κάθε γραμμή των πινάκων δείχνει την ίδια πτώση και στα τρία γένη. Στην κλητική δεν βάζουμε άρθρο.
| Ενικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | ο υπναράς | η υπναρού | το υπναράδικο |
| Γενική | του υπναρά | της υπναρούς | του υπναράδικου |
| Αιτιατική | τον υπναρά | την υπναρού | το υπναράδικο |
| Κλητική | υπναρά | υπναρού | υπναράδικο |
| Πληθυντικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | οι υπναράδες | οι υπναρούδες | τα υπναράδικα |
| Γενική | των υπναράδων | των υπναρούδων | των υπναράδικων |
| Αιτιατική | τους υπναράδες | τις υπναρούδες | τα υπναράδικα |
| Κλητική | υπναράδες | υπναρούδες | υπναράδικα |
Στο αρσενικό το τελικό -ς υπάρχει μόνο στην ονομαστική ενικού: ο υπναράς, αλλά του/τον υπναρά. Στο θηλυκό η γενική ενικού είναι της υπναρούς, ενώ οι άλλες πτώσεις του ενικού έχουν τον τύπο υπναρού. Ο πληθυντικός σχηματίζεται με υπναράδες, υπναρούδες, υπναράδικα.
Λέμε «του υπναρά», «της υπναρούς», «του υπναράδικου». Στον πληθυντικό λέμε «των υπναράδων», «των υπναρούδων», «των υπναράδικων».
Το ουδέτερο σε -ούδικο
Δίπλα στα «υπναράς» και «υπναρού» συναντούμε και το ουδέτερο υπναρούδικο. Το αρσενικό και το θηλυκό κρατούν την κλίση του προηγούμενου πίνακα, ενώ το ουδέτερο κλίνεται έτσι:
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | το υπναρούδικο | τα υπναρούδικα |
| Γενική | του υπναρούδικου | των υπναρούδικων |
| Αιτιατική | το υπναρούδικο | τα υπναρούδικα |
| Κλητική | υπναρούδικο | υπναρούδικα |
Για το «υπναράς – υπναρού» καταγράφονται δύο ουδέτεροι τύποι: υπναράδικο και υπναρούδικο. Ο καθένας κλίνεται σύμφωνα με τη δική του κατάληξη.
Καβγατζής – καβγατζού – καβγατζήδικο
Όταν το αρσενικό τελειώνει σε -ής, το θηλυκό αυτής της ομάδας εξακολουθεί να τελειώνει σε -ού. Ένα παράδειγμα είναι «ο καβγατζής γείτονας, η καβγατζού γειτόνισσα, το καβγατζήδικο παιδί».
| Ενικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | ο καβγατζής | η καβγατζού | το καβγατζήδικο |
| Γενική | του καβγατζή | της καβγατζούς | του καβγατζήδικου |
| Αιτιατική | τον καβγατζή | την καβγατζού | το καβγατζήδικο |
| Κλητική | καβγατζή | καβγατζού | καβγατζήδικο |
| Πληθυντικός αριθμός | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | οι καβγατζήδες | οι καβγατζούδες | τα καβγατζήδικα |
| Γενική | των καβγατζήδων | των καβγατζούδων | των καβγατζήδικων |
| Αιτιατική | τους καβγατζήδες | τις καβγατζούδες | τα καβγατζήδικα |
| Κλητική | καβγατζήδες | καβγατζούδες | καβγατζήδικα |
Η βασική διαφορά από το «υπναράς» βρίσκεται στο αρσενικό: ο καβγατζής – του καβγατζή – οι καβγατζήδες – των καβγατζήδων. Το θηλυκό ακολουθεί τις καταλήξεις -ού, -ούς, -ούδες, -ούδων και το ουδέτερο -ήδικο, -ήδικου, -ήδικα, -ήδικων.
Στην ομάδα ανήκουν επίσης επίθετα σε -άς, όπως παραμυθάς, φαγάς, πολυλογάς, κοιλαράς, φωνακλάς, λογάς, και σε -ής, όπως μερακλής, μπελαλής, καβγατζής. Για να σχηματίσεις σωστά έναν τύπο, εντόπισε πρώτα το αρσενικό και το ουδέτερο του συγκεκριμένου επιθέτου και έπειτα διάλεξε πτώση και αριθμό.
Το «καβγατζής – καβγατζού – καβγατζήδικο» ανήκει εδώ. Αντίθετα, το «σταχτής – σταχτιά – σταχτί» έχει διαφορετικό θηλυκό και ουδέτερο και κλίνεται αλλιώς.