- Βασική Θεωρία
Επίθετα σε -ος, -ια, -ο 🌿
Ένα επίθετο αυτής της ομάδας έχει τρεις μορφές, μία για κάθε γένος: ο μέτριος χυμός, η μέτρια επίδοση, το μέτριο αποτέλεσμα. Οι τρεις μορφές ανήκουν στο ίδιο επίθετο. Διαλέγουμε εκείνη που ταιριάζει στο ουσιαστικό και αλλάζουμε την κατάληξή της ανάλογα με τον αριθμό και την πτώση.
Η κλίση του «μέτριος»
Στον ενικό αριθμό οι μορφές είναι:
| Πτώση | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | ο μέτριος | η μέτρια | το μέτριο |
| Γενική | του μέτριου | της μέτριας | του μέτριου |
| Αιτιατική | τον μέτριο | τη μέτρια | το μέτριο |
| Κλητική | μέτριε | μέτρια | μέτριο |
Στον πληθυντικό αριθμό οι μορφές είναι:
| Πτώση | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική | οι μέτριοι | οι μέτριες | τα μέτρια |
| Γενική | των μέτριων | των μέτριων | των μέτριων |
| Αιτιατική | τους μέτριους | τις μέτριες | τα μέτρια |
| Κλητική | μέτριοι | μέτριες | μέτρια |
Η κλητική δεν έχει άρθρο. Στον πληθυντικό, η γενική είναι ίδια και στα τρία γένη: των μέτριων. Αντίθετα, στην ονομαστική και στην αιτιατική βλέπουμε διαφορετικές μορφές, όπως οι μέτριοι, τις μέτριες, τα μέτρια.
Λέμε της μέτριας επίδοσης και των μέτριων επιδόσεων. Το ουσιαστικό αλλάζει αριθμό και πτώση, και το επίθετο παίρνει την αντίστοιχη μορφή.
Η θέση του τόνου μπορεί να διαφέρει
Στην ίδια ομάδα ανήκει και το γλυκός – γλυκιά – γλυκό. Εδώ η θηλυκή μορφή γράφεται -ιά και ο τόνος σε αρκετές πτώσεις βρίσκεται σε διαφορετική συλλαβή από ό,τι στο μέτριος. Γι’ αυτό μαθαίνουμε τη σωστή μορφή κάθε επιθέτου μαζί με τον τόνο της.
| Αριθμός και πτώση | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ενικός, ονομαστική | ο γλυκός | η γλυκιά | το γλυκό |
| Ενικός, γενική | του γλυκού | της γλυκιάς | του γλυκού |
| Ενικός, αιτιατική | τον γλυκό | τη γλυκιά | το γλυκό |
| Ενικός, κλητική | γλυκέ | γλυκιά | γλυκό |
| Πληθυντικός, ονομαστική | οι γλυκοί | οι γλυκές | τα γλυκά |
| Πληθυντικός, γενική | των γλυκών | των γλυκών | των γλυκών |
| Πληθυντικός, αιτιατική | τους γλυκούς | τις γλυκές | τα γλυκά |
| Πληθυντικός, κλητική | γλυκοί | γλυκές | γλυκά |
Όπως λέμε των μέτριων για όλα τα γένη, έτσι λέμε και των γλυκών: των γλυκών χυμών, των γλυκών φράουλων, των γλυκών φρούτων.
Με αυτόν τον τρόπο κλίνονται, μεταξύ άλλων, επίθετα όπως φρέσκος, ελαφρός, γνωστικός, ευγενικός, θηλυκός, ξανθός, κακός, μαλακός και νηστικός. Σε κάθε περίπτωση ελέγχουμε το γένος, τον αριθμό και την πτώση του ουσιαστικού και προσέχουμε τον τόνο της μορφής που διαλέγουμε.