- Βασική Θεωρία
Β.2 Ανισοσύλλαβα θηλυκά σε -α και -ου 🦊
Κάποια θηλυκά ουσιαστικά, όπως η γιαγιά και η αλεπού, σχηματίζουν τον πληθυντικό τους με τις καταλήξεις -άδες και -ούδες. Λέγονται ανισοσύλλαβα, επειδή ο πληθυντικός τους έχει περισσότερες συλλαβές: για-γιά → για-γιά-δες, α-λε-πού → α-λε-πού-δες.
Θηλυκά σε -α: η γιαγιά
| Πτώση | Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | η γιαγιά | οι γιαγιάδες |
| Γενική | της γιαγιάς | των γιαγιάδων |
| Αιτιατική | τη γιαγιά | τις γιαγιάδες |
| Κλητική | γιαγιά | γιαγιάδες |
Στη γενική του ενικού προσθέτουμε -ς: της γιαγιάς. Στον πληθυντικό εμφανίζεται το κομμάτι -άδ-: οι γιαγιάδες, των γιαγιάδων, τις γιαγιάδες. Με τον ίδιο τρόπο κλίνονται οι λέξεις κυρά, μαμά, νταντά, νονά: η νονά – οι νονάδες – των νονάδων.
Η λέξη γιαγιά αποκτά μία επιπλέον συλλαβή στον πληθυντικό: για-γιά-δες. Αυτό βοηθά να θυμόμαστε ολόκληρη την κατάληξη -άδες.
Θηλυκά σε -ου: η αλεπού
| Πτώση | Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | η αλεπού | οι αλεπούδες |
| Γενική | της αλεπούς | των αλεπούδων |
| Αιτιατική | την αλεπού | τις αλεπούδες |
| Κλητική | αλεπού | αλεπούδες |
Και εδώ η γενική του ενικού παίρνει -ς: της αλεπούς. Στον πληθυντικό προσθέτουμε -δες μετά το -ού: οι αλεπούδες, των αλεπούδων. Όμοια κλίνονται οι λέξεις μαϊμού και φουφού: η μαϊμού – οι μαϊμούδες – των μαϊμούδων.
Λέμε των γιαγιάδων και των αλεπούδων. Η γενική δεν έχει την ίδια κατάληξη με τις άλλες πτώσεις του πληθυντικού: οι γιαγιάδες, αλλά των γιαγιάδων.
Στην ονομαστική, την αιτιατική και την κλητική του ενικού το ουσιαστικό έχει την ίδια μορφή (γιαγιά, αλεπού). Το ίδιο συμβαίνει και στον πληθυντικό (γιαγιάδες, αλεπούδες). Αυτό που αλλάζει ανάλογα με την πτώση είναι και το άρθρο: η γιαγιά – τη γιαγιά, οι αλεπούδες – τις αλεπούδες. Η κλητική, που χρησιμοποιούμε όταν προσφωνούμε κάποιον, δεν παίρνει άρθρο: «Γιαγιά, έλα!».