Ισοσύλλαβα θηλυκά σε -α, -η και -ω 🌊

Τα ισοσύλλαβα ουσιαστικά διατηρούν τον αριθμό των συλλαβών τους όταν σχηματίζουν πληθυντικό: η θάλασσα → οι θάλασσες. Στα θηλυκά που θα δούμε, η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική έχουν την ίδια μορφή μέσα σε κάθε αριθμό. Η γενική έχει δική της κατάληξη. Οι πίνακες δείχνουν και τα άρθρα, ώστε να ξεχωρίζεις εύκολα αριθμό και πτώση.

Θηλυκά σε -α

Η μητέρα και η θάλασσα έχουν τις ίδιες καταλήξεις, αλλά διαφέρουν στον τόνο της γενικής πληθυντικού.

Στη γενική ενικού προσθέτουμε -ς: η θάλασσα → της θάλασσας. Στην ονομαστική, την αιτιατική και την κλητική πληθυντικού εμφανίζεται το -ες. Η γενική πληθυντικού τελειώνει σε -ων ή -ών· ο τόνος όμως δεν μένει πάντοτε στην ίδια θέση: των μητέρων, αλλά των θαλασσών.

Στην παραλήγουσα τονίζονται στη γενική πληθυντικού λέξεις όπως η ιδιότητα → των ιδιοτήτων, η δυνατότητα → των δυνατοτήτων, η ικανότητα → των ικανοτήτων. Στη λήγουσα τονίζονται, μεταξύ άλλων, η έννοια → των εννοιών, η άγκυρα → των αγκυρών, η αίθουσα → των αιθουσών, η άμαξα → των αμαξών, η άμυνα → των αμυνών, η αξία → των αξιών, η απεργία → των απεργιών, η απόπειρα → των αποπειρών, η γέφυρα → των γεφυρών, η γλώσσα → των γλωσσών, η γραβάτα → των γραβατών και η γυναίκα → των γυναικών. Για να σχηματίσεις σωστά μια γενική πληθυντικού, έλεγχε μαζί την κατάληξη και τον τόνο.

Θηλυκά σε -η με πληθυντικό σε -ες

Μια ομάδα θηλυκών σε -η σχηματίζει πληθυντικό σε -ες. Παράδειγμα είναι η διακοπή:

Με τον ίδιο τρόπο κλίνονται, για παράδειγμα, αγάπη, αλλαγή, αρχή, Αφρική, βιβλιοθήκη, γραμμή, δίκη, εκλογή, επιστήμη, Ευρώπη, μηχανή, μύτη, νίκη, τέχνη, τιμή, φωνή, ψυχή. Στη γενική πληθυντικού ο τόνος βρίσκεται στη λήγουσα, ακόμη κι αν αλλού τονίζεται διαφορετική συλλαβή: η δίκη → οι δίκες → των δικών, η τέχνη → οι τέχνες → των τεχνών.

Θηλυκά σε -η με πληθυντικό σε -εις

Μια άλλη ομάδα θηλυκών σε -η σχηματίζει πληθυντικό σε -εις και γενική πληθυντικού σε -εων. Αυτές οι λέξεις προέρχονται από παλιότερες μορφές της ελληνικής γλώσσας. Δες δύο πλήρη παραδείγματα:

Στην ομάδα αυτή ανήκουν προπαροξύτονες λέξεις όπως δύναμη, απόφαση, αφαίρεση, σύνταξη, άποψη, Ακρόπολη και παροξύτονες λέξεις όπως σκέψη, γνώση, λύση, πράξη, τάξη, ψύξη. Για παράδειγμα: η απόφαση → οι αποφάσεις → των αποφάσεων, η σκέψη → οι σκέψεις → των σκέψεων. Υπάρχουν και ονόματα που χρησιμοποιούνται στον πληθυντικό, όπως οι Άλπεις.

Σε παλιά κείμενα ή σε επίσημο ύφος μπορεί να συναντήσεις γενική ενικού σε -εως: της κυβέρνησης ή της κυβερνήσεως. Σε λέξεις με περισσότερες από δύο συλλαβές ο τόνος μεταφέρεται στην επόμενη συλλαβή, όπως στο κυβέρνησης → κυβερνήσεως. Κυρίως σε παλιά κείμενα μπορεί επίσης να δεις ονομαστική ενικού σε -ις, όπως η κυβέρνησις, η δύναμις, η πόλις. Στον καθημερινό λόγο συνήθως χρησιμοποιούμε τις μορφές κυβέρνηση, δύναμη, πόλη.

Θηλυκά σε -ω

Τα θηλυκά σε -ω αυτής της ομάδας έχουν μόνο ενικό. Η γενική σχηματίζεται με διαφορετικό τρόπο σε ονόματα όπως η Αργυρώ και σε λέξεις όπως η ηχώ.

Στην ίδια ομάδα συναντούμε κύρια ονόματα όπως Φρόσω, Καλυψώ, Δέσπω, Μάρω, Λητώ, Ιεριχώ, καθώς και τις λέξεις φειδώ και πειθώ. Θυμήσου ιδιαίτερα τους δύο τύπους της ηχούς και της ηχώς.