Τα άρθρα 🧩

Το άρθρο είναι μια μικρή λέξη που μπαίνει συνήθως μπροστά από ένα ουσιαστικό: ο κήπος, μια ζωγραφιά. Μπορεί επίσης να συνοδεύει ένα επίθετο μαζί με το ουσιαστικό (η μεγάλη αυλή), μια κλιτή μετοχή (το γραμμένο μήνυμα) ή ορισμένες αντωνυμίες (ο καθένας).

Το άρθρο μάς βοηθά να καταλάβουμε το γένος (αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο), τον αριθμό (ενικό, πληθυντικό) και την πτώση της λέξης που ακολουθεί. Δείχνει ακόμη αν μιλάμε για κάτι συγκεκριμένο και γνωστό ή αν το παρουσιάζουμε ως κάτι που δεν έχει προσδιοριστεί.

Οριστικό και αόριστο άρθρο

Υπάρχουν δύο είδη άρθρου:

Είδος	Βασικοί τύποι	Πότε το χρησιμοποιούμε
Οριστικό	ο, η, το	Όταν αναφερόμαστε σε κάτι συγκεκριμένο ή ήδη γνωστό.
Αόριστο	ένας, μια, ένα	Όταν δεν προσδιορίζουμε ποιο ακριβώς είναι ή το αναφέρουμε για πρώτη φορά.

Ένα ποδήλατο ήταν ακουμπισμένο στην αυλή. Το ποδήλατο είχε ένα κόκκινο καλάθι. Στην πρώτη πρόταση μαθαίνουμε για πρώτη φορά ότι υπάρχει ποδήλατο· στη δεύτερη ξέρουμε ήδη ποιο ποδήλατο εννοούμε. Γι’ αυτό, όταν συνεχίζουμε να μιλάμε για το ίδιο πρόσωπο ή πράγμα, συχνά περνάμε από το αόριστο στο οριστικό άρθρο.

Χρησιμοποιούμε το οριστικό άρθρο και για γενικές δηλώσεις: Τα δελφίνια ζουν στη θάλασσα. Εδώ δεν εννοούμε κάποια συγκεκριμένα δελφίνια, αλλά τα δελφίνια γενικά.

Το οριστικό δεν σημαίνει πάντα «ένα συγκεκριμένο»

Στο Η μουσική μάς συντροφεύει το η συνοδεύει μια γενική έννοια. Για να καταλάβουμε τη σημασία του άρθρου, κοιτάζουμε ολόκληρη την πρόταση.

Το άρθρο συμφωνεί με τις λέξεις που συνοδεύει

Το άρθρο παίρνει τύπο που ταιριάζει με τη λέξη που συνοδεύει σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν ανάμεσά τους μπει επίθετο ή κλιτή μετοχή, συμφωνεί και αυτή με το ουσιαστικό:

Γένος	Ονομαστική ενικού	Γενική ενικού	Ονομαστική πληθυντικού
Αρσενικό	ο φωτεινός φάρος	του φωτεινού φάρου	οι φωτεινοί φάροι
Θηλυκό	η πέτρινη γέφυρα	της πέτρινης γέφυρας	οι πέτρινες γέφυρες
Ουδέτερο	το μικρό νησί	του μικρού νησιού	τα μικρά νησιά

Στο της πέτρινης γέφυρας, και οι τρεις λέξεις έχουν τύπο θηλυκού γένους, ενικού αριθμού και γενικής πτώσης. Όταν αλλάζει η πτώση ή ο αριθμός, αλλάζει και ο τύπος του άρθρου.

Το άρθρο είναι χρήσιμο στοιχείο

Αν ακούσεις των παιδιών, ο τύπος των δείχνει αμέσως γενική πληθυντικού, ακόμη πριν εξετάσεις την κατάληξη του ουσιαστικού.

Πώς κλίνεται το οριστικό άρθρο

Το οριστικό άρθρο έχει τύπους και για τα τρία γένη, τόσο στον ενικό όσο και στον πληθυντικό.

Πτώση	Ενικός αρσενικό	Ενικός θηλυκό	Ενικός ουδέτερο	Πληθυντικός αρσενικό	Πληθυντικός θηλυκό	Πληθυντικός ουδέτερο
Ονομαστική	ο	η	το	οι	οι	τα
Γενική	του	της	του	των	των	των
Αιτιατική	τον	τη(ν)	το	τους	τις	τα

Παραδείγματα: ο κήπος → του κήπου → τον κήπο και οι κήποι → των κήπων → τους κήπους. Στο θηλυκό της αιτιατικής ενικού συναντάμε και τη και την: τη ζωγραφιά, την εικόνα.

Πώς κλίνεται το αόριστο άρθρο

Το αόριστο άρθρο σχηματίζει μόνο ενικό αριθμό.

Πτώση	Αρσενικό	Θηλυκό	Ουδέτερο
Ονομαστική	ένας	μια	ένα
Γενική	ενός	μιας	ενός
Αιτιατική	έναν	μια(ν)	ένα

Παραδείγματα: ένας κήπος → ενός κήπου → έναν κήπο, μια ζωγραφιά → μιας ζωγραφιάς → μια ζωγραφιά. Στην αιτιατική θηλυκού υπάρχει και ο τύπος μιαν, όπως στο μιαν εικόνα.

Το αόριστο άρθρο δεν έχει πληθυντικό

Μπορούμε να πούμε ένα δέντρο και τα δέντρα, αλλά δεν υπάρχει πληθυντικός τύπος του αόριστου άρθρου ένα. Όταν μιλάμε για πολλά χωρίς να τα προσδιορίζουμε, μπορούμε απλώς να πούμε δέντρα.

Πότε δεν βάζουμε άρθρο

Ορισμένες φορές η λέξη στέκεται χωρίς άρθρο. Σε μια ξαφνική κραυγή μπορούμε να φωνάξουμε «Φωτιά!». Όταν δηλώνουμε τι είναι κάτι, μπορούμε να πούμε «Δεν είναι γάτα· σκύλος είναι». Η απουσία άρθρου ταιριάζει με τον τρόπο που χρησιμοποιούμε τις λέξεις σε αυτές τις προτάσεις.

Τα άρθρα δεν έχουν κλητική πτώση. Όταν προσφωνούμε κάποιον, λέμε «Φίλε, έλα!», χωρίς άρθρο μπροστά από τη λέξη φίλε.