Ακολουθώ κανόνες στην επικοινωνία 💬
Όταν μιλάμε ή γράφουμε, προσπαθούμε να καταλάβει ο άλλος αυτό που θέλουμε να πούμε. Γι’ αυτό διαλέγουμε τις πληροφορίες και τις λέξεις μας με βάση τον σκοπό της συζήτησης και τον άνθρωπο στον οποίο απευθυνόμαστε. Ακόμη κι αν δεν τους αναφέρουμε κάθε φορά, ακολουθούμε κανόνες που κάνουν την επικοινωνία πιο εύκολη και ευγενική.
Συνεργάζομαι με τον συνομιλητή μου
Σε μια συζήτηση, ο ένας χρειάζεται τη βοήθεια του άλλου για να βγάλουν νόημα όσα λέγονται. Οι κανόνες συνεργασίας μάς καθοδηγούν:
| Κανόνας | Τι κάνω | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Δίνω όσες πληροφορίες χρειάζονται. | Απαντώ αρκετά για να βοηθήσω, χωρίς να προσθέτω άχρηστες λεπτομέρειες. | Στο «Πότε αρχίζει η πρόβα;» απαντώ «Στις έξι, στην αίθουσα μουσικής», αν χρειάζεται να ξέρει και τον τόπο. |
| Λέω όσα γνωρίζω ότι είναι αληθινά. | Δεν παρουσιάζω μια εικασία ως βέβαιο γεγονός. | Αν δεν ξέρω αν ακυρώθηκε η εκδρομή, λέω «Δεν είμαι σίγουρος· θα το ρωτήσω». |
| Μένω στο θέμα. | Συνδέω την απάντησή μου με αυτό που με ρώτησαν ή συζητάμε. | Στο «Πού είναι η βιβλιοθήκη;» δίνω οδηγίες για τη βιβλιοθήκη. |
| Μιλώ με σαφήνεια, συντομία και σειρά. | Επιλέγω κατανοητές λέξεις και βάζω τα βήματα σε λογική σειρά. | «Πρώτα πλύνε τα μήλα και έπειτα κόψ’ τα» είναι ευκολότερο να το ακολουθήσει κανείς από οδηγίες μπερδεμένες. |
Αν κάποιος ρωτήσει «Πού είναι η στάση;», η απάντηση «εκεί» μπορεί να μην τον βοηθήσει. Μια πολύ μεγάλη άσχετη ιστορία μπορεί επίσης να κρύψει την απάντηση. Λέμε ό,τι χρειάζεται ο άλλος για να καταλάβει.
Οι κανόνες λειτουργούν μαζί. Μια απάντηση μπορεί να είναι αληθινή, αλλά να μη βοηθά, αν είναι άσχετη με την ερώτηση. Μπορεί επίσης να περιέχει τις σωστές πληροφορίες, αλλά να είναι δύσκολη επειδή τις παρουσιάζει σε μπερδεμένη σειρά.
Δείχνω ευγένεια με τις λέξεις μου
Οι κανόνες συμπεριφοράς επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ζητάμε κάτι ή απευθυνόμαστε σε κάποιον. Το ίδιο αίτημα μπορεί να διατυπωθεί διαφορετικά ανάλογα με το ποιος μας ακούει και πόσο επίσημη είναι η περίσταση.
Πληθυντικός ευγένειας
Όταν απευθυνόμαστε σε άγνωστο πρόσωπο, σε μεγαλύτερο ή σε κάποιον με υψηλότερη κοινωνική θέση, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο, ακόμη κι αν μιλάμε σε έναν μόνο άνθρωπο. Αυτό λέγεται πληθυντικός ευγένειας. Για παράδειγμα, σε έναν υπάλληλο μπορούμε να πούμε «Μπορείτε να μου δείξετε πού είναι η έξοδος;».
Στην πρόταση «Μπορείτε να με βοηθήσετε;» ο τύπος «μπορείτε» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μιλάμε σε πολλούς. Μπορεί να απευθυνόμαστε ευγενικά σε έναν άνθρωπο.
Υποκοριστικά και φιλικός τόνος
Ένα υποκοριστικό μπορεί να κάνει ένα αίτημα να ακούγεται πιο φιλικό, χωρίς να μοιάζει με απαίτηση. Για παράδειγμα, «Θα μου φέρεις ένα ποτηράκι νερό, σε παρακαλώ;» ακούγεται πιο ήπιο από μια απότομη εντολή. Το υποκοριστικό ταιριάζει μόνο όταν έχει νόημα για τη λέξη και την περίσταση· δεν χρειάζεται να μικραίνουμε κάθε λέξη.
Υποτακτική, ερώτηση και ευγενικές λέξεις
Για να ζητήσουμε κάτι, δεν χρειάζεται πάντα να χρησιμοποιούμε προστακτική. Η υποτακτική μπορεί να δώσει στο αίτημα πιο ήπιο τόνο: «Να ανοίξουμε λίγο το παράθυρο;». Μπορούμε επίσης να κάνουμε ερώτηση με ρήμα στο δεύτερο ενικό ή πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα: «Μου δίνεις το τετράδιο;» ή «Μας δείχνετε τον δρόμο;».
Οι λέξεις «παρακαλώ» και «μπορώ» βοηθούν κι αυτές: «Μπορώ να περάσω, παρακαλώ;» ή «Μπορείτε να περιμένετε λίγο, παρακαλώ;». Μπορούμε να συνδυάσουμε περισσότερους από έναν τρόπους ευγένειας, αρκεί η φράση να ακούγεται φυσική.
Το «Κλείνεις λίγο την πόρτα;» έχει μορφή ερώτησης, αλλά ο ομιλητής ζητά από τον άλλον να κάνει κάτι. Το νόημα εξαρτάται και από την περίσταση, όχι μόνο από το ερωτηματικό.
Διαλέγω τρόπο έκφρασης ανάλογα με την περίσταση
Οι λέξεις και οι γραμματικοί τύποι είναι εργαλεία. Διαλέγουμε διαφορετικό ύφος όταν μιλάμε σε φίλο και διαφορετικό όταν απευθυνόμαστε σε άγνωστο ενήλικα. Το ανεπίσημο ύφος ταιριάζει συχνά σε οικείες συζητήσεις, ενώ το επίσημο ύφος σε πιο τυπικές περιστάσεις. Αλλάζουμε λεξιλόγιο και εκφράσεις για να πετύχουμε τον σκοπό μας και να δείξουμε τον κατάλληλο σεβασμό.
Το «Άνοιξε το παράθυρο», το «Ανοίγεις το παράθυρο;» και το «Μπορείτε να ανοίξετε το παράθυρο, παρακαλώ;» ζητούν την ίδια πράξη. Η επιλογή της διατύπωσης αλλάζει τον τόνο και ταιριάζει σε διαφορετική σχέση με τον συνομιλητή.
Θυμάμαι πώς οργανώνω ένα κείμενο
Οι κανόνες επικοινωνίας ισχύουν και όταν γράφουμε. Ανάλογα με τον σκοπό μας, μπορούμε να φτιάξουμε περιγραφικό κείμενο για να παρουσιάσουμε πώς είναι κάτι, αφηγηματικό κείμενο για να διηγηθούμε γεγονότα, κείμενο με οδηγίες για να καθοδηγήσουμε κάποιον ή κείμενο με επιχειρήματα για να στηρίξουμε μια άποψη. Τα δύο πρώτα ανήκουν στον αναφορικό λόγο, ενώ τα δύο τελευταία στον κατευθυντικό λόγο.
Ένα κείμενο αποτελείται από παραγράφους. Για να έχει μια παράγραφος συνοχή, βάζουμε τις ιδέες σε λογική σειρά και τις συνδέουμε. Μας βοηθούν οι κειμενικοί δείκτες, όπως «πρώτα», «έπειτα», «επειδή» και «όμως». Έτσι ο αναγνώστης ακολουθεί πιο εύκολα τη σκέψη μας.