Η σημασία της καταναλωτικής αγωγής 🛒
Ο καταναλωτής στην καθημερινή ζωή
Κάθε μέρα χρησιμοποιούμε προϊόντα και υπηρεσίες: αγοράζουμε τρόφιμα, μετακινούμαστε με λεωφορείο, επισκευάζουμε μια ηλεκτρονική συσκευή ή χρησιμοποιούμε μια σύνδεση τηλεφώνου. Καταναλωτής είναι κάθε φυσικό πρόσωπο που επιλέγει και αγοράζει προϊόντα ή υπηρεσίες για να ικανοποιήσει ανάγκες του.
Η κατανάλωση αποτελεί σημαντικό μέρος της ζωής μας. Για αυτή διαθέτουμε χρήματα, αλλά και χρόνο: αναζητούμε επιλογές, συγκρίνουμε και αποφασίζουμε. Επειδή η καταναλωτική κοινωνία αλλάζει γρήγορα, εμφανίζονται συνεχώς νέα προϊόντα, υπηρεσίες, τρόποι αγοράς και πληροφορίες.
Πριν από μια αγορά χρειάζεται να σκεφτόμαστε αν το προϊόν ή η υπηρεσία καλύπτει πραγματική ανάγκη και αν η επιλογή ταιριάζει στις δυνατότητές μας. Η αυθόρμητη επιθυμία δεν σημαίνει πάντοτε ότι η αγορά είναι αναγκαία.
Τι είναι η καταναλωτική αγωγή
Η καταναλωτική αγωγή μας προετοιμάζει να αντιμετωπίζουμε τις επιλογές της αγοράς. Στόχος της είναι να γινόμαστε:
- ενημερωμένοι, ώστε να αναζητούμε τα στοιχεία που χρειαζόμαστε,
- υπεύθυνοι, ώστε να υπολογίζουμε τις συνέπειες μιας επιλογής,
- κριτικά σκεπτόμενοι, ώστε να μην αποδεχόμαστε κάθε μήνυμα χωρίς εξέταση.
Η εκπαίδευση του καταναλωτή θεωρείται σημαντικό δικαίωμα. Μας δίνει τα εφόδια για να συμμετέχουμε πιο συνειδητά στην οικονομική και κοινωνική ζωή και αποτελεί σημαντικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η 15η Μαρτίου καθιερώθηκε το 1983 ως Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή, με απόφαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Πώς μας βοηθά να αποφασίζουμε
Η καταναλωτική αγωγή μάς μαθαίνει να «φιλτράρουμε» τις πληροφορίες που δεχόμαστε. Αυτό σημαίνει ότι εξετάζουμε ποιος δίνει μια πληροφορία, τι ακριβώς υπόσχεται και αν υπάρχουν στοιχεία που τη στηρίζουν. Έτσι μπορούμε να αντιμετωπίζουμε με κριτική σκέψη τα μηνύματα από το εμπόριο και τη διαφήμιση.
Μια υπεύθυνη καταναλωτική απόφαση δεν αρχίζει στο ταμείο. Αρχίζει πριν από την αγορά, όταν αναγνωρίζουμε την ανάγκη μας και θέτουμε ερωτήματα. Για παράδειγμα, πριν επιλέξουμε ένα καινούργιο κινητό τηλέφωνο, μπορούμε να σκεφτούμε:
- Ποια ανάγκη θέλω να καλύψω;
- Πόσα χρήματα μπορώ να διαθέσω;
- Ποια χαρακτηριστικά χρειάζομαι πραγματικά;
- Ποιες επιλογές μπορώ να συγκρίνω;
- Ποιες πληροφορίες είναι αξιόπιστες;
Αυτή η διαδικασία μειώνει τις βιαστικές αγορές και μας βοηθά να επιλέγουμε με βάση τις ανάγκες και τις δυνατότητές μας. Παράλληλα, η καταναλωτική αγωγή μάς προετοιμάζει να αναγνωρίζουμε προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από την αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών και να αναζητούμε σωστό τρόπο αντιμετώπισης.
Δεν αρκεί να υπάρχουν πολλές επιλογές. Για να αποφασίσουμε υπεύθυνα, χρειάζεται να κατανοούμε και να συγκρίνουμε τις πληροφορίες που τις συνοδεύουν.
Η ουσία της καταναλωτικής αγωγής είναι να χρησιμοποιούμε τα χρήματα, τον χρόνο και τις πληροφορίες μας με σκέψη. Με αυτό τον τρόπο η κατανάλωση υπηρετεί τη ζωή και τις ανάγκες μας, αντί να γίνεται αυτοσκοπός.