Ασφάλεια στην κουζίνα 🛡️

Η κουζίνα είναι ένας από τους χώρους που χρησιμοποιούμε περισσότερο στο σπίτι. Εκεί αποθηκεύουμε τρόφιμα, ετοιμάζουμε και μαγειρεύουμε γεύματα, τρώμε και πλένουμε σκεύη. Μπορεί ακόμη να είναι χώρος συνάντησης της οικογένειας ή άλλων καθημερινών εργασιών.

Για να εξυπηρετεί σωστά όλες αυτές τις ανάγκες, χρειάζεται να είναι λειτουργική, άνετη, πρακτική και οργανωμένη. Η καθημερινή φροντίδα και η τάξη διευκολύνουν την εργασία και βοηθούν στην πρόληψη ατυχημάτων.

Ο βασικός εξοπλισμός της κουζίνας

Τρία κύρια σημεία μιας κουζίνας είναι:

• ο νεροχύτης, όπου χρησιμοποιούμε νερό και πλένουμε,
• οι εστίες μαγειρέματος, που λειτουργούν με ηλεκτρισμό ή αέριο,
• το ψυγείο, όπου διατηρούμε τρόφιμα σε χαμηλή θερμοκρασία.

Η λειτουργική τοποθέτησή τους περιορίζει τις περιττές μετακινήσεις. Έτσι, το άτομο που ετοιμάζει φαγητό εργάζεται πιο εύκολα και με μεγαλύτερη ασφάλεια.

Μαγειρικά σκεύη και εργαλεία

Τα μαγειρικά σκεύη είναι δοχεία που χρησιμοποιούμε κατά την ετοιμασία ή το μαγείρεμα του φαγητού. Παραδείγματα είναι οι κατσαρόλες, τα τηγάνια, οι γάστρες, τα μπρίκια, οι χύτρες ταχύτητας, τα ταψιά και τα μπολ.

Τα εργαλεία και εξαρτήματα μάς βοηθούν να εκτελούμε συγκεκριμένες εργασίες. Σε αυτά ανήκουν οι κουτάλες, οι σπάτουλες, οι λαβίδες, τα πιρούνια, τα σουρωτήρια, οι τρίφτες, οι δοσομετρητές, οι λεμονοστύφτες, τα ξύλα κοπής, τα ανοιχτήρια, οι αποφλοιωτές, τα θερμόμετρα μαγειρικής, τα ψαλίδια κουζίνας, τα μαχαίρια και τα δοχεία τροφίμων.

Η σωστή επιλογή εργαλείου για κάθε εργασία και η κατάλληλη οργάνωση του χώρου συμβάλλουν σε καλύτερο αποτέλεσμα και ασφαλέστερη προετοιμασία.

Ηλεκτρικές συσκευές

Ηλεκτρική συσκευή είναι κάθε συσκευή που λειτουργεί με ηλεκτρισμό. Οι ηλεκτρικές συσκευές της κουζίνας χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

Οι ηλεκτρικές συσκευές κάνουν πολλές εργασίες ευκολότερες, όμως χρειάζονται σωστή χρήση. Όταν πάψουν να χρησιμοποιούνται, παραδίδονται στα κατάλληλα σημεία συλλογής για ηλεκτρικές συσκευές και δεν πετιούνται μαζί με τα συνηθισμένα σκουπίδια. Η ανακύκλωσή τους εξοικονομεί ενέργεια και φυσικούς πόρους και προστατεύει το περιβάλλον και την υγεία.

Το εργαστήριο Αγωγής Υγείας

Το εργαστήριο Αγωγής Υγείας (Οικιακής Οικονομίας) μοιάζει με μικρή οικιακή κουζίνα. Είναι χώρος διδασκαλίας, βιωματικών δραστηριοτήτων και πρακτικής μαγειρικής. Περιλαμβάνει νεροχύτη, εστίες μαγειρέματος, ψυγείο, σκεύη, εργαλεία και ηλεκτρικές συσκευές.

Επειδή στον ίδιο χώρο εργάζονται πολλά άτομα, όλοι ακολουθούν τις οδηγίες του/της εκπαιδευτικού, χρησιμοποιούν τον εξοπλισμό μόνο για τον σκοπό του και διατηρούν τον χώρο τακτοποιημένο.

Γιατί χρειάζονται κανόνες ασφάλειας

Στην κουζίνα υπάρχουν αιχμηρά αντικείμενα, θερμές επιφάνειες, ηλεκτρικές συσκευές, σκεύη και χημικά προϊόντα. Ένα ατύχημα μπορεί να προκληθεί από ακατάλληλη εγκατάσταση του εξοπλισμού, ακαταστασία, απροσεξία ή λανθασμένη χρήση. Οι κανόνες ασφάλειας μάς βοηθούν να αναγνωρίζουμε τους κινδύνους και να τους προλαμβάνουμε.

Ηλεκτρισμός

• Δεν βάζουμε ποτέ δάκτυλα ή αντικείμενα μέσα σε πρίζα.
• Δεν αγγίζουμε πρίζες, διακόπτες ή ηλεκτρικές συσκευές με υγρά χέρια.
• Δεν παίζουμε με τους διακόπτες των συσκευών ή των φώτων.
• Δεν τραβάμε μια συσκευή από το καλώδιό της για να τη βγάλουμε από την πρίζα.
• Δεν αγγίζουμε φθαρμένο καλώδιο. Απομακρυνόμαστε και ενημερώνουμε αμέσως ενήλικο.
• Χρησιμοποιούμε μικροσυσκευές μόνο όταν υπάρχει λόγος και με την παρουσία ενήλικου ή εκπαιδευτικού.

Θερμές επιφάνειες και σκεύη

• Δεν αγγίζουμε αναμμένες εστίες, θερμό φούρνο ή σκεύη που μόλις βγήκαν από τον φούρνο.
• Κρατάμε κλειστή την πόρτα του φούρνου όταν δεν τη χρησιμοποιούμε, ώστε να μην αποτελέσει αιτία ατυχήματος.
• Δεν τραβάμε τηγάνι ή κατσαρόλα από το χερούλι. Το θερμό περιεχόμενο μπορεί να χυθεί και να προκαλέσει έγκαυμα.
• Κλείνουμε τα ντουλάπια μετά τη χρήση τους, ώστε να μην χτυπήσει κάποιος πάνω στις ανοικτές πόρτες.

Καθαριστικά, άλλα χημικά προϊόντα και φάρμακα

• Χρησιμοποιούμε καθαριστικά ή διαλυτικά μόνο με την άδεια και επίβλεψη ενήλικου.
• Διαβάζουμε την ετικέτα και ακολουθούμε τις οδηγίες χρήσης και τα μέτρα προφύλαξης.
• Δεν χρησιμοποιούμε προϊόν από δοχείο χωρίς ετικέτα.
• Δεν αναμειγνύουμε διαφορετικά χημικά προϊόντα. Το μείγμα μπορεί να γίνει επικίνδυνο, ακόμη και αν κάθε προϊόν χρησιμοποιείται με ασφάλεια μόνο του.
• Δεν μυρίζουμε από κοντά και δεν δοκιμάζουμε ποτέ ένα χημικό προϊόν για να το αναγνωρίσουμε.
• Δεν παίρνουμε μόνοι μας φάρμακα. Φάρμακο δίνεται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες γιατρού και από τον υπεύθυνο ενήλικο.

Το κουτί πρώτων βοηθειών

Ένα οργανωμένο κουτί πρώτων βοηθειών επιτρέπει την άμεση παροχή βασικής βοήθειας σε έναν τραυματισμό, μέχρι να αναλάβει ένας ενήλικος ή επαγγελματίας υγείας. Φυλάσσεται σε στεγνό και δροσερό μέρος, σε ντουλάπι που κλειδώνει. Πρέπει να βρίσκεται εύκολα από τους ενήλικους, αλλά να μην είναι προσβάσιμο σε μικρά παιδιά.

Το περιεχόμενό του ελέγχεται και ανανεώνεται τακτικά. Έτσι απομακρύνονται όσα έχουν λήξει ή έχουν φθαρεί και επιβεβαιώνεται ότι ο εξοπλισμός λειτουργεί σωστά.

Ένα κουτί πρώτων βοηθειών μπορεί να περιέχει:

• γάντια και ψαλίδι,
• ελαστικούς επιδέσμους,
• απλές και αποστειρωμένες γάζες,
• κολλητική ταινία και αυτοκόλλητες γάζες διαφόρων μεγεθών,
• αντισηπτικό υγρό,
• θερμόμετρο,
• δοσομετρικό κουτάλι ή κύπελλο,
• είδη ή φάρμακα που έχει επιλέξει υπεύθυνος ενήλικος ή επαγγελματίας υγείας,
• οδηγίες πρώτων βοηθειών.

Τα υλικά του κουτιού δεν χρησιμοποιούνται για δοκιμή ή παιχνίδι. Οι μαθητές δεν χορηγούν φάρμακα και δεν επιχειρούν μόνοι τους να αντιμετωπίσουν σοβαρό τραυματισμό.

Όταν συμβεί ατύχημα

Σε κάθε ατύχημα σταματούμε τη δραστηριότητα και ειδοποιούμε αμέσως έναν ενήλικο. Δεν αγγίζουμε γυμνά ηλεκτρικά καλώδια, χημικά που έχουν χυθεί, φωτιά ή πολύ θερμά αντικείμενα. Σε σοβαρό περιστατικό καλούμε βοήθεια όσο πιο γρήγορα γίνεται. Στην Κύπρο, ο ενιαίος αριθμός έκτακτης ανάγκης είναι το 112.