Σημαντικές σχέσεις στην εφηβεία 🤝

Στην εφηβεία αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο βλέπεις τον εαυτό σου και τους ανθρώπους γύρω σου. Αναζητάς περισσότερη ανεξαρτησία, διαμορφώνεις τις δικές σου απόψεις και επανεξετάζεις τις σχέσεις σου με την οικογένεια και τους/τις φίλους/ες. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να προκαλούν ενθουσιασμό, αλλά και ένταση, αβεβαιότητα ή μοναξιά.

Η σχέση με την οικογένειά μου 🏠

Καθώς μεγαλώνεις, είναι φυσικό να θέλεις περισσότερο έλεγχο στη ζωή σου και μεγαλύτερη ιδιωτικότητα. Παράλληλα, εξακολουθείς να χρειάζεσαι τη φροντίδα και τη στήριξη της οικογένειάς σου. Έτσι, μπορεί την ίδια στιγμή να θυμώνεις με τους δικούς σου και να θέλεις την αγκαλιά ή τη βοήθειά τους. Αυτά τα αντίθετα συναισθήματα αποτελούν φυσικό μέρος της ανάπτυξης.

Οι γονείς ή οι κηδεμόνες μπορεί να ανησυχούν όταν δοκιμάζεις καινούργια πράγματα, παίρνεις κινδύνους ή κάνεις λάθη. Μερικές φορές, επειδή το σώμα σου μοιάζει πιο ώριμο, μπορεί να περιμένουν από εσένα περισσότερα από όσα είσαι έτοιμος/η να αναλάβεις. Από την άλλη, εσύ μπορεί να αντιλαμβάνεσαι μια συμβουλή ως κριτική, ιδιαίτερα όταν είσαι θυμωμένος/η. Κανείς όμως δεν έχει όλες τις απαντήσεις. Η ανταλλαγή σκέψεων και εμπειριών βοηθά και τις δύο πλευρές να καταλάβουν καλύτερα η μία την άλλη.

Η επικοινωνία ενισχύεται όταν λες με ειλικρίνεια τι νιώθεις, ακούς και την άποψη των άλλων και προσπαθείς να καταλάβεις τις ανησυχίες τους. Με αυτόν τον τρόπο, τα μέλη της οικογένειας μπορούν να στηρίζουν το ένα το άλλο στις δύσκολες στιγμές και να ξαναχτίζουν την εμπιστοσύνη μετά από ένα λάθος ή έναν καβγά.

Πέντε τρόποι ενίσχυσης των οικογενειακών σχέσεων

1. Περνάτε ευχάριστο χρόνο μαζί. Μια βόλτα, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, ένα κοινό χόμπι ή μια θεματική βραδιά δημιουργούν όμορφες κοινές εμπειρίες.
2. Εκφράζετε εκτίμηση. Ένα «ευχαριστώ», μια μικρή βοήθεια, η τήρηση μιας υπόσχεσης και η προσεκτική ακρόαση δείχνουν έμπρακτα αγάπη και ευγνωμοσύνη.
3. Στηρίζετε ο ένας τον άλλο. Χαίρεστε με τις επιτυχίες των άλλων και προσφέρετε παρηγοριά όταν αντιμετωπίζουν μια δυσκολία.
4. Βρίσκετε χρόνο για κοινό γεύμα. Το γεύμα προσφέρει ευκαιρία να αφήσετε στην άκρη τις ηλεκτρονικές συσκευές, να μιλήσετε για την ημέρα σας και να δώσετε προσοχή ο ένας στον άλλο.
5. Ακούτε ενεργητικά. Η ενεργητική ακρόαση περιλαμβάνει αδιαίρετη προσοχή, κατάλληλες ερωτήσεις, οπτική επαφή και λεκτικά ή μη λεκτικά σημάδια ότι παρακολουθείς όσα λέγονται.

Διαδικασία επίλυσης συγκρούσεων

Πριν προσπαθήσεις να λύσεις μια σύγκρουση, διαχειρίσου τον θυμό σου με μια απλή τεχνική, όπως αργές αναπνοές ή μέτρημα μέχρι το δέκα. Έπειτα ακολούθησε τα εξής βήματα:

1. Αναγνώρισε τις ανάγκες. Σκέψου τι χρειάζεσαι εσύ και τι μπορεί να χρειάζεται το άλλο άτομο.
2. Προσδιόρισε το πρόβλημα. Περιέγραψέ το καθαρά, χωρίς προσβολές και κατηγορίες.
3. Αναζήτησε εναλλακτικές λύσεις. Κατάγραψε περισσότερους από έναν πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης.
4. Αξιολόγησε κάθε λύση. Εξέτασε τις συνέπειές της και πώς πιθανόν θα νιώσει κάθε άτομο.
5. Επίλεξε την καλύτερη κοινά αποδεκτή λύση. Βεβαιώσου ότι και οι δύο πλευρές συμφωνούν.
6. Έλεγξε την εφαρμογή της. Συζητήστε ξανά αργότερα για να δείτε αν το πρόβλημα λύθηκε ή αν χρειάζεται αλλαγή.

Η σχέση με τους/τις φίλους/ες μου 🧑‍🤝‍🧑

Οι φίλοι/ες μπορούν να μοιράζονται τα ενδιαφέροντά σου, να ακούν τις ανησυχίες σου, να σε βοηθούν να σκεφτείς λύσεις, να σου γνωρίζουν νέες ιδέες και να σε κάνουν να αισθάνεσαι σημαντικός/ή. Στην εφηβεία οι φιλίες συχνά γίνονται πιο έντονες. Γι’ αυτό, όταν μια φιλία δυσκολεύεται ή τελειώνει, η λύπη και το αίσθημα απόρριψης μπορεί να είναι πολύ δυνατά.

Καθώς ανακαλύπτεις ποιος/α είσαι, τα ενδιαφέροντα και οι προτιμήσεις σου μπορεί να αλλάξουν. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στους/στις φίλους/ες σου. Ίσως αποκτήσεις λιγότερα κοινά με μια παλιά παρέα, αναζητήσεις νέες φιλίες ή νιώσεις ότι οι άλλοι απομακρύνονται. Μια τέτοια αλλαγή δεν σημαίνει ότι απέτυχες να κάνεις φίλους· αποτελεί μέρος της ανάπτυξης και της γνωριμίας με τον εαυτό σου.

Δεν έχουν όλες οι σχέσεις τον ίδιο βαθμό οικειότητας. Ένας/μια πολύ κοντινός/ή φίλος/η συνήθως κερδίζει περισσότερη εμπιστοσύνη και γνωρίζει πιο προσωπικές σκέψεις. Με άλλα άτομα μπορεί απλώς να κάνεις παρέα, ενώ κάποια είναι γνωστοί/ές με τους/τις οποίους/ες δεν έχεις στενή σχέση. Εσύ επιλέγεις πόσο κοντά θα αφήσεις κάποιον/α, με βάση τη συμπεριφορά, την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό που υπάρχει μεταξύ σας.

Πώς να είσαι καλός/ή φίλος/η

Κανείς δεν συμπεριφέρεται τέλεια πάντοτε. Σημασία έχει να αναγνωρίζεις τα λάθη σου και να προσπαθείς να φέρεσαι με φροντίδα και υπευθυνότητα. Ένας/μια καλός/ή φίλος/η:

• ακούει και ενθαρρύνει κάποιον/α που δυσκολεύεται, χωρίς να τον/την πιέζει να μιλήσει·
• προσφέρει βοήθεια, αλλά σέβεται την ανάγκη του άλλου για προσωπικό χρόνο·
• μιλά ειλικρινά για μια διαφωνία, αντί να κρατά μνησικακία ή να λέει κακίες πίσω από την πλάτη του άλλου·
• ζητά συγγνώμη όταν σφάλλει και είναι πρόθυμος/η να συγχωρήσει·
• εκφράζει εκτίμηση, στηρίζει τις ελπίδες των φίλων του/της και χαίρεται με τις επιτυχίες τους·
• κρατά τις υποσχέσεις και τα μυστικά που του/της εμπιστεύονται, εκτός αν υπάρχει κίνδυνος και χρειάζεται βοήθεια από υπεύθυνο ενήλικα·
• αρνείται να συμμετάσχει σε ανέντιμες, βλαβερές ή επιθετικές πράξεις, ακόμη κι αν το ζητά ένας/μια φίλος/η.

Η αληθινή στήριξη δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με όλα ή ότι βοηθάς έναν/μια φίλο/η να εξαπατήσει, να αντιγράψει, να καπνίσει, να κλέψει ή να βλάψει κάποιον. Μπορείς να πεις «όχι», να εξηγήσεις την ανησυχία σου και να προτείνεις έναν ασφαλή και έντιμο τρόπο αντιμετώπισης. Όταν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος, ζητάς βοήθεια από έναν ενήλικα εμπιστοσύνης.

Όταν θέλεις να δημιουργήσεις νέες φιλίες

Η μοναξιά μπορεί να σε κάνει να πιστεύεις ότι οι άλλοι δεν σε θέλουν στην παρέα τους, χωρίς να έχεις πάντα αρκετές αποδείξεις γι’ αυτό. Ένα μικρό πρώτο βήμα μπορεί να είναι να χαιρετήσεις κάποιον/α, να ξεκινήσεις μια σύντομη συζήτηση, να συμμετάσχεις σε μια ομαδική δραστηριότητα ή να ασχοληθείς με ένα ενδιαφέρον που μοιράζονται και άλλα άτομα. Η εξωτερική εμφάνιση ή η επίδοση σε ένα παιχνίδι δεν καθορίζουν αν αξίζεις τη φιλία. Οι σχέσεις αναπτύσσονται σταδιακά, μέσα από επαναλαμβανόμενες ευκαιρίες για επικοινωνία, καλοσύνη και συνεργασία.

Μεγαλώνοντας προς το τέλος της εφηβείας 🌱

Η εφηβεία συνδέεται με τη σταδιακή διαμόρφωση μιας πιο ολοκληρωμένης ταυτότητας. Προς το τέλος της αναμένεται να έχεις προχωρήσει σε αρκετούς τομείς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι ωριμάζουν με τον ίδιο ρυθμό ή ότι κάθε επιλογή έχει οριστικοποιηθεί.

• Αποδέχεσαι περισσότερο το σώμα σου, τη σεξουαλικότητά σου και τον τρόπο που επιλέγεις να την εκφράζεις.
• Αποκτάς μεγαλύτερη συναισθηματική αυτονομία από τους γονείς και τους άλλους ενήλικες.
• Αναπτύσσεις γνωστικές δεξιότητες για πιο ενεργή συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.
• Διαμορφώνεις το δικό σου σύστημα αξιών και υγιείς συναισθηματικές σχέσεις με συνομηλίκους/ες.
• Κατανοείς καλύτερα ποιος/α είσαι, τι θέλεις και προς ποια κατεύθυνση επιθυμείς να κινηθείς.
• Αρχίζεις να σκέφτεσαι τις σπουδές ή το επάγγελμα που σε ενδιαφέρει και τρόπους κατάλληλης προετοιμασίας.

Το μεγάλωμα μπορεί να είναι συγχρόνως όμορφο και δύσκολο. Είναι πιθανό να νιώθεις ντροπή, περηφάνια, ανησυχία ή αμηχανία, ακόμη και όλα αυτά μαζί. Χρειάζεται χρόνος για να συνηθίσεις τις αλλαγές. Αν κάποια ανησυχία επιμένει ή έχεις απορίες, συζήτησέ την με έναν ενήλικα που εμπιστεύεσαι ή με κατάλληλο επαγγελματία υγείας.