Δημόσια Υγεία 🏥
Η Δημόσια Υγεία ενδιαφέρεται για την υγεία ολόκληρου του πληθυσμού μιας χώρας. Περιλαμβάνει τις οργανωμένες και επιστημονικά τεκμηριωμένες δράσεις της πολιτείας και της κοινωνίας που επιδιώκουν δύο σκοπούς: καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερο προσδόκιμο επιβίωσης.
Για να εφαρμοστούν τέτοιες δράσεις, χρειάζονται πολιτικές αποφάσεις. Οι κυβερνήσεις και οι υπηρεσίες υγείας λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις διεθνών οργανισμών και οργανώνουν μέτρα που ταιριάζουν στις ανάγκες του πληθυσμού.
Η προσωπική φροντίδα της υγείας είναι σημαντική, αλλά η Δημόσια Υγεία αφορά συλλογικές και οργανωμένες ενέργειες. Για παράδειγμα, ο έλεγχος μιας επιδημίας απαιτεί συνεργασία υπηρεσιών, επιστημόνων, πολιτείας και πολιτών.
Οι βασικές λειτουργίες της Δημόσιας Υγείας
Η Δημόσια Υγεία:
- προστατεύει και προάγει την υγεία και βοηθά στην πρόληψη ασθενειών,
- ελέγχει τα λοιμώδη νοσήματα και οργανώνει την αντιμετώπιση έκτακτων κινδύνων,
- υπερασπίζεται τις ανάγκες υγείας διαφορετικών ομάδων του πληθυσμού,
- παρακολουθεί την κατάσταση της υγείας του πληθυσμού και τους παράγοντες που την επηρεάζουν,
- σχεδιάζει και αξιολογεί τις υπηρεσίες υγείας.
Οι λειτουργίες αυτές συνδέονται. Η παρακολούθηση, για παράδειγμα, βοηθά να εντοπιστεί ένα πρόβλημα, ο σχεδιασμός καθορίζει την κατάλληλη δράση και η αξιολόγηση δείχνει αν η δράση πέτυχε.
Απειλές για την παγκόσμια υγεία
Οι κίνδυνοι για την υγεία δεν είναι όλοι ίδιοι. Μπορεί να προέρχονται από το περιβάλλον, από ασθένειες, από αδυναμίες των υπηρεσιών υγείας ή από ανθρώπινες στάσεις. Σε κατάλογο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το 2019 περιλαμβάνονταν:
- η ατμοσφαιρική ρύπανση και η κλιματική αλλαγή,
- τα χρόνια μη μεταδιδόμενα νοσήματα,
- ο κίνδυνος παγκόσμιας πανδημίας γρίπης,
- οι συνθήκες ζωής σε ευάλωτα περιβάλλοντα,
- η αντιμικροβιακή αντοχή,
- ο Έμπολα και άλλα παθογόνα υψηλού κινδύνου,
- η αδύναμη πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας,
- η διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια,
- ο δάγκειος πυρετός,
- ο HIV.
Ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, μπορεί να γίνει και πρόβλημα Δημόσιας Υγείας. Γι’ αυτό οι αποφάσεις για την υγεία συνδέονται συχνά με το περιβάλλον, την εκπαίδευση και την κοινωνική προστασία.
Τάσεις της υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η εικόνα της υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζει πρόοδο, αλλά και δυσκολίες. Στις θετικές τάσεις περιλαμβάνονται:
- η αύξηση του προσδόκιμου ζωής,
- η μείωση της παιδικής θνησιμότητας,
- οι αποτελεσματικότερες θεραπείες για σοβαρές παθήσεις, όπως οι καρδιακές προσβολές, τα εγκεφαλικά επεισόδια και ο καρκίνος,
- η μεγαλύτερη επιβίωση σε μορφές καρκίνου, όπως του μαστού, του παχέος εντέρου και του ορθού, χάρη στην έγκαιρη ανίχνευση και στη βελτίωση της αγωγής,
- η αύξηση του αριθμού των ιατρών.
Παράλληλα, παραμένουν ή ενισχύονται σημαντικές προκλήσεις:
- υπάρχουν ανισότητες υγείας, με αισθητές διαφορές στο προσδόκιμο ζωής μεταξύ χωρών,
- αυξάνονται οι θάνατοι από καρκίνο και τα περιστατικά διαβήτη,
- αυξάνονται τα περιστατικά της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας καθώς ο πληθυσμός γερνά,
- τα χρόνια νοσήματα απορροφούν μεγάλο μέρος των δαπανών για υγειονομική περίθαλψη.
Η βελτίωση των θεραπειών και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δεν σημαίνουν ότι εξαφανίστηκαν οι διαφορές ανάμεσα στις χώρες και στις κοινωνικές ομάδες. Η Δημόσια Υγεία εξετάζει τόσο τον μέσο όρο όσο και το ποιοι μένουν πίσω.
Φορείς προαγωγής και παροχής υγείας
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Κύπρος
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμβάλλει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, στην πρόληψη και διαχείριση ασθενειών και στον περιορισμό των απειλών για την ανθρώπινη υγεία. Για να καθορίσει και να εφαρμόσει τις προτεραιότητές της, συνεργάζεται με διεθνείς οργανισμούς.
Η Κύπρος, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσαρμόζει τις στρατηγικές της στον τομέα της υγείας μέσα από το Υπουργείο Υγείας. Έτσι, οι διεθνείς κατευθύνσεις μπορούν να μετατραπούν σε οργανωμένες δράσεις σε εθνικό επίπεδο.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει ως κύριο στόχο να βοηθά όλους τους λαούς να φτάσουν στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας. Η έδρα του βρίσκεται στη Γενεύη της Ελβετίας και το έργο του υποστηρίζεται από περιφερειακά και τοπικά γραφεία σε πολλές χώρες.
Ο ΠΟΥ ιδρύθηκε στις 7 Απριλίου 1948. Γι’ αυτό κάθε χρόνο στις 7 Απριλίου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας.
Στις βασικές αρμοδιότητές του ανήκουν:
- η υποστήριξη της καθολικής πρόσβασης σε περίθαλψη,
- η παρακολούθηση κινδύνων για τη δημόσια υγεία,
- ο συντονισμός της αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης,
- η βελτίωση της ανθρώπινης υγείας και ευημερίας.
Στα σημαντικά επιτεύγματά του περιλαμβάνονται η εξάλειψη της ευλογιάς, η μεγάλη πρόοδος προς την εξάλειψη της πολιομυελίτιδας και η συμβολή στην ανάπτυξη εμβολίου κατά του Έμπολα. Στο πλαίσιο που περιγράφει το μάθημα, το έργο του καλύπτει επίσης μεταδοτικές ασθένειες, όπως ο HIV/AIDS, η ελονοσία, η φυματίωση και η COVID-19, καθώς και μη μεταδοτικές ασθένειες, όπως οι καρδιολογικές παθήσεις και ο καρκίνος.
Το έργο του χρηματοδοτείται από συνεισφορές κρατών μελών και από δωρεές.
Η ευλογιά είναι ανθρώπινη ασθένεια που εξαλείφθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο. Το επίτευγμα δείχνει τι μπορεί να πετύχει η κοινή δράση πολλών χωρών με εμβολιασμό, παρακολούθηση και συντονισμό.
Η Δημόσια Υγεία, επομένως, λειτουργεί σε πολλά επίπεδα: διεθνείς οργανισμοί προτείνουν κατευθύνσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση συντονίζει κοινές προτεραιότητες και οι αρμόδιες υπηρεσίες της Κύπρου οργανώνουν την εφαρμογή τους στη χώρα.