Κάντε τα σωστά πράγματα σωστά: η προσωπική αποτελεσματικότητα είναι αναγκαία σε όλους 🎯
Τι σημαίνει αποτελεσματικότητα
Η λέξη αποτελεσματικότητα συνδέεται με την επίτευξη αποτελεσμάτων σε οποιονδήποτε τομέα. Προφανώς, δεν μας ενδιαφέρουν οποιαδήποτε αποτελέσματα, αλλά αυτά που επιθυμούμε ή έχουμε ως στόχο.
Έτσι, η αποτελεσματικότητα συνδέεται με την επίτευξη των στόχων του ανθρώπου σε οποιονδήποτε τομέα της προσωπικής ή επαγγελματικής ζωής. Για παράδειγμα, στόχος θα μπορούσε να είναι:
- η βελτίωση της αυτοπεποίθησης ή του τρόπου σκέψης ενός παιδιού
- να πείσουμε έναν φίλο, να μειώσουμε το άγχος μας
- να αυξήσουμε το εισόδημά μας
- να αλλάξουμε τη συμπεριφορά ενός συνεργάτη ή του προϊσταμένου μας
Όλα αυτά τα επιθυμητά αποτελέσματα ή οι στόχοι έχουν ως τελικό σκοπό να ικανοποιήσει κανείς τις ανάγκες του και να ζει καλά, απολαμβάνοντας διαρκώς την κάθε στιγμή της ζωής του.
Παρόλο που συχνά συνδέουμε την αποτελεσματικότητα με την εργασία ή τις επιχειρήσεις, στην πραγματικότητα αφορά κάθε πτυχή της ζωής μας: από τον τρόπο που διαχειριζόμαστε τις σχέσεις μας μέχρι το πώς οργανώνουμε τις διακοπές μας.
Αποτελεσματικότητα με το μικρότερο δυνατό κόστος
Η επίτευξη ενός αποτελέσματος ή στόχου δεν είναι όμως ποτέ χωρίς θυσίες ή κόστος, με την ευρεία έννοια. Απαιτεί:
- χρόνο
- οικονομικούς ή άλλους υλικούς και άυλους πόρους
- ψυχική, διανοητική και σωματική προσπάθεια, ενέργεια και κόπο
Με βάση αυτές τις ιδέες, αποτελεσματικότητα σημαίνει να επιτυγχάνει κανείς τα επιθυμητά για τον ίδιο αποτελέσματα με τις μικρότερες δυνατές θυσίες ή κόστη. Για παράδειγμα, να τελειώσω τις εργασίες μου στο μικρότερο δυνατό χρόνο, με τη λιγότερη δυνατή κούραση και τα λιγότερα δυνατά μέσα, ή να κάνω τις καλύτερες διακοπές με τα μικρότερα δυνατά έξοδα.
Αποτελεσματικότητα σημαίνει να επιτυγχάνουμε τα επιθυμητά για εμάς αποτελέσματα με τις μικρότερες δυνατές θυσίες.
Πιο απλά, αποτελεσματικότητα σημαίνει να κάνει κανείς τα «σωστά πράγματα, σωστά» και, αν είναι δυνατόν, ταυτόχρονα, να κάνει «τα έξυπνα πράγματα, έξυπνα».
Τα «σωστά πράγματα» αφορούν την επιλογή του σωστού στόχου, ενώ το να τα κάνεις «σωστά» αφορά τον τρόπο υλοποίησής του. Η αποτελεσματικότητα προϋποθέτει και τα δύο: δεν αρκεί να κάνεις κάτι σωστά αν αυτό το «κάτι» δεν είναι το σωστό να επιδιώκεις.
Γιατί η αποτελεσματικότητα αφορά όλους
Με βάση αυτή την έννοια, η αποτελεσματικότητα είναι σημαντική σε όλους τους ανθρώπους και σε όλες τις πτυχές της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής, αφού μέσω αυτής δημιουργεί κανείς αξίες, ικανοποιεί τις επιθυμίες, τις ανάγκες και τα θέλω του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και τις μικρότερες δυνατές θυσίες και συνεχώς απολαμβάνει τη ζωή.
Αν αυτό είναι κατανοητό, το επόμενο ερώτημα αφορά το πώς μπορεί κανείς να εξασφαλίσει την αποτελεσματικότητα ή να είναι αποτελεσματικός. Προφανώς, αυτό δεν είναι ούτε απλό ούτε εύκολο ερώτημα. Επίσης, δυστυχώς, δεν υπάρχουν συνταγές.
Μπορεί κανείς, όμως, να αξιοποιήσει χρήσιμες και πρακτικές έννοιες γνώσης, αρχές, μεθόδους και τεχνικές από τις επιστήμες και κυρίως τη φιλοσοφία και το προσωπικό μάνατζμεντ, που βοηθούν να κατανοήσει το τι, το πώς και το γιατί πρέπει να σκέφτεται, να αισθάνεται, να συμπεριφέρεται και να πράττει, καθώς και το ποιες αρετές και ικανότητες πρέπει να διαθέτει, ούτως ώστε να είναι αποτελεσματικός, εκεί βεβαίως που επιθυμεί.
Μια ολιστική προσέγγιση της αποτελεσματικότητας
Για να μπουν τα πράγματα σε μια σειρά και να γίνουν απλά και κατανοητά, χρήσιμο είναι να ακολουθηθεί η συστημική ή ολιστική προσέγγιση, η οποία οργανώνει την αποτελεσματικότητα γύρω από τρεις βασικές ομάδες στοιχείων:
| Ομάδα | Περιεχόμενο |
|---|---|
| Τι πρέπει να διαθέτουμε (αρετές) | Αυτοπεποίθηση, θέληση, αυτοκυριαρχία, επιμονή, ελπίδα - αισιοδοξία, κουράγιο - θάρρος, ανθεκτικότητα, πρόδραση - προνοητικότητα, ταπεινότητα |
| Τι και πώς πρέπει να κάνουμε (ικανότητες, ενέργειες, συμπεριφορές) | Αυτογνωσία, σωστές και δημιουργικές επιλογές, υλοποίηση επιλογών - στόχων, διαχείριση συναισθημάτων, διαχείριση ανθρώπινων σχέσεων, επικοινωνία |
| Τι θέλουμε να επιτυγχάνουμε (επιθυμητά αποτελέσματα) | Αποτελέσματα για την ικανοποίηση των αναγκών μας, ώστε να ζούμε όσο γίνεται καλύτερα |
Οι τρεις αυτές ομάδες συνδέονται μεταξύ τους μέσω της μάθησης: οι αρετές που διαθέτουμε επηρεάζουν το τι και πώς κάνουμε, αυτό με τη σειρά του διαμορφώνει τα αποτελέσματα που επιτυγχάνουμε, και η μάθηση λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος που τροφοδοτεί και τις τρεις ομάδες.
Τα βασικά ερωτήματα στα οποία πρέπει να απαντήσει κανείς για να κατανοήσει το πώς μπορεί να είναι αποτελεσματικός, είναι τα εξής:
Πρώτον: Τι θέλω να επιτύχω; Αυτό που θέλει να επιτύχει κάποιος για να ζει όπως επιθυμεί είναι η ικανοποίηση των αναγκών μας, σύμφωνα με τη δική μας ιεράρχηση και σύμφωνα με τον τρόπο και τα μέσα που επιθυμούμε ή διαθέτουμε. Βεβαίως, αυτός είναι ο τελικός στόχος ή σκοπός, που σε κάθε περίπτωση μπορεί να αναλύεται σε επιμέρους στόχους. Λόγου χάρη, προκειμένου να ικανοποιήσει κάποιος την ανάγκη για τροφή, πρέπει να έχει χρήματα και, για να έχει χρήματα, πρέπει να εργαστεί και, για να εργαστεί, πρέπει να αποκτήσει κάποιες γνώσεις και δεξιότητες.
Δεύτερον: Τι και πώς πρέπει το να κάνω, ούτως ώστε να επιτύχω τα αποτελέσματα που επιθυμώ; Να διαθέτει κανείς ικανότητες, να επικοινωνεί αποτελεσματικά με τους άλλους και να κάνει σωστές επιλογές και να τις υλοποιήσει.
Τρίτον: Τι αρετές και χαρακτηριστικά πρέπει να διαθέτουμε, προκειμένου να μπορούμε να κάνουμε αυτά που πρέπει να κάνουμε σωστά και αποτελεσματικά, ούτως ώστε να επιτύχουμε αυτά που επιθυμούμε;
Για παράδειγμα, το κουράγιο επιτρέπει σε κάποιον να παίρνει, όταν χρειάζεται, δύσκολες αποφάσεις και να προσπαθεί να τις υλοποιήσει. Η αυτοκυριαρχία βοηθά να πειθαρχεί στην υλοποίηση των στόχων και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τα συναισθήματα και τις παρορμήσεις του.
Σύμφωνα με τη σχέση μεταξύ των τριών ομάδων, είναι χρήσιμο να επισημανθεί ότι τα αποτελέσματα που επιτυγχάνει κάποιος συχνά επηρεάζουν αυτό που είναι και το τι και πώς λειτουργεί μέσω της διαδικασίας της μάθησης.
Αν μια συμπεριφορά κάποιου είναι αποτυχημένη, τότε αυτό μπορεί να τον κάνει να μάθει και να την αλλάξει. Μια επιτυχία μπορεί να αυξήσει την αυτοπεποίθησή του.
Δεν φτάνουμε στα αποτελέσματα μόνο χάρη στις αρετές και τις ικανότητές μας· τα ίδια τα αποτελέσματα (επιτυχίες ή αποτυχίες) επιστρέφουν, μέσω της μάθησης, και διαμορφώνουν εκ νέου τις αρετές και τις ικανότητές μας. Είναι μια κυκλική, όχι μονόδρομη, διαδικασία.
Για αυτό, η συνεχής μάθηση αποτελεί μια θεμελιώδη δεξιότητα για την προσωπική και επαγγελματική ζωή μας, αφού επηρεάζει όλες τις δεξιότητες, καθώς και τις αρετές μας.