Θετική Επικοινωνία ή Τρόπος Επικοινωνίας (Assertiveness) 🗣️
Η έννοια της θετικής επικοινωνίας μπορεί να γίνει περισσότερο κατανοητή αν κανείς σκεφτεί τις έννοιες της επιθετικής και της αμυντικής - παθητικής επικοινωνίας. Και οι τρεις περιγράφουν διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους ένα άτομο επικοινωνεί τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ανάγκες του σε ένα άλλο άτομο.
Η Επιθετική Επικοινωνία 😠
Η επιθετική επικοινωνία είναι αρνητική, διότι προσβάλλει: επεισέρχεται σε ένα «απαραβίαστο» μέρος του εαυτού του άλλου ατόμου και το κάνει να αισθάνεται δυσάρεστα (θυμό, λύπη, αγανάκτηση, φόβο κ.λπ.).
Ουσιαστικά, η επιθετική επικοινωνία δεν σέβεται, παραβιάζει τα βασικά δικαιώματα του δέκτη, και επιδιώκει την κυριαρχία του μέσω:
- γενικεύσεων
- κατηγοριών
- δυνατής φωνής κ.λπ.
Ένα άτομο που εκφράζεται με δυνατή φωνή, γενικεύσεις ή κατηγορίες δεν είναι απλώς «σίγουρο για τον εαυτό του» — παραβιάζει τα βασικά δικαιώματα του συνομιλητή του και επιδιώκει να κυριαρχήσει πάνω του. Αυτό είναι το βασικό γνώρισμα που ξεχωρίζει την επιθετική επικοινωνία από τη θετική.
Η Αμυντική - Παθητική Επικοινωνία 😟
Η αμυντική - παθητική επικοινωνία είναι:
- διστακτική
- απολογητική
- φοβισμένη
Δεν επιτρέπει στο άτομο να διεκδικήσει τα βασικά του δικαιώματα και να εκφράσει τα συναισθήματά του, τις γνώσεις, τις ιδέες του και τη σημασία τους για το ίδιο και γενικότερα.
Η Θετική Επικοινωνία (Assertive) 🤝
Η θετική επικοινωνία (assertive) είναι εκείνος ο τρόπος επικοινωνίας που αναγνωρίζει και διεκδικεί τα βασικά δικαιώματα του ατόμου - πομπού, χωρίς να παραβιάζει - προσβάλλει τα βασικά δικαιώματα του ατόμου - δέκτη.
Είναι η ευθεία, δημιουργική, έντιμη, σαφής, αντικειμενική, σταθερή «γλώσσα» που μας επιτρέπει να εκφράσουμε:
- τις ανάγκες μας
- τις γνώσεις μας
- τα συναισθήματά μας
με τέτοιο τρόπο ώστε αυτά να γίνονται σεβαστά και «υπολογίσιμα» από τους άλλους, χωρίς όμως να τους προσβάλλουμε - θίγουμε και να τους προκαλούμε αρνητικά συναισθήματα.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της θετικής επικοινωνίας είναι ότι δεν διεκδικεί απλώς τα δικαιώματα του πομπού· τα διεκδικεί με τρόπο που σέβεται εξίσου τα δικαιώματα του δέκτη. Είναι δηλαδή η μόνη από τις τρεις μορφές επικοινωνίας που φροντίζει και τις δύο πλευρές της συνομιλίας ταυτόχρονα — η επιθετική φροντίζει μόνο τον πομπό εις βάρος του δέκτη, ενώ η παθητική δεν φροντίζει επαρκώς ούτε τον ίδιο τον πομπό.
Σύγκριση των Τριών Τρόπων Επικοινωνίας 📊
| Τρόπος επικοινωνίας | Βασικό χαρακτηριστικό | Τι συμβαίνει με τα δικαιώματα |
|---|---|---|
| Επιθετική | Προσβάλλει, επιδιώκει κυριαρχία | Παραβιάζει τα δικαιώματα του δέκτη |
| Αμυντική - παθητική | Διστακτική, απολογητική, φοβισμένη | Δεν διεκδικεί τα δικαιώματα του πομπού |
| Θετική (assertive) | Ευθεία, δημιουργική, έντιμη, σαφής, αντικειμενική, σταθερή | Διεκδικεί τα δικαιώματα του πομπού χωρίς να παραβιάζει του δέκτη |