Παράθυρο Johari 🪟
Σχετικά με την «ανοικτή» διαπροσωπική επικοινωνία, υποστηρίζεται ότι η αποτελεσματικότητά της βελτιώνεται όταν τα άτομα γνωρίζουν καλά τους εαυτούς τους, το πώς οι άλλοι τους «βλέπουν», και πώς εκείνοι «βλέπουν» τους άλλους. Πάνω σε αυτό το ζήτημα οι Joseph Luft και Harry Ingham ανέπτυξαν το μοντέλο-εργαλείο γνωστό ως παράθυρο Johari. Σύμφωνα με αυτό, υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες πληροφοριών που συνδέονται με την αποτελεσματικότητα της διαπροσωπικής επικοινωνίας.
Το «Johari» δεν είναι ελληνική ή ξενόγλωσση λέξη με δικό της νόημα — προέκυψε από τον συνδυασμό των μικρών ονομάτων των δύο δημιουργών του μοντέλου: Joseph Luft και Harry Ingham.
Οι τέσσερις περιοχές του παραθύρου
Το παράθυρο Johari απεικονίζεται ως ένα τετράγωνο χωρισμένο σε τέσσερα μέρη, καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει μία κατηγορία πληροφοριών για τον εαυτό ενός ατόμου. Ο διαχωρισμός γίνεται με βάση δύο άξονες: αν μια πληροφορία είναι γνωστή ή άγνωστη στο ίδιο το άτομο, και αν είναι γνωστή ή άγνωστη στους άλλους.
Πρώτον: το Ανοικτό μέρος
Το άτομο γνωρίζει πράγματα (π.χ. το όνομά του, το επάγγελμά του) του εαυτού του, τα οποία ταυτόχρονα γνωρίζει και το άλλο ή τα άλλα άτομα. Πρόκειται για κοινές πληροφορίες ή ένα ανοικτό μέρος του παραθύρου για όλους.
Δεύτερον: το Κρυφό μέρος
Υπάρχουν στο άτομο πράγματα, τα οποία το ίδιο γνώριζε, όμως για το άλλο ή τα άλλα άτομα είναι άγνωστα (π.χ. ανάγκες, αξίες). Πρόκειται για ένα κλειστό μέρος του εαυτού μας για τους άλλους.
Τρίτον: το Τυφλό μέρος
Υπάρχουν στο άτομο πράγματα τα οποία το ίδιο δεν γνωρίζει για τον εαυτό του, ενώ το άλλο ή άλλα άτομα γνωρίζουν για αυτό (π.χ. μια ενοχλητική ή ευχάριστη συμπεριφορά του). Πρόκειται, δηλαδή, για ένα μέρος του εαυτού μας για το οποίο είμαστε «τυφλοί», δηλαδή δεν το βλέπουμε, ενώ οι άλλοι το βλέπουν.
Τέλος: το Άγνωστο μέρος
Υπάρχουν στο άτομο πράγματα που είναι άγνωστα τόσο για το ίδιο όσο και για τους άλλους και δεν μας αφορούν εδώ. Αυτά αφορούν τον άγνωστο εαυτό μας ή το υποσυνείδητο.
| Περιοχή | Γνωστό στο ίδιο το άτομο | Γνωστό στους άλλους |
|---|---|---|
| Ανοικτό | Ναι | Ναι |
| Κρυφό | Ναι | Όχι |
| Τυφλό | Όχι | Ναι |
| Άγνωστο | Όχι | Όχι |
Στο Κρυφό μέρος το άτομο ξέρει κάτι για τον εαυτό του αλλά το κρατά (συνειδητά ή μη) μακριά από τους άλλους. Στο Τυφλό μέρος συμβαίνει το αντίθετο: οι άλλοι βλέπουν κάτι σε εμάς που εμείς οι ίδιοι δεν αντιλαμβανόμαστε. Η κατεύθυνση της «άγνοιας» είναι αυτή που τα διαφοροποιεί.
Η σημασία του παραθύρου για την επικοινωνία
Με βάση αυτό το πλαίσιο, η επικοινωνία μεταξύ δύο ατόμων μπορεί να γίνει πιο ουσιαστική και αποτελεσματική. Το πρώτο άτομο κάνει γνωστό στο δεύτερο το μέρος του εαυτού του το οποίο το δεύτερο άτομο δεν γνωρίζει, και το δεύτερο άτομο κάνει γνωστό στο πρώτο το μέρος του εαυτού του που το πρώτο δεν γνωρίζει.
Δηλαδή, αν και τα δύο άτομα ανοίξουν το «κρυφό» και το «τυφλό» μέρος του παραθύρου Johari, θα επιτύχουν την αμοιβαία κατανόηση και κατά συνέπεια περισσότερο ανοικτή και ουσιαστική επικοινωνία.
Όσο δύο άτομα μοιράζονται περισσότερα από το Κρυφό τους μέρος (αυτοαποκάλυψη) και δέχονται περισσότερα σχόλια για το Τυφλό τους μέρος (ανατροφοδότηση), τόσο διευρύνεται το Ανοικτό μέρος του παραθύρου τους — και τόσο πιο ανοικτή και αποτελεσματική γίνεται η μεταξύ τους επικοινωνία.