Ηγετικοί Ρόλοι: Τι πρέπει να κάνει ο ηγέτης 🧭

Η περιγραφή των ηγετικών ρόλων διαμορφώνει μια γενική εικόνα για το περιεχόμενο της ηγετικής συμπεριφοράς.

Το μοντέλο των ηγετικών ρόλων

Οι ηγετικοί ρόλοι μπορούν να απεικονιστούν πάνω σε δύο άξονες που τέμνονται:

• Ο οριζόντιος άξονας εκτείνεται από τους Ανθρώπους (αριστερά) έως τα Συστήματα – Καθήκοντα (δεξιά).
• Ο κάθετος άξονας εκτείνεται από το «Χτίζω το μέλλον» (ανάπτυξη του Οργανισμού, προς τα πάνω) έως το «Κερδίζω το σήμερα» (επίτευξη αποτελεσμάτων, προς τα κάτω).

Μέσα σε αυτούς τους δύο άξονες τοποθετούνται έντεκα επιμέρους ηγετικοί ρόλοι, οι οποίοι μαζί συνθέτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του τι πρέπει να κάνει ο ηγέτης για διαρκή επιτυχία.

Οι έντεκα ηγετικοί ρόλοι είναι οι εξής:

Έμπνευση – παρακίνηση συνεργατών

Οι συμπεριφορές και τα αποτελέσματα του κάθε ανθρώπου εξαρτώνται από τη διάθεσή του να καταβάλλει προσπάθειες για να αποδώσει. Ο ηγέτης, ανεξαρτήτως ιεραρχικού επιπέδου, θα πρέπει να εξασφαλίζει αυτή τη διάθεση μέσω της παρακίνησης – ενεργοποίησης των ανθρώπων του. Μέσω της καθημερινής επαφής και συμπεριφοράς του θα πρέπει να δημιουργεί το κατάλληλο κλίμα, να εμπνέει, να συμπαρασύρει, να ενεργοποιεί – κινητοποιεί τους άμεσους και έμμεσους συνεργάτες του, ώστε να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό για την επίτευξη των αποτελεσμάτων.

Υποστήριξη συνεργατών

Η απόδοση των ανθρώπων δεν εξαρτάται μόνο από τη διάθεσή τους, αλλά και από τη γνώση, την κατανόηση και την ικανότητά τους. Αυτό πρέπει συνεχώς να εξασφαλίζεται από τον ηγέτη μέσω:

• της σωστής ανάθεσης καθηκόντων,
• της πλήρους κατανόησής του για το τι και πώς πρέπει να επιτευχθεί,
• της αποτελεσματικής καθοδήγησης,
• της ενθάρρυνσης,
• της εμψύχωσης,
• της πληροφόρησης – ενημέρωσης των συνεργατών του.

Ανάπτυξη ομάδας και συνεργασίας

Οι επιδόσεις και τα αποτελέσματα μιας μικρότερης ή μεγαλύτερης οργανωτικής μονάδας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον βαθμό στον οποίο οι άνθρωποί της αισθάνονται και λειτουργούν σαν μια ώριμη και αποτελεσματική ομάδα.

Η ομάδα δεν δέχεται εντολές και διαταγές και δεν αγοράζεται, όπως ένα έπιπλο. Η ομάδα χτίζεται από τον ηγέτη της. Και για να χτιστεί, πρέπει να γίνουν συγκεκριμένες ενέργειες, όπως γίνονται από τον προπονητή μιας αθλητικής ομάδας.

Υλοποίηση έργου

Σε καθημερινή βάση ο ηγέτης κάνει ενέργειες που αφορούν άμεσα στην υλοποίηση έργου ή εργασιών. Οι ενέργειες αυτές είναι:

• η στοχοθεσία,
• ο προγραμματισμός και ο σχεδιασμός των βημάτων και των τρόπων υλοποίησης του έργου,
• η παρακολούθηση και ο έλεγχος της υλοποίησης του έργου,
• η επίλυση σχετικών προβλημάτων,
• η εξασφάλιση των μέσων,
• η επίτευξη παραγωγικότητας και αποτελεσματικής αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων.

Επίτευξη συντονισμού

Η κάθε οργανωτική μονάδα αποτελεί ένα οργανικό μέρος μιας ευρύτερης ολότητας και κατά συνέπεια θα πρέπει να ολοκληρώνεται αρμονικά στο πλαίσιο αυτής. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται συντονισμός και συγχρονισμός με άλλες οργανωτικές μονάδες.

Ο ηγέτης αποτελεί τον συνδετικό κρίκο μεταξύ των διαφόρων ιεραρχικών επιπέδων και οργανωτικών μονάδων του Οργανισμού, αλλά και μεταξύ αυτής και συνεργατών εκτός Οργανισμών (π.χ. προμηθευτές). Γι' αυτό λαμβάνει και μεταδίδει πληροφορίες, εξασφαλίζει τη συνεργασία της μονάδας του με τις υπόλοιπες μονάδες, κατανοεί και εφαρμόζει πολιτικές και αποφάσεις που αφορούν στο σύνολο του οργανισμού, συγχρονίζει και συντονίζει τις λειτουργίες και το έργο της μονάδας του με τα αντίστοιχα των άλλων μονάδων.

Διοίκηση εξυπηρέτησης πελατών

Στις σύγχρονες συνθήκες, η εστίαση στον πελάτη αποτελεί προϋπόθεση επιτυχίας για όλες τις επιχειρήσεις. Συνεπώς, η εξασφάλιση ποιοτικής εξυπηρέτησης και ικανοποίησης των πελατών πρέπει να είναι βασικός ρόλος όλων των στελεχών.

Αυτό σημαίνει ότι ο προϊστάμενος – ηγέτης θα πρέπει να σκέφτεται και να δρα με τους πελάτες, κάνοντας τις απαιτούμενες ενέργειες, όπως συνεχή κατανόηση των αναγκών τους, παρακολούθηση και συνεχή βελτίωση της εξυπηρέτησης και ικανοποίησή τους, επικοινωνία – επαφή και ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης και συνεργασίας μαζί τους. Συνεπώς, ο ρόλος της εξυπηρέτησης των πελατών αφορά όλα τα στελέχη.

Ανάπτυξη ανθρώπων

Η διαρκής επιτυχία του κάθε Οργανισμού απαιτεί να υπάρχουν ανά πάσα στιγμή οι κατάλληλοι – σωστοί άνθρωποι σε όλα τα ιεραρχικά επίπεδα. Όμως, τα στελέχη και οι εργαζόμενοι που θα διαθέτει ένας Οργανισμός στο μέλλον εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το πόσο αποτελεσματικά αναπτύσσει τους ανθρώπους του.

Η ανάπτυξη των στελεχών και των εργαζομένων, σε κάποιο βαθμό, είναι ευθύνη της Διεύθυνσης ανθρώπινου δυναμικού της κάθε επιχείρησης. Όμως, ο βασικός υπεύθυνος είναι ο άμεσος προϊστάμενος του κάθε εργαζομένου. Η ανάπτυξη του ανθρώπου γίνεται μέσω της εκπαίδευσης και μέσα από την ίδια τη ζωή, δηλαδή την εμπειρία. Ο φυσικός «δάσκαλος» του κάθε εργαζομένου είναι ο άμεσος προϊστάμενός του.

Προσωπική Ανάπτυξη

Στη σύγχρονη εποχή, όπου οι εξελίξεις τρέχουν με ασύλληπτους ρυθμούς, η συνεχής μάθηση και η προσωπική ανάπτυξη αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση επαγγελματικής επιτυχίας. Η εξέλιξη – ανάπτυξη μιας επιχείρησης στο μέλλον εξαρτάται σημαντικά από την εξέλιξη – ανάπτυξη των ηγετικών της στελεχών. Ο Γενικός Διευθυντής μιας τράπεζας ή ο Διευθυντής ενός εργοστασίου πρέπει να αναπτύσσονται ως στελέχη, διότι είναι το μέλλον της τράπεζας ή του εργοστασίου.

Ανάπτυξη κουλτούρας

Η κουλτούρα του οργανισμού ως ένα σύνολο αξιών, αρχών, πιστεύω και εννοιών προσδιορίζει το τι κάνουμε, γιατί το κάνουμε, πώς το κάνουμε. Δηλαδή, προσδιορίζει τις αποφάσεις και συμπεριφορές των ανθρώπων.

Κύριος διαμορφωτής της κουλτούρας – νοοτροπίας των ανθρώπων θα πρέπει να είναι ο ηγέτης. Η συμπεριφορά και το παράδειγμα του ηγέτη, το πού δίνει την προσοχή του, το τι αξιολογεί και ελέγχει, συστηματικά, το τι ανταμείβει και «τιμωρεί» αποτελούν μόνο τρόπους μέσω των οποίων μπορεί και πρέπει να περνά αξίες, αρχές, πιστεύω κ.λπ. στους άμεσους συνεργάτες και τους ανθρώπους της μονάδας του.

Διαμόρφωση Στρατηγικής

Ο κάθε οργανισμός, όπως και η χώρα, για να εξασφαλίσει την επιτυχία, χρειάζεται στρατηγικό σχέδιο το οποίο θα προσδιορίζει τις σημαντικές επιλογές για την υλοποίηση του οράματος. Ανεξαρτήτως του τρόπου, η στρατηγική της επιχείρησης ή οργανισμού διαμορφώνεται από τα στελέχη.

Ανεξαρτήτως του επιπέδου, τα ηγετικά στελέχη πρέπει να παρακολουθούν και να προβλέπουν τις ευκαιρίες, τις απειλές, και τις εκάστοτε προκλήσεις του περιβάλλοντος, την εξέλιξη του ανταγωνισμού και των αναγκών των πελατών και να συμβάλλουν με πληροφορίες, με ιδέες και ενέργειες στη διαμόρφωση και λήψη των στρατηγικών αποφάσεων καθώς και την ανάπτυξη επιχειρηματικών ιδεών.

Διοίκηση καινοτομιών και συνεχούς βελτίωσης

Η συνεχής βελτίωση των δομών, των διεργασιών, των μεθόδων, της τεχνολογίας, των υποδομών και συστημάτων αποτελεί αναγκαιότητα για την υλοποίηση της στρατηγικής, την αποτελεσματικότητα, τη διαρκή ανταγωνιστικότητα και τη διαρκή επιτυχία. Ταυτόχρονα, η ικανότητα της επιχείρησης να κάνει συνεχώς καινοτομίες όχι μόνο σε προϊόντα ή τεχνολογίες αλλά σε μεθόδους, σε συστήματα, σε διαδικασίες και σε οτιδήποτε άλλο λιγότερο ή περισσότερο σημαντικό, αποτελεί ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και εξασφαλίζει την πρωτοπορία.

Οι βελτιωτικές αλλαγές είναι προϋπόθεση προόδου, ευημερίας αλλά και επιβίωσης στο ανταγωνιστικό παγκόσμιο περιβάλλον. Συνεπώς, για τους πολιτικούς ηγέτες αυτός ο ρόλος είναι ιδιαίτερα κρίσιμος.

Οι ρόλοι ως ενιαία συμπεριφορά

Η ηγετική συμπεριφορά αποτελεί μια ολότητα. Συνεπώς, η ανάλυση και η κωδικοποίησή της σε επιμέρους ρόλους συνεπάγεται αφαίρεση ή και απλουστεύσεις. Στην πράξη οι ρόλοι δεν είναι τόσο διακριτοί όσο τους περιγράφουμε.