Το όραμα ως πυρήνας της ηγεσίας 🌅
Η σύλληψη ενός οράματος από τον ηγέτη, η κατανόηση και η υιοθέτησή του από τους συνεργάτες του, καθώς και η σύνδεσή του με συγκεκριμένους στόχους, στρατηγικές, πολιτικές, δράσεις και συμπεριφορές αποτελεί τον πυρήνα της ηγετικής συμπεριφοράς και την πιο ουσιαστική διαφορά μεταξύ του μάνατζμεντ και της ηγεσίας.
Η έρευνα και η άποψη ειδικών
Έρευνα της εταιρείας συμβούλων Korn/Ferry, η οποία έγινε σε 870 Γενικούς Διευθυντές των Η.Π.Α. και σε πολλές άλλες χώρες της Δύσης, έδειξε ότι για τον 21ο αιώνα το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό των ηγετών θα είναι η ισχυρή αίσθηση οράματος (strong sense of vision).
Σε μια έρευνα που κάλυψε 870 Γενικούς Διευθυντές επιχειρήσεων στις Η.Π.Α. και σε πολλές άλλες δυτικές χώρες, το χαρακτηριστικό που ξεχώρισε ως το πιο σημαντικό για τον ηγέτη του 21ου αιώνα δεν ήταν κάποια τεχνική δεξιότητα, αλλά η ισχυρή αίσθηση οράματος.
Ο B. Nanus υποστηρίζει ότι «δεν υπάρχει πιο ισχυρή κινητήριος δύναμη για να οδηγήσει μια οργάνωση στην τελειότητα και τη μακροπρόθεσμη επιτυχία, από ένα όραμα ελκυστικό, πολύτιμο και εφικτό για το μέλλον, το οποίο θα έχουν ενστερνιστεί όλοι οι εργαζόμενοι». Επίσης, ο B. Blanchard υποστηρίζει ότι «συνηθισμένοι» άνθρωποι, ευθυγραμμισμένοι σε ένα κοινό όραμα, κοινή αποστολή και αξίες, επιτυγχάνουν «ασυνήθιστα» αποτελέσματα.
Τι είναι το όραμα
Το όραμα συνίσταται σε μια ιδέα ή εικόνα για ένα επιθυμητό-ιδανικό μέλλον της οργάνωσης. Πρόκειται για μια εικόνα ανάλογη εκείνης που έχουν τα παιδιά για το πώς θέλουν να είναι όταν μεγαλώσουν. Το όραμα αποτελεί μια κοινή ελπίδα των μελών της οργάνωσης για ένα καλύτερο-επιθυμητό μέλλον, το οποίο εκφράζει τις συλλογικές και ατομικές προσδοκίες, αξίες και επιθυμίες. Όπως το ατομικό όραμα είναι το όνειρό μας για το μέλλον του εαυτού μας, έτσι και το όραμα της οργάνωσης είναι το κοινό όνειρο των μελών της για το μέλλον της.
Το όραμα δεν πρέπει να συγχέεται με έναν συγκεκριμένο, μετρήσιμο στόχο. Είναι μια προσδοκία, μια ελπίδα, ένα όνειρο για ένα μέλλον ιδανικό, καλύτερο από το σήμερα και επιθυμητό από τους ανθρώπους — όχι απλώς ένας αριθμός ή μια ημερομηνία που πρέπει να επιτευχθεί.
Γιατί το όραμα είναι το πιο σημαντικό στοιχείο της ηγεσίας
Το όραμα αποτελεί το πιο σημαντικό στοιχείο της ηγεσίας για τρεις λόγους:
- Αποσαφηνίζει τη γενική κατεύθυνση: Το όραμα αποσαφηνίζει τη γενική κατεύθυνση την οποία η οργάνωση πρέπει να ακολουθήσει στο μέλλον. Έτσι, μειώνει τις συγχύσεις και τις αμφιβολίες, θέτοντας τα πλαίσια των αποφάσεων και των συμπεριφορών των ατόμων και των ομάδων.
- Συμβάλλει στην ευθυγράμμιση και τον συντονισμό: Το όραμα συμβάλλει στην ευθυγράμμιση και τον συντονισμό των μερών της οργάνωσης, ομάδων και ατόμων, αφού προσδιορίζει μια κοινή πορεία στο μέλλον.
- Ενεργοποιεί και κινητοποιεί τα άτομα: Το όραμα ενεργοποιεί, κινητοποιεί, παρακινεί τα άτομα, δίνοντας νόημα στην καθημερινότητα της εργασιακής ζωής, αφού ως «επιθυμητό μέλλον» αποτελεί πηγή για την ικανοποίηση και των ατομικών αναγκών, προσδοκιών, ονείρων και επιθυμιών.
Τα χαρακτηριστικά ενός αποτελεσματικού οράματος
Το όραμα είναι μια προσδοκία, μια ελπίδα, ένα όνειρο για ένα μέλλον ιδανικό, καλύτερο από το σήμερα και επιθυμητό από τους ανθρώπους. Αναμφίβολα, ένα τέτοιο μέλλον δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί στη λεπτομέρειά του. Το όραμα για την επιχείρηση και γενικότερα έχει νόημα μόνο όταν οι άνθρωποι το υιοθετούν, εμπνέονται και κινητοποιούνται από αυτό.
Αυτό, όμως, για να συμβεί, το όραμα πρέπει να δημιουργεί σε κάθε εργαζόμενο μια «ρεαλιστική ελπίδα» για μια δική του καλύτερη θέση στο «ιδανικό μέλλον που το όραμα περιγράφει».
Πέραν όμως αυτού, ένα όραμα, για να ελκύει, να εμπνέει, να δεσμεύει και να κινητοποιεί τους ανθρώπους της επιχείρησης, θα πρέπει:
- να είναι κατανοητό από τους ανθρώπους,
- να είναι εφικτό και να αναλύεται σε επιτεύξιμους στόχους,
- να είναι προς το συμφέρον των εργαζομένων αλλά και των υπολοίπων «ομάδων συμφερόντων» (π.χ. πελάτες, μέτοχοι),
- να μην είναι περιοριστικό ως προς τον χρόνο και τις επιχειρηματικές δυνατότητες,
- να συνδέεται με ιδανικά και αξίες.
Δεν αρκεί το όραμα να είναι εμπνευσμένο σε γενικές γραμμές. Πρέπει να δημιουργεί σε κάθε εργαζόμενο μια συγκεκριμένη, «ρεαλιστική ελπίδα» ότι θα έχει τη δική του καλύτερη θέση μέσα σε αυτό το ιδανικό μέλλον — διαφορετικά το όραμα παραμένει αφηρημένο και δεν κινητοποιεί.
Το όραμα του Martin Luther King
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ισχυρού και εμπνευσμένου οράματος αποτελεί ο λόγος του Martin Luther King, γνωστός ως «I have a dream»:
«Αυτή θα είναι η ημέρα όταν όλα τα παιδιά του Θεού θα μπορούν να τραγουδούν με νέο νόημα – "η χώρα μου, γλυκιά γη της ελευθερίας, για σένα υμνώ, γη όπου πέθαναν οι πατέρες μας, σε προσκυνώ με υπερηφάνεια, από κάθε κορυφή βουνού, άφησε την ελευθερία να ηχήσει" - και αν η Αμερική προορίζεται να γίνει ένα σπουδαίο έθνος, αυτό πρέπει να γίνει αλήθεια. Γι' αυτό λοιπόν, αφήστε την ελευθερία να ηχήσει, από τους ιερούς λόφους του New Hampshire. Αφήστε την ελευθερία να ηχήσει από τα περήφανα βουνά της Νέας Υόρκης. Αφήστε την ελευθερία να ηχήσει από τα χιονισμένα βραχώδη όρη του Κολοράντο. Αφήστε την ελευθερία να ηχήσει από τις κυρτές πλαγιές της Καλιφόρνια. Δεν αρκεί μόνο αυτό. Αφήστε την ελευθερία να ηχήσει από το όρος Stone της Georgia. Αφήστε την ελευθερία να ηχήσει από το όρος Lookout του Tenessee. Αφήστε την ελευθερία να ηχήσει από όλους τους λόφους του Μισισιπή, από κάθε βουνοπλαγιά, αφήστε την ελευθερία να ηχήσει. Και, όταν θα επιτρέψουμε στην ελευθερία να ηχήσει, όταν θα την αφήσουμε να ηχήσει από κάθε χωριό και κάθε χωριουδάκι, από κάθε πόλη και κάθε πολιτεία, θα μπορέσουμε να φέρουμε πιο κοντά εκείνη την ημέρα όπου όλα τα παιδιά του Θεού – μαύροι και λευκοί, εβραίοι και μη ιουδαίοι, προτεστάντες και καθολικοί – θα μπορούν να ενώσουν τα χέρια τους και να τραγουδήσουν τα λόγια από το παλιό αυτό νέγρικο θρησκευτικό τραγούδι: "Ελεύθεροι επιτέλους, ελεύθεροι επιτέλους. Ευχαριστούμε τον Θεό, είμαστε ελεύθεροι επιτέλους"».
Ο λόγος του Martin Luther King «I have a dream» παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα οράματος στην ιστορία: μια εικόνα για ένα ιδανικό, επιθυμητό μέλλον, τόσο ελκυστική και κατανοητή, ώστε να κινητοποιήσει εκατομμύρια ανθρώπους γύρω από μια κοινή ελπίδα.