Τμηματοποίηση κατά λειτουργία 🏢
Η τμηματοποίηση κατά λειτουργία αποτελεί μια λογική μορφή τμηματοποίησης των επιχειρήσεων και οργανισμών, η οποία βασίζεται στις επιχειρησιακές λειτουργίες.
Τρόπος ομαδοποίησης θέσεων εργασίας
Οι θέσεις εργασίας που το έργο τους αφορά στην ίδια επιχειρησιακή λειτουργία τοποθετούνται στο ίδιο τμήμα ή υποτμήμα. Σύμφωνα με το λειτουργικό κριτήριο τμηματοποίησης, όλες οι θέσεις εργασίας που αναφέρονται σε καθεμιά από αυτές τις λειτουργίες ομαδοποιούνται σε ένα τμήμα, το οποίο συνήθως λαμβάνει και το όνομα της συγκεκριμένης λειτουργίας.
Οι βασικές κοινές λειτουργίες που αναπτύσσονται σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μορφής, είναι:
- η παραγωγή
- οι πωλήσεις και το μάρκετινγκ
- η χρηματοοικονομική λειτουργία
- η λειτουργία του προσωπικού
Εκτός από αυτές, ανάλογα με την περίπτωση, αναπτύσσονται και άλλες κύριες ή βοηθητικές λειτουργίες, όπως η έρευνα και ανάπτυξη, η πληροφορική, οι δημόσιες σχέσεις, η νομική λειτουργία κ.λπ.
Δηλαδή, οι θέσεις εργασίας που αφορούν στην παραγωγή αποτελούν το τμήμα παραγωγής, οι θέσεις εργασίας που αφορούν στις πωλήσεις αποτελούν το τμήμα πωλήσεων κ.λπ. Η λειτουργική τμηματοποίηση αποτελεί μια λογική μέθοδο που εκφράζει τις ειδικεύσεις που κυριαρχούν στο υφιστάμενο μοντέλο παραγωγής και εκπαίδευσης.
Σε αντίθεση με άλλα κριτήρια τμηματοποίησης, εδώ το όνομα του τμήματος δεν είναι τυχαίο: προκύπτει απευθείας από τη λειτουργία που εξυπηρετεί. Ένα «Τμήμα Παραγωγής» ή ένα «Τμήμα Πωλήσεων» δηλώνει ξεκάθαρα ποια λειτουργία της επιχείρησης καλύπτει.
Η λογική πίσω από τη λειτουργική τμηματοποίηση
Η βασική λογική όπου στηρίζεται η τμηματοποίηση κατά λειτουργία είναι η αλληλεξάρτηση μεταξύ των θέσεων εργασίας που αφορούν στην ίδια επιχειρησιακή λειτουργία, και συνεπώς απαιτούν περισσότερο συντονισμό μεταξύ τους, από ό,τι συμβαίνει με άλλες θέσεις άλλων λειτουργιών που είναι λιγότερο αλληλοεξαρτώμενες. Ταυτόχρονα, η κάθε επιχειρησιακή λειτουργία συνεπάγεται εξειδικευμένες γνώσεις και ικανότητες. Έτσι, με την ομαδοποίησή τους στο ίδιο τμήμα επιτυγχάνεται η αξιοποίηση πόρων μέσω οικονομιών κλίμακας και συνέργειας.
Διαγραμματική απεικόνιση
Μια τυπική μορφή λειτουργικής τμηματοποίησης έχει στην κορυφή τη Γενική Διεύθυνση, από την οποία εξαρτώνται απευθείας τα λειτουργικά τμήματα. Οι όροι που χρησιμοποιούνται για την ονομασία των διάφορων τμημάτων συνήθως διαφοροποιούνται ανάλογα με τη μορφή της επιχείρησης ή του οργανισμού. Μια συνήθης διάρθρωση περιλαμβάνει τα εξής τμήματα κάτω από τη Γενική Διεύθυνση:
- Τμήμα Παραγωγής
- Τμήμα Μάρκετινγκ & Πωλήσεων
- Τμήμα Οικονομικό
- Τμήμα Προσωπικού
Αυτά αποτελούν τις πιο συνήθεις επιχειρησιακές λειτουργίες γύρω από τις οποίες οργανώνεται μια επιχείρηση με λειτουργική τμηματοποίηση.
Κατάλληλο είδος τμηματοποίησης για επιχειρήσεις
Η τμηματοποίηση κατά λειτουργία είναι η πιο κατάλληλη μορφή τμηματοποίησης για τις μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις, με όμοια τεχνολογικώς και εμπορικώς προϊόντα, οι οποίες αποτελούν την πλειοψηφία.
Μειονεκτήματα
Ένα μειονέκτημα που θα μπορούσε να αναφερθεί είναι ότι το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να μετρηθεί μόνο σε επίπεδο συνόλου επιχείρησης και συνεπώς ο έλεγχος της συμβολής του κάθε τμήματος σε αυτό είναι δύσκολος. Επίσης, με την εξειδίκευση των τμημάτων δημιουργούνται συχνά στεγανά και συγκρούσεις, που είναι σε βάρος της συνεργασίας και του συντονισμού τους.
Επειδή κάθε τμήμα ασχολείται αποκλειστικά με τη δική του λειτουργία, δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί πόσο συνέβαλε το καθένα ξεχωριστά στο τελικό αποτέλεσμα της επιχείρησης — αυτό φαίνεται μόνο συνολικά. Παράλληλα, η υπερβολική εξειδίκευση μπορεί να δημιουργήσει «στεγανά» ανάμεσα στα τμήματα, δηλαδή έλλειψη επικοινωνίας και συνεργασίας, με αποτέλεσμα συγκρούσεις που δυσχεραίνουν τον συντονισμό.