Επιλογή Λύσης – Λήψη Απόφασης 🎯
Το τελευταίο στάδιο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι η επιλογή μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων. Συνήθως, η επιλογή δεν προκύπτει αυτόματα από το προηγούμενο στάδιο, επειδή είναι αδύνατος ο ακριβής προσδιορισμός των αποτελεσμάτων κάθε εναλλακτικής λύσης και των συνηθισμένων περιπτώσεων αβεβαιότητας. Συνεπώς, στο στάδιο της επιλογής το άτομο ή η ομάδα σε αρκετές περιπτώσεις έχει να επιλέξει, χρησιμοποιώντας την κρίση και τη διαίσθησή του και τη στάση του προς τον κίνδυνο.
Δεν αρκεί να έχεις εντοπίσει τις εναλλακτικές λύσεις για να «βγει» αυτόματα η σωστή απόφαση. Επειδή τα αποτελέσματα κάθε λύσης δεν μπορούν να προβλεφθούν με απόλυτη βεβαιότητα, η τελική επιλογή περνά πάντα μέσα από την κρίση, τη διαίσθηση και τη στάση του ατόμου ή της ομάδας απέναντι στον κίνδυνο.
Ο ρόλος του κινδύνου στην επιλογή
Εδώ τίθεται το θέμα του κινδύνου που αναγκαστικά αναλαμβάνει κάποιος. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι υπάρχουν λύσεις που τα οφέλη τους είναι σχετικά μικρά σε σχέση με τα κόστη, αλλά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να επιτευχθούν, ενώ άλλες λύσεις μπορεί να μας δίνουν πολύ μεγαλύτερα οφέλη, σε σχέση πάντα με τα κόστη, αλλά η πιθανότητα να επιτευχθούν είναι μικρή.
Κλασικό παράδειγμα είναι η επένδυση των αποταμιεύσεων. Αντί για αποταμίευση, μπορεί να γίνει επένδυση με αγορά μετοχών, όπου υπάρχει πιθανότητα να κερδίσει κάποιος αρκετά χρήματα, αλλά και να χάσει αρκετά χρήματα. Αντίθετα, αν τα χρήματα αποταμιευτούν σε ένα ταμιευτήριο, θα προκύψουν λίγα κέρδη, αλλά σίγουρα. Στην πρώτη περίπτωση, το ρίσκο είναι μεγάλο, ενώ στη δεύτερη είναι σχεδόν ανύπαρκτο.
Το παράδειγμα των μετοχών σε σχέση με το ταμιευτήριο δείχνει έναν κανόνα που ισχύει σχεδόν παντού στις οικονομικές αποφάσεις: όσο μεγαλύτερο είναι το πιθανό όφελος μιας επιλογής, τόσο μεγαλύτερος τείνει να είναι και ο κίνδυνος που τη συνοδεύει. Δεν υπάρχει «λύση χωρίς κόστος» — υπάρχει μόνο η επιλογή του πόσο κίνδυνο είναι διατεθειμένος να αναλάβει κανείς για ένα μεγαλύτερο πιθανό όφελος.
Παράδειγμα: Οι εναλλακτικές λύσεις του Ωδείου
Σε προηγούμενο παράδειγμα με το Ωδείο, υποθετικά αξιολογήθηκαν κάποιες από τις πιο κάτω εναλλακτικές λύσεις:
| Λύση | Πλεονεκτήματα | Μειονεκτήματα |
|---|---|---|
| Πρόσληψη νέου καθηγητή για ντραμς | Άμεση κάλυψη ζήτησης, υψηλή ποιότητα | Υψηλό κόστος, προβλήματα χώρου και προγράμματος |
| Επέκταση υποδομών με νέα αίθουσα | Ευελιξία υφιστάμενου χώρου και προγράμματος | Μικρή δραστηριότητα |
| Συμφωνία με συνεργάτες | Αποκλειστική αίθουσα | Χρονοβόρα λύση, μεγάλο κόστος |
| Ανάθεση των μαθημάτων σε εξωτερικούς συνεργάτες | Χαμηλό αρχικό κόστος, άμεση εφαρμογή | Δυσκολία στον έλεγχο της ποιότητας |
Παρατήρησε ότι καμία λύση δεν είναι «τέλεια»: κάθε μία έχει και οφέλη και κόστη ή κινδύνους. Ο πίνακας βοηθά να συγκρίνουμε τις εναλλακτικές, αλλά η τελική επιλογή εξαρτάται από το πώς ζυγίζει ο αποφασίζων τα πλεονεκτήματα έναντι των μειονεκτημάτων —δηλαδή από την κρίση και τη στάση του απέναντι στον κίνδυνο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω.
Η στάση απέναντι στον κίνδυνο
Κάποιος μπορεί να επιλέξει την πρώτη λύση, ενώ κάποιος άλλος τη δεύτερη ή την τρίτη ή την τέταρτη. Οι στάσεις των ανθρώπων ως προς τον κίνδυνο, όταν αξιολογούν τις εναλλακτικές, είναι διαφορετικές. Κάποιοι παίρνουν μεγάλο ρίσκο και κάποιοι μικρό.
Πρέπει να αναλαμβάνουν όμως πάντα υπολογισμένο/λογικό ρίσκο, διότι έχουν περισσότερες πιθανότητες να βγουν κερδισμένοι από την επιλογή τους και αν τα πράγματα δεν έρθουν όπως τα έχουν εκτιμήσει με βάση τις επιλογές τους, τότε θα πρέπει να έχουν σκεφτεί πώς θα τα αντιμετωπίσουν (πιθανά εναλλακτικά σχέδια), ώστε να μην έχουν πολύ αρνητικές ή και καταστροφικές συνέπειες.
Η ανάληψη υπολογισμένου κινδύνου δεν σημαίνει τύφλωση μπροστά στην πιθανότητα αποτυχίας. Αντίθετα, σημαίνει ότι ο αποφασίζων έχει ήδη σκεφτεί εκ των προτέρων πιθανά εναλλακτικά σχέδια, ώστε αν το αρχικό σχέδιο δεν αποδώσει όπως αναμενόταν, να μπορεί να περιορίσει τις αρνητικές συνέπειες αντί να τις αντιμετωπίσει απροετοίμαστος.